o‘quvchilarda grammatika va so‘z yasalishiga oid tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari

DOC 20 pages 159.0 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 159.0 KB

File type DOC

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

2-mavzu: o‘quvchilarda grammatika va so‘z yasalishiga oid tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari. grammatik tushunchaning mohiyati va uni kichik yoshdagi o‘quvchilar o‘zlashtirishidagi qiyinchiliklar. tushunchani o‘zlashtirish ustida ishlash jarayoni, uning shartli ravishda to‘rt bosqichga bo‘linishi. boshlang‘ich sinflarda so‘zning morfemik tarkibini o‘rganish metodikasi. so‘zning morfemik tarkibini o‘rganish tizimi. o‘zak va qo‘shimcha ustida ishlashning mazmuni va metodikasi. so‘z turkumlarini o‘rganish bilan bog‘liq holda so‘zning tarkibi ustida ishlash darsning rejasi: 1. mavzuni e’lon qilish 2. adabiyotlar ro‘yxatini taqdim qilish 3. mavzu mohiyatini talabalarga yetkazish 4. talabalar bilan savol-javob o‘tkazish, mavzuni mustahkamlash dars turi: ma’ruza ta’lim texnologiyalari: anjuman-ma’ruza, suhbat, “klaster”, “aqliy hujum” va b. foydalaniladigan adabiyotlar ro`yxati 1. qosimova k va b. ona tili o‘qitish metodikasi. t.: ”noshir”, 2009. 2. uzviylashtirilgan davlat ta’lim standarti va o‘quv dasturi. ona tili. (1 – 4-sinflar) toshkent. “yangiyo‘l polygraph service”, 2017. 3. o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi respublika ta’lim markazi umumiy o‘rta ta’limning davlat ta’lim standarti va o‘quv dasturi boshlangich ta`lim …

2 / 20

salishini o‘rganish metodikasi 8. o‘zakni o‘rganishning xususiyatlari 9. so‘z yasovchi qo‘shimchalar ustida ishlash tayanch so‘z va atamalar: grammatik tushuncha, lingvistik tushuncha, morfemik tarkib, so‘z yasalishi, so‘z yasovchi qo‘shimcha, shakl yasovchi qo‘shimcha boshlang‘ich sinflarda morfologiyadan ,,ot", „sifat", „son", „fe’l", „kishilik olmoshi" tushunchalarini; siktaksisdan „gap", „ega", ,,kesim", „ikkinchi darajali bo‘lak", „uyushiq bo‘lak", „undalma" kabi tushunchalarni; so‘z yasalishidan „o‘zak", „qo‘shimcha", „o‘zakdosh so‘zlar” kabi tushunchalarni shakllantirish ustida ish olib boriladi. o‘qituvchi tushunchalarni shakllantirish jarayonini boshqarish, o‘quvchilar aqliy faoliyatini to‘g‘ri tashkil etish uchun nimaligini, tushunchani bilib olish jarayonining xususiyatlarini, tushunchani o‘zlashtirish qanday sharoitda natijaliroq bo‘lishini ko‘z oldiga aniq keltirishi lozim. grammatik tushunchalarni o‘zlashtirish tushuncha atrof-muhitdagi predmet va hodisalarning muhim belgilari va o‘zaro aloqadorligi aks ettirilgan tafakkur shaklini tasvirlab ko‘rsatadi. grammatik tushunchalarda ham, boshqa tushunchalar kabi, hodisalarning muhim belgilari umumlashtirilgan holda aks ettiriladi. til hodisalarining o‘ziga xos xususiyati, ya’ni tushunchaning mazmun tomoni grammatik tushunchaning o‘ziga xos xususiyatini keltirib chiqaradi. til hodisalari, til kategoriyalari boshqa hodisalarga nisbatan …

3 / 20

arning yana umumlashtirilgani hisoblanadi. grammatik tushunchaning bu xususiyatlari tufayli o‘quvchilarda tushuncha juda ko‘p qiyinchilik bilan shakllanadi. grammatik tushunchani bilib olish uchun mavhum tafakkur ma’lum darajada rivojlangan bo‘lishi lozim. mavhum tafakkur ta’lim jarayonida vujudga keladi va maxsus mashqlarni talab qiladi. bu mashqlar muayyan aqliy ko‘nikmalarni va lingvistik tasavvur hamda bilimlar yig‘indisini shakllantirishga qaratilgan bo‘lishi zarur. ko‘pgina ruhshunos olimlarning tekshirishlari natijasida aniqlanishicha, tushunchani shakllantirish ja rayoni tafakkurga oid analiz, sintez, taqqoslash, umumlashtirish, aniqlashtirish amallarini bilib olish jarayoni ham hisoblanadi. o‘quvchilarda tushunchani shakllantirishning natijasi ularning mavhumlashtirish faoliyatining qay darajada o‘sganligiga bog‘liq. mavhumlashtirishda qiynaladigan o‘quvchilar so‘zlarni taqqoslay olmaydilar va ularning muhim grammatik belgilariga ko‘ra bir guruhga birlashtira olmaydilar, tushunchani shakllantirishda qiynaladilar va xatoga yo‘l qo‘yadilar. masalan, fe’l o‘rganilganda o‘quvchilar fe’l predmetning harakatini bildirishini bilib oladilar. yurmoq, o‘qimoq, olmoq kabi fe’llarda leksik ma’no grammatik ma’noga mos keladi. ko‘p fe’llarda bunday moslik bo‘lmaydi. grammatikada predmet harakati deyilganda, harakat bilan birga predmetning holati, uning boshqa predmetlarga munosabati, …

4 / 20

rni ot turkumiga kiritmaydilar. tushunchani shakllantirish uchun o‘quvchilarda mavhumlashtirish ko‘nikmasini o‘stirish, ular diqqatini so‘zning aniq leksik ma'nosidan grammatik ma’nosiga qaratish va shu guruhdagi so‘zlarga oid umumiy, grammatik belgilarni hisobga olgan holda, ularni bir guruhga birlashtirish talab etiladi. masalan, kim? yoki nima? so‘rog‘iga javob bo‘ladigan barcha so‘zlar ,,ot“ turkumiga birlashadi; predmet bildirish, son (birlik va ko‘plikda kelish), egalik qo‘shimchalari bilan o‘zgarish, kelishiklar bilan turlanish bu so‘zlar uchun umumiy grammatik belgilar hisoblanadi. tushunchani shakllantirishda xatoning oldini olish uchun ta’lim berish jarayonida qator metodik talablarga rioya qilinadi. tushunchani o‘zlashtirish ustida ishlash jarayoni grammatik tushunchani o‘zlashtirish uzoq davom etadigan va kichik yoshdagi o‘quvchilar uchun ancha murakkab jarayondir. o‘qituvchi boshlang‘ich sinflarda tushunchani o‘zlashtirishga oid ishlarni tashkil etishda o‘rganiladigan tushunchaning lingvistik mohiyatini, bilimlarni o‘zlashtirish jarayonining psixologik-didaktik xususiyatlarini, o‘quvchilarning nutqiy va aqliy o‘sishi bir-birini taqozo etishini, grammatik bilimning nutqdagi o‘rnini asos qilib oladi. grammatik tushunchalarda til hodisalarining muhim belgilari umumlashtiriladi. tushunchani o‘zlashtirish ustida ishlash jarayonida o‘rganiladigan muhim …

5 / 20

talarni belgilab oladi. til materialini analiz qilish jarayonida o‘rganiladigan tushunchaning muhim belgilari ajratiladi (tushuncha ustida ishlashning birinchi bosqichi), so‘ng belgilar o‘rtasidagi bog‘lanish topiladi, bir tushunchaning xususiyati sifatida ular orasidagi o‘zaro munosabati aniqlanadi, atama beriladi (tushuncha ustida ishlashning ikkinchi bosqichi). o‘quvchilar o‘rganilgan tushuncha mohiyatini anglashlari va bilimlarni nutq tajribasiga tatbiq etishlari uchun tushuncha ta’rifini aniq ifodalash ustida ishlanadi (tushuncha ustida ishlashning uchinchi bosqichi); to‘rtinchi bosqichda o‘rganilgan kategoriyani bilib olish uchun mashq qilinadi; amaliy vazifani hal qilish maqsadida (fikrni aniq ifodalash, so‘zni va gapni to‘g‘ri yozish uchun) o‘quvchilarda tushunchaga asoslanish ko‘nikmasi shakllantiriladi. shunday qilib, tilga oid tushunchalarni shakllantirish jarayoni shartli ravishda to‘rt bosqichga bo‘linadi: birinchi bosqich – tushunchaning muhim belgilarini ajratish maqsadida til materialini tahlil qilish. bu bosqichda ma’lum so‘z va gaplarning leksik ma’nosidan kelib chiqib mavhumlashtirish amalga oshiriladi va shu til hodisasi, til kategoriyasi uchun umumiy hisoblangani ajratiladi. o‘quvchilar tahlil qilish va mavhumlashtirish aqliy amalini bilib oladilar. ikkinchi bosqich – tushunchaning …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘quvchilarda grammatika va so‘z yasalishiga oid tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari"

2-mavzu: o‘quvchilarda grammatika va so‘z yasalishiga oid tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari. grammatik tushunchaning mohiyati va uni kichik yoshdagi o‘quvchilar o‘zlashtirishidagi qiyinchiliklar. tushunchani o‘zlashtirish ustida ishlash jarayoni, uning shartli ravishda to‘rt bosqichga bo‘linishi. boshlang‘ich sinflarda so‘zning morfemik tarkibini o‘rganish metodikasi. so‘zning morfemik tarkibini o‘rganish tizimi. o‘zak va qo‘shimcha ustida ishlashning mazmuni va metodikasi. so‘z turkumlarini o‘rganish bilan bog‘liq holda so‘zning tarkibi ustida ishlash darsning rejasi: 1. mavzuni e’lon qilish 2. adabiyotlar ro‘yxatini taqdim qilish 3. mavzu mohiyatini talabalarga yetkazish 4. talabalar bilan savol-javob o‘tkazish, mavzuni mustahkamlash dars turi: ma’ruza ta’lim texnologiya...

This file contains 20 pages in DOC format (159.0 KB). To download "o‘quvchilarda grammatika va so‘z yasalishiga oid tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘quvchilarda grammatika va so‘… DOC 20 pages Free download Telegram

o‘quvchilarda grammatika va so‘z yasalishiga oid tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "o‘quvchilarda grammatika va so‘z yasalishiga oid tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari"

Similar files