ekologiya fanidan ma'ruza matni

DOCX 136 стр. 1,3 МБ Бесплатная загрузка

136 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,3 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 136

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 136

oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi qarshi muhandislik iqtisodiyot instituti geologiya va konchilik ishi fakulteti ekologiya va atrof muhit muhofazasi kafedrasi ekologiya fanidan ma`ruzar matni qarshi: 2024 «ekologiya» fanidan ma`ruza matni . qarshi: 2024, qarmii. – 130 b. tuzuvchilar: to‘rayev u.m. mamanov j.g‘ ko‘rsatma hozirgi zamon talabiga javob beradi. unda “ekologiya” fanidan o`tilayotgan ma`lumotlar ma`ruza matni ko`rinishida berilgan. barcha ma`lumotlar mavzularda aniq va keng ko`lamda keltirilgan. 3-4-kurs 60720700 – texnologik mashinalar va jihozlar (neft-gaz sanoati mashina va jihozlari) bakalavr talabalari uchun tavsiya etiladi. ishchi dasturga to‘liq mos keladi. uslubiy ko‘rsatma “ekologiya va atrof muhit muhofazasi” kafedrasining “_______” 2024 y. №___ yig‘ilishida ko‘rib chiqilgan, “geologiya va konchilik ishi” fakulteti uslubiy kengashida ma'qullangan (2024 y. “_______” №__ raqam) va qarmii uslubiy kengashda o‘quv jarayoniga tavsiya qilingan ( 2024 y. “________” №__ raqam). taqrizchilar: qarmii, gidravlika va gidro inshootlar kafedrasi dotsenti otaqulov u., qarmii ekologiya va atrof muhit muhofazasi kafedra mudiri, uzakov z.z. …

2 / 136

g yaratilishi oʻz navbatida yer yuzida aholi sonining oshishiga olib keldi. bu esa yer sayyorasidagi tabiiy resurlardan yanada koʻproq foydalanilishni taqozo etganligi tufayli, tabiat va jamiyat oʻrtasidagi muvozanatning buzilishi roʻy berdi. atrof tabiiy muhitni buzilishini oldini olish, uning ta’sirini kamaytirish insoniyatning oldiga muhim vazifalarni qoʻymoqda. bunda ayniqsa “barqaror rivojlanish” integral tushunchasi birlashgan millatlar tashkiloti rasmiy hujjatlarida keltirilgan boʻlib, bu kelgusida insonlarni yashab qolishi uchun atrof-muhitni saqlash va tiklashda muhim rol oʻynaydi. ilm-fan taraqqiyoti ekologik muammolarni keltirib chiqaradigan asosiy manbalar bilan kurashish uchun yechimlar topish, muqobil energiya manbalaridan foydalanishni samarali darajaga yetkazishga katta miqyosda harakatlar olib bormoqda. jumladan, elektromobillarning kashf qilinishi, yirik quvvat va elektr toki beradigan quyosh energiyasi stansiyalari bunga misol boʻladi. shu bilan birga kelajakda muqobil energiya manbalarida harakatlana oladigan futuristik kema, samalyotlar, avtomobillar va hokazolar tabiatni asrashga qaratilgan ishlarning muhim yoʻnalishlaridan biri hisoblanadi. oʻzbekistonda ham atrof-muhitni muhofaza qilishga jiddiy e’tibor berilmoqda. oliy oʻquv yurtlarining deyarli barcha ta’lim yoʻnalishlarida …

3 / 136

faza qilish asoslari, barqaror rivojlanish muammolari, atrof muhitni monitoring masalalari yoritilgan. 1.mavzu. kirish. ekologiya fani, uning maqsad va vazifalari. 1. ekologiya fan sifatida 2. ekologiyaning boshqa fanlar bilan o‘zaro bog‘liqligi 3. ekologiyaning asosiy bo‘limlari 4. ekologiyaning vazifalari 5. ekologiyaning rivojlanish tarixi tayanch iboralar: abiotik muhit, antagonistik, gipoteza, global, differentsiatsiya, zoologiya, integratsiya, kontekst, kontseptsiya, noosfera, organik muhit, tur, siyosatshunoslik, barqaror rivojlanish, tsivilizatsiya 1. ekologiya fan sifatida. «ekologiya» atamasi va uning ma’nosi fanga 1866 yilda nemis biologi ernst gekkel tomonidan kiritilgan (1834-1919). u ekologiya deganda muhit va organizmlarning o‘zaro bog‘liqligini tushungan va fanning bu tarmog‘iga quyidagicha ta’rif bergan: «ekologiya bu butun tirik mavjudotlarning muhitdagi organik va noorganik komponentlari bilan o‘zaro aloqadorligini o‘rganadi, bunda hayvonlar va o‘simliklarning noantogonistik va antogonistik o‘zaro aloqadorligini hisobga oladi. bir so‘z bilan aytganda, ekologiya-tabiatdagi jami murakkab aloqadorlik va o‘zaro munosabatlarni o‘rganadigan fan bo‘lib, ch. darvin fikricha, yashash uchun kurash shartlaridan biridir. ayniqsa, ch. darvinning evolyusion ta’limoti, «turlarning tabiiy …

4 / 136

cha ta’riflash mumkin: «ekologiya bir-biri bilan o‘zaro bog‘liq organizmlar va ularning ekologik muhit munosabati yoki organizmlar guruhining atrof muhitga yoki tirik organizmlarning bir-biri va yashash muhiti bilan o‘zaro munosabatlari haqidagi fandir». 2. ekologiyaning boshqa fanlar bilan o‘zaro bog‘liqligi. ekologiya biologik fan. u «organizm - muhit» tizimida organizmlarni belgilovchi elementlarni tashkil etuvchilardan biridir. shu bilan bir qatorda bu ma’lum ma’noda muhitga bog‘liq bo‘lgan «kuchsiz» elementdir. organizmlar uchun muhitning «ob - havosi» muhim ahamiyatga ega, biroq o‘z o‘rnida «tabiatda noqulay ob-havoning o‘zi yo‘q». shunga qaramasdan, yashash muhitining yomonlashishi muhitga nisbatan befarq munosabatda bo‘lganda organizmlarga salbiy ta’sir etadi. muhit yomonlashishni qabul qilmaydi, ularni faqat organizmlargina qabul qiladi. shuning uchun ham ekologiya o‘z ishi faoliyati davomida zoologiya, botanika, mikrobiologiya, fiziologiya, genetika, biokimyo, evolyutsion biologiya, geologiya, poleontologiya va boshqa fanlarning ma’lumotlari va uslublariga tayangan holda ish ko‘radi. bu fanlardan ekologiya ko‘pgina izlanish uslublarini va qisman asosiy tushuncha va atamalarni qabul qilgan. boshqa jihatdan biz «muhit» …

5 / 136

ekologik o‘rganishning zarur yo‘nalishlaridan biri-jamiyat va tabiiy tizimlar orasidagi munosabatni o‘rganishdan iborat. l.i. svetkova va boshqalar (1999) «ekologiya hozirgi paytda o‘z ildizlari bilan biologiya fani zaminida rivojlangan bo‘lsada, uning doirasidan chiqib yangi integrallashgan fanga aylandi va tabiiy, texnik va ijtimoiy fanlararo ko‘prik vazifasini bajarmoqda» deb mutlaqo to‘g‘ri yozgan (24 bet). shunga ko‘ra, yer haqidagi fanlarga ham taalluqlidir, desak xato qilmaymiz. ekologiya nafaqat yuqorida qayd etilgan fanlar bilan, balki ma’lum darajada iqtisod, matematika, informatika, kibernetika va boshqa qator fanlar bilan ham chambarchas bog‘liq. ekologiya va tabiat muhofazasi fani haqida ham to‘xtalish lozim. ekologiya va tabiat muhofazasining vazifalari bir-biriga chambarchas bog‘liqligini hisobga oladigan bo‘lsak, ularni bir biridan ajratuvchi chegarani aniqlash aslo mumkin emas. boshqacha aytganda, ekologiyani tabiat muhofazasining nazariy asosi deb qarash mumkin. o‘z navbatida, tabiat muhofazasi – ekologik vazifalarning amaliy tadbirlari va hal etish usulidir. shu ma’noda ba’zi hollarda qo‘llaniladigan «texnik ekologiya», «sanoat ekologiyasi» va ba’zi tushunchalar ekologik fan hisoblanmaydi. ular …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 136 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ekologiya fanidan ma'ruza matni"

oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi qarshi muhandislik iqtisodiyot instituti geologiya va konchilik ishi fakulteti ekologiya va atrof muhit muhofazasi kafedrasi ekologiya fanidan ma`ruzar matni qarshi: 2024 «ekologiya» fanidan ma`ruza matni . qarshi: 2024, qarmii. – 130 b. tuzuvchilar: to‘rayev u.m. mamanov j.g‘ ko‘rsatma hozirgi zamon talabiga javob beradi. unda “ekologiya” fanidan o`tilayotgan ma`lumotlar ma`ruza matni ko`rinishida berilgan. barcha ma`lumotlar mavzularda aniq va keng ko`lamda keltirilgan. 3-4-kurs 60720700 – texnologik mashinalar va jihozlar (neft-gaz sanoati mashina va jihozlari) bakalavr talabalari uchun tavsiya etiladi. ishchi dasturga to‘liq mos keladi. uslubiy ko‘rsatma “ekologiya va atrof muhit muhofazasi” kafedrasining “_______” 2024 y. №___ yig‘ilishida ...

Этот файл содержит 136 стр. в формате DOCX (1,3 МБ). Чтобы скачать "ekologiya fanidan ma'ruza matni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ekologiya fanidan ma'ruza matni DOCX 136 стр. Бесплатная загрузка Telegram