hujayra yadrosi. yadro qobig’i

DOCX 832,1 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1673513500.docx hujayra yadrosi. yadro qobig’i referat hujayra yadrosi. yadro qobig’i eukariotik hujayralarning eng muhim xususiyati sitoplazmadan membrana orqali ajralib turadigan yadroning bo’lishidir (42 rasm). ав 42-rasm. yadroning tuzilishi. a-o’simlik,b-oshqozon osti bezi hujayralari yadrosining elektron mikroskopik tuzilishi. 1-yadro, 2-yadrocha, 3-yadro qobig’i, 4-pora, 5-xromatin,6-mitoxndriya, 7-xloroplast, 8golji apparati, 9-endoplazmatik to’r,10-hujayra qobig’i, 11-vakuola, 12-tonoplast. bo’yalmagan tirik hujayralarda yadro bir jinsli pufakchadek ko’rinadi. ba’zan yirik yoki mayda donachali strukturalar bo’ladi. hamma hollarda ham o’zining yorug’lik sindirish ko’rsatkichi bilan farqlanadigan yadrocha aniq ajralib turadi. hujayra nazariyasining mualliflaridan shleyden va shvanlar hujayraning o’sishi va rivojlanishida markaziy rolni yadro o’ynashligini taxmin qilgan edilar. ular bu rol nimadan iborat va u qanday namoyon bo’lishi haqida aniq tasavvurga ega bo’lmagan bo’lsada, ularning taxminlari keyinchalik to’liq tasdiqlandi. yadroning eng muhim ahamiyati shundaki, bu hujayra, to’qima, organ va butun organizm uchun zarur bo’lgan barcha axborotni o’zida tutadi, tinimsiz boradigan barcha fiziologik, biokimyoviy jarayonlarni boshqarib turadi. bakteriyalar va ba’zi ko’k yashil suv o’tlari …

yralarning qo’shilib ketishidan yuzaga keladi. masalan, ko’ndalang chiziqli muskullarda, yuksak o’simliklarning sut tomirlarida yadroning soni ko’p, suv o’tlaridan vasheriya hujayralarida hattoki, bir necha yuzta bo’lishi mumkin. yadro-sitoplazma munosabati deganda, yadro hajmining sitoplazma hajmiga nisbati tushuniladi. bu, ma’lum tip hujayralarda, muayyan sharoitlarda o’zgarmas bo’ladi. buning ma’nosi shuki, ma’lum hajm yadro, ma’lum massa sitoplazmani nazorat qilish qobiliyatiga ega bo’ladi. energiya almashish nuqtai nazaridan qaralsa, bu degani yadro hujayrani tegishli axborot bilan turli kanallar orqali ta’minlashini ko’rsatadi. ma’lumki, zigota maydalanayotganda borgan sari kichik o’lchamli blastomerlar hosil bo’lib boradi, ammo yadro bilan sitoplazma hajmi o’rtasidagi nisbat doimo saqlanadi. bir hujayrali sodda hayvon tufelkada, odatda, ikkita yadro bo’ladi. ulardan biri genetik axborot manbai bo’lib xizmat qilsa, ikkinchisi hujayraning metabolitik faoliyatini boshqaradi. yadroning shakllari har xil va ko’pchilik hollarda hujayraning shakliga mos keladi. yumaloq hujayralarda yadro yumaloq, cho’ziqlarda, masalan, silliq muskul hujayralarida yadro ham cho’ziq bo’ladi. lekin ko’pchilik hujayralarda yadroning shakli hujayra shakliga mos kelmaydi. masalan, …

funksiyasiga qarab o’zgarib turadi. o’simliklarning turli organlaridagi hujayralar yadrosining o’lchami ham har xil bo’ladi. yosh hujayralarda yadro hujayraning markaziy qismida joylashadi. hujayra voyaga yetganda, uning ichida bir yoki bir necha vakuolalar hosil bo’ladi, bu holda yadro sitoplazma bilan birgalikda hujayraning devoriga qisilgan holda joylashadi (ilova,29). ba’zi hujayralarda vakuola yiriklashib, sitoplazma ingichka iplar holida hujayra markazidan turli yo’nalishlarda kesib o’tadi. bunday hujayralarda yadro shu sitoplazmatik iplar bilan o’ralgan holda hujayraning markazida joylashadi. hujayraning yadrosi bir butun va murakkab strukturali bo’lib, yadro po’sti, kariolemma yoki nukleolemma, xromatin strukturalari (xromosomalar), yadro shirasi (kariolimfa yoki karioplazma), bir-ikkita, ba’zan bir necha yadrochadan tashkil topgan. yadrolarni interfaza yadrosiga (bo’linmayotgan yadro) (ilova,30) va hujayra bo’linishi davridagi yadroga ajratish mumkin. yadro qobig’i yadro qobig’i zavarzin va xarazova (1982)larning fikriga ko’ra yadroning yuza apparati tarkibiga kiradi. bu apparat uchta asosiy komponentlardan: yadro qobig’i, periferik zich plastinka va pora kompleksidan tuzilgan. yadro qobig’i sitoplazmaning umumiy sitoplazma membranali sistemasining ixtisoslashgan qismi …

radi. yadro qobig’ining tashqi va ichki membranalari kengligi 2060 nm keladigan perinuklear bo’shliq orqali ajralib turadi. yadro membranalari morfologik jihatdan boshqa hujayra ichi membranalaridan farqlanmaydi. ularning qalinligi 7 nm atrofida bo’ladi. yadro qobig’i yadro moddalarini sitoplazmadan ajratib turuvchi ikki qavatli qopga o’xshaydi. bunday tuzilishga yadro qobig’idan tashqari faqat mitoxondriya va plastidlar membranalarigina ega. tashqi membrana bevosita hujayra sitoplazmasi bilan birikkan bo’ladi va uning tuzilishi endoplazmatik to’r membranasiga o’xshaydi. tashqi yadro membranasida ergastoplazma membranasidagi kabi ko’plab ribosomalar joylashadi. ko’plab kuzatishlar, tashqi yadro membranasining bevosita ergastoplazma kanallari sistemasiga o’tganini ko’rsatdi, bu ikki membranali strukturalarning tuzilishini bir xil ekanligini tasdiqlaydi. ko’pchilik hayvon va o’simlik hujayralari yadro qobig’ining tashqi membranasi juda notekis, unda turli kattalikdagi bo’rtib chiqqan sitoplazmaga yo’nalgan o’simtalar bo’ladi. bular tashqi yadro membranasining sitoplazma bilan tegib turgan yuzasini, ba’zan, yuzlab marta orttirib yuboradi. ichki membrana xromosoma materiali bilan aloqada bo’ladi. ba’zi hollarda, ichki yadro membranasi ostida fibroz yoki zich qatlam (lamina) joylashadi, …

itoplazmaning membranali strukturalari bilan aloqasi shubhasizdir. yadro va sitoplazma o’rtasidagi vaqtinchalik dinamik aloqalar yadro qobig’ining ayrim joylarining (lokal) parchalanishi orqali bo’ladi. buni sutemizuvchilarning neyronlarida kuzatiladi. bu yo’l bilan ribosoma subbirliklarining yadrodan sitoplazmaga transporti amalga oshadi. yadroning ichki membranasida nafas olish fermentlarining to’liq nabori joylashadi, degan fikr tasdiqlanmadi. yadro membranasining vazifasi turli moddalarning yadrodan sitoplazmaga va sitoplazmadan yadroga ikki tomonlama transportini ta’minlashdan iborat. ammo, yadro qobig’i boshqa membranali strukturalardan farq qilib, o’zida poralar (teshiklar)ni ushlaydi (ilova,31). teshiklar orqali ancha katta molekulali nukleozitlar, nekleotidlar, aminokislota va oqsillar oson o’tadi. ammo, poralar orqali moddalarning o’tishi osongina amalga oshmas ekan. elektron mikroskopik rasmlarda ko’rinishicha poralar elektron zich material bilan qoplangan bo’lar ekan. shuning uchun poralar orqali moddalarning o’tishi qandaydir molekulyar darajadagi axborot kanallari orqali boshqariladi deyish mumkin, ya’ni moddalarning o’tish zaruriyati tug’ilgandagina teshiklar ochiladi, keyin bekiladi. kelib chiqishi va biologik ahamiyati jihatidan zich plastinka va u bilan bog’liq bo’lgan murakkab globulyar oqsillar-poralar kompleksi-yadro membranasining …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hujayra yadrosi. yadro qobig’i"

1673513500.docx hujayra yadrosi. yadro qobig’i referat hujayra yadrosi. yadro qobig’i eukariotik hujayralarning eng muhim xususiyati sitoplazmadan membrana orqali ajralib turadigan yadroning bo’lishidir (42 rasm). ав 42-rasm. yadroning tuzilishi. a-o’simlik,b-oshqozon osti bezi hujayralari yadrosining elektron mikroskopik tuzilishi. 1-yadro, 2-yadrocha, 3-yadro qobig’i, 4-pora, 5-xromatin,6-mitoxndriya, 7-xloroplast, 8golji apparati, 9-endoplazmatik to’r,10-hujayra qobig’i, 11-vakuola, 12-tonoplast. bo’yalmagan tirik hujayralarda yadro bir jinsli pufakchadek ko’rinadi. ba’zan yirik yoki mayda donachali strukturalar bo’ladi. hamma hollarda ham o’zining yorug’lik sindirish ko’rsatkichi bilan farqlanadigan yadrocha aniq ajralib turadi. hujayra nazariyasining mualliflaridan shleyden va shvanla...

Формат DOCX, 832,1 КБ. Чтобы скачать "hujayra yadrosi. yadro qobig’i", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hujayra yadrosi. yadro qobig’i DOCX Бесплатная загрузка Telegram