tabiatni muhofaza qilishning ilmiy nazariy asoslari. iti ning atrof-muhitga ta’siri

DOC 6 pages 921,5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 921,5 KB

Fayl turi DOC

Pages 6

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

tabiatni muhofaza qilishning ilmiy nazariy asoslari. iti ning atrof-muhitga ta’siri. reja: 1. insonga tabiatni ta’sir etish yo’nalishlari 2. insonning tabiatga ta’siri 3. ekologik inqirozlar 4. tabiatni muhofaza qilishni shakllari va aspektlari tayanch so’zlar: inqilob, ixtiro, iqtisodiyot, yer sayyorasi, aholi o’sishi, qishloq xo’jaligi, dehqonchilik, planetalar. evropaliklar amerika atroflariga ko’chib kelganlarida, ular ko’rgan narsa shu bo’ldiki, tabiatga umuman ziyon yetkazilmagan manzara edi. shundan keyin tuproqqa ishlov berish va dehqonchilik orqasidan sekin asta yerlar eroziyaga uchraydi. ba’zi yovvoyi tabiatdagi turlar xavf ostida qoldi, ba’zilari esa umuman yo’qolib ketdi. yangi texnologiya atrof muhitga kuchli ta’sir ko’rsatdi. bug’ va dizel mashinalari, kommertsion neft qazib olish, ko’mirni kuydirish, sanoat rivojlanishi chiqindilarni chiqishi va atrof muhitni ifloslanishiga olib keldi. amerikada bu muammolarni oldini olish uchun 1970 yillarda “atrof muhitni muhofaza qilish agentligi” tashkil etildi va bu tashkilot atrof muhitni muhofaza qilishni maqsad qilgan edi. oyna, qog’oz, platik, shisha va metallarni ikkilamchi qayta ishlash yo’lga qo’yildi. bizning quyosh …

2 / 6

tropogen omillar hozirgi vaqtda tabiatdagi eng kuchli omillardan biri bo`lib hisoblanadi. inson tirik organizmlarga to`g`ridan-to`g`ri ta`sir etib yoki yashash sharoitini o`zgartirib, uning tarqalishiga yoki qirilib yo`q bo`lishiga sababchi bo`lishi mumkin. inson tabiatga ko`rsatadigankuchli ta`siri orqali abiotik va biotik sharoitlarni o`zgartiradi.inson million yil davomida tarkib topgan tirik dunyo manzarasini bir necha o`n yilda o`zgartirib yubordi.uning tirik organizmlariga salbiy ta`siri natijasida er yuzida ko`plab o`simlik va hayvon turlari yo`qolib ketdi. ovchilik bilan shug`ullanish dastlab ozuqaga talabni qondirish maqsadida olib borilgan bo’lsa, keyinchalik kiyim-kechak va har xil qimmatli materiallar olish uchun avj olib ketdi. masalan: mahalliy amerikaliklar bizonlarni o`ldirib ularni terisidan kiyimlar, suv solish uchun idishlar, suyaklaridan kerakli asbob-uskunalar tayyorlangan. insonning ongli yoki ongsiz ravishda o`simlik va hayvon turlarini er sharining bir joyidan ikkinchi joyiga olib borishi ba`zan flora va fauna tarkibini birmuncha o`zgartirib yubordi. inson tamonidan o`simlik va hayvonlarning yashash sharoitlari o`zgartirildi. natijada muayyan joyda yashayotgan o`simlik va hayvonlar jamoalari yo`q bo`lib …

3 / 6

m maydonlarda kamchilikni tashkil etganlar. 1787-yilda aholini ro’yxatga olish tartibi konstitutsiyaga kiritilgan. aholini ro’yxatga olishhar 10 - yilda amalga oshirilishi kerak, shunda har bir mamlakat vakillarining soni hisoblab chiqiladi. 1970 - yildan amerika qo’shma shtatlarida ro’yxatga olish dala ishchilari tomonidan amalga oshirilgan. ular uyma-uy yurib har bir xonadonda yashovchi odamlar sonini hisoblaganlar. keyinchalik ro’yxatga olish pochta orqali amalga oshirila boshlangan. mamlakatda xizmat va mablag’larni to’g’ri taqsimlashda ro’yxatga olish ma’lumotlaridan foydalaniladi. demak aholini ro’yxatga olish davlatning iqtisodiy potentsialini to’g’ri shakllantirishda katta yordam beradi. 1-rasm inson populyatsiyasining o’lchamini yillar davomida 1.6 foizga o’sishi. inson populyatsiyasining o’sishi.1 hozirgi davrda jamiyatdagi ishlab chiqarish kuchlarining tezsur’atlar bilano’sishi, tabiatdan pala-partish foydalanish va o’zlashtirish natijasida ekologik muvozanat buzilib, ekologik tanglik yuzaga keldi. ekologik tangliklar o’z navbatida avj olib, sayyoramizning ba’zi mintaqalarida ekologikhalok atlarni keltirib chiqaradi. ekologik tanglikning tinmay kuchayib borishi ekologik muammolarni keltirib chiqaradi. ekologik muammolar o’zvaqtida halqilinmasa muayyan hududga ekologik halokat xavfini olib keladi. ekologik muammo …

4 / 6

( 9-20- betlar). 2-rasm. aholi o’sishi insonning biosferaga ta’siri. insonning biosferaga ta’sirining boshlanishi neolit davriga to‘g‘ri keladi. insoniyat tarixining dastlabki bosqichlarida uning tabiatga ta’siri uncha sezilarli bo‘lmagan, u tabiatdan nimani olsa, uni tabiatga qaytargan. biosferadagi moddalarning biotik davriy aylanishini buzmagan. asta- sekin insonning tabiatga ta’siri kuchayib borgan. ayniqsa, keyingi yuz yilliklarda ilmiy-texnik revolutsiya natijasida inson ta’sirida elementlarning biogen migratsiyasi juda kuchayib ketdi. butun tarix davomida insoniyat o‘z mehnat faoliyati bilan atrof-muhitdan iloji boricha ko‘proq va tez foyda olishga harakat qilib kelgan. tabiat hodisalariga aralashish keyinchalik qanday natijalarga olib kelishini inson xayoliga ham keltirmagan. keyingi asrda insonning biosferaga ko‘rsatadigan ta’siri juda kuchayib ketdi va o‘g‘ir muammolarning kelib chiqishiga sabab bo‘ldi. tabiiy resurslar tobora kamayib ketmoqda. ko‘plab o‘simlik va hayvonlarning turlari yo‘qolib ketdi. muhit, sanoat, turmush chiqindilari, zaharli kimyoviy moddalar tomonidan ifloslanmoqda va zaharlanmoqda. tabiiy ekosistemalar, ko‘llar, o‘rmonlar buzilmoqda. biosferadagi bunday noqulay o‘zgarishlar o‘simliklar va hayvonot olamiga, insonning o‘ziga ham kuchli ta’sir …

5 / 6

0,6°c gacha ko‘tarilganligi aniqlangan. iqlim o‘zgarishi esa cho‘l-dashtlar maydonining tobora ortib borishiga, tog‘lardagi muzliklarning erishiga, okean va dengiz suvlari sathining kamaya borishiga olib keladi. yuqorida aytib o‘tganimizdek atmosferada ozon qatlami bo‘lib, uning maksimal konsentratsiyasi yer yuzasidan 15—25 km balandlikdadir. atmosferaga azot ii oksid va freonning o‘tishi natijasida bir necha yillar davomida ozon qatlami yupqalashib bormoqda. freon lak va bo‘yoqlarni purkovchi sifatida, sovitgichlar va konditsionerda sovutgich modda sifatida keng qo‘llanib kelinmoqda. so‘nggi yillarda antraktida atmosferasida ozonning juda kamayib ketishi natijasida «ozon teshiklari» hosil bo‘lishi kabi ayanchli, xavfli hodisalar kuzatilmoqda. bu hodisaning va ozon qatlami buzilishining oldini olish maqsadida 1987-yilda kanadaning monreal shahrida 50 mamlakat vakillari freonlar ishlab chiqarishni o‘rtacha 50 foizga kamaytirish to‘g‘risidagi xalqaro bitimga qo‘l qo‘ydilar. atmosferaning ifloslanishi tinmasdan davom etib, yildan yilga ortib bormoqda. atmosferaning ifloslanishi sanoat korxonalarining chiqindilari, transport vositalari ajratib chiqaradigan birikmalar, ayniqsa h2s uglerod va og‘ir metallardan qo‘rg‘oshin, mis, kadmiy, nikel va boshqa metallar zarrachalari hisobiga …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "tabiatni muhofaza qilishning ilmiy nazariy asoslari. iti ning atrof-muhitga ta’siri"

tabiatni muhofaza qilishning ilmiy nazariy asoslari. iti ning atrof-muhitga ta’siri. reja: 1. insonga tabiatni ta’sir etish yo’nalishlari 2. insonning tabiatga ta’siri 3. ekologik inqirozlar 4. tabiatni muhofaza qilishni shakllari va aspektlari tayanch so’zlar: inqilob, ixtiro, iqtisodiyot, yer sayyorasi, aholi o’sishi, qishloq xo’jaligi, dehqonchilik, planetalar. evropaliklar amerika atroflariga ko’chib kelganlarida, ular ko’rgan narsa shu bo’ldiki, tabiatga umuman ziyon yetkazilmagan manzara edi. shundan keyin tuproqqa ishlov berish va dehqonchilik orqasidan sekin asta yerlar eroziyaga uchraydi. ba’zi yovvoyi tabiatdagi turlar xavf ostida qoldi, ba’zilari esa umuman yo’qolib ketdi. yangi texnologiya atrof muhitga kuchli ta’sir ko’rsatdi. bug’ va dizel mashinalari, kommertsion neft qazib ...

This file contains 6 pages in DOC format (921,5 KB). To download "tabiatni muhofaza qilishning ilmiy nazariy asoslari. iti ning atrof-muhitga ta’siri", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiatni muhofaza qilishning il… DOC 6 pages Free download Telegram