energiya haqida ma'ruzalar

DOC 1 стр. 3,0 МБ Бесплатная загрузка

1 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,0 МБ

Тип файла DOC

Страницы 1

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 1

1-ma’ruza energiya haqida asosiy tushunchalar. elektr energiyasi reja 1. energiya va muhandislik ishi. 2. energiya va koinot paydo bo‘lishining zamonaviy talqini. 3. energiya turlari va uning o‘lchov birliklari. 4. elektrotexnika va sanoat elektroenergetikasining paydo bo‘lishi. 1. energiya va muxandslik ishi muhandislik-tabiiy resurslardan foydalanib fan va texnika yutuqlarini aniq masalalarni yechishga yo‘naltirilgan inson aqliy faoliyatining turidir. muhandislik ilmining amaliy ifodalari dastlab qurilish sohasida namoyon bo‘lgan bo‘lsa, texnikaning rivojlanishi natijasida bugungi kunda insoniyat faoliyatining barcha yo‘nalishlari o‘z muhandisligiga ega. ilmiy izlanishlar va ular natijalarining amalda tadbiqlari shu darajaga yetdiki, hozirgi paytda hatto hujayralar muhandisligi (gen muhandisligi) paydo bo‘ldi. mashina va mexanizmlar ishining salohiyati ayniqsa qurilish ishlarida aniq namoyon bo‘ladi. masalan, yetti mo‘jizaning birinchisi, yer yuzidagi eng sirli va jumboqli muhandislik inshooti hisoblangan misrdagi firavn xeops piramidasi 20 yil davomida 100 000 dan ortiq ishchilarning tinimsiz mehnati natijasida qurilgan. piramidaning balandligi 147 m, asosi kvadrat bo‘lib, tomonlari ham 147 m bo‘lgan. texnik taraqqiyot …

2 / 1

ni talab etadi. rejalashtirilayotgan binoda 1 million aholi yashashi ko‘zda tutilmoqda. zamonaviy muhandislikning imkoniyatlari o‘ta katta mashinalarni, kemalarni, tez uchar samolyotlarni yaratish, millionlab kilometr olisdagi sun’iy yo‘ldoshlarni boshqarish va ulardan ma’lumotlar olish, atom o‘lchami darajasidagi kichik zarralarni ko‘rish kabi keng imkoniyatlarni ochmoqda. xulosa qilib aytganda inson faoliyatini, uning kundalik turmushini, ayniqsa kelajagini muhandislik sohalarining mevalarisiz tasavvur etib bo‘lmaydi. shuning uchun ham muhandislik sohalari va uning taraqqiyoti zamonaviy dunyoni asosiy harakatlantiruvchi kuchiga aylanib ulgurdi. bugungi kunda ulkan muhandislik tizimlariga va ilmiy-texnik potensialga ega bo‘lgan yirik kompaniyalar ko‘p jihatdan jahon taraqqiyoti va uning ustuvor rivojlanish yo‘nalishlarini belgilab bermoqda. dunyodagi eng katta traktor dunyodagi eng katta kema energetika sohasida faoliyat yurituvchi ana shunday yirik kompaniyalarga xitoyning state grid (moliyaviy jihatda jahonda 7-o‘rinda turadi) elektroenergetika kompaniyasini, sinopec (yoki china petroleum) neft kompaniyasini (moliyaviy jihatdan dunyoda 3-o‘rinda), fransiyaning total neft-gaz kompaniyasini (moliyaviy jahatdan dunyoda 9-o‘rinda) misol keltirish mumkin. muhandislik ishlari albatta tegishli texnikaviy vositalar asosida …

3 / 1

. bugungi kunda minglab turli ilmiy-texnik jamiyatlar, institutlar, xalqaro tashkilotlar va markazlar muhandislikning turli soha va yo‘nalishlarini boshqarishda, me’yoriy huquqiy hujjatlar ishlab chiqishda faoliyat yuritmoqda. biz ularning mehnati natijasini mehnat muhofazasi, texnika xavfsizligi, ekologik masalalar, standartlashtirish va boshqa bir qator xizmatlar va me’yoriy huquqiy hujjatlarda ko‘ramiz. bu tizimlarning vazifasi sohani rivojlantirish bilan bir qatorda mehnat muhofazasini amalga oshirish va insonlar xavfsizligini ta’minlovchi mehnat sharoitlarini yaratishdir. 1.1-rasm. energiyadan foydalanishning eng qadimgi turi olov bo‘lsa, bugungi kunda energiyaning turli ko‘rinishlari o‘ta murakkab texnologik qurilmalarni boshqarishda ishlatilmoqda. muhandislikning ko‘p sohalari aslida juda qadimiy kasblar bo‘lib u asosan ustoz-shogird tizimi asosida avlodlardan avlodlarga o‘tib kelgan. ta’lim tizimida rasmiy ravishda muhandislik kasblariga o‘qitish 18-asrda shakllangan, ya’ni 1794 yilda parijda birinchi politexnika oliy maktabi tashkil etilgan, keyinroq, 1804 yilda napoleon tomonidan xarbiy-injenerlik maktabi ochilgan. xuddi shu davrlarda amerikaning nyuu-york shtatidagi xarbiy akademiyada ham muhandislik ta’limi yo‘lga qo‘yilgan. 1893 yilda amerika muhandislik ta’limi jamiyati (american society for …

4 / 1

t paydo bo‘lishining zamonaviy talqini fizikada energiyaning turli ko‘rinishlari o‘rganiladi. masalan mexanik energiya (kinetik va potensial energiyadan iborat), yorug‘lik energiyasi, kimyoviy energiya, atom energiyasi va xokazo. energiya doimo bir turdan ikkinchi turga aylanib turadi. bu aylanish tabiatda sodir bo‘lishi yoki uni biz amalga oshirishimiz mumkin masalan: quyoshning nurlanish energiyasi dengiz va okeanlar sirtini qizdirib suvni bug‘lantiradi, bu bug‘lar shamolda materiklar bo‘ylab xarakatlanib soviydi va og‘irlik kuchi tasirida tog‘larga qor bo‘lib yog‘adi. quyosh nuridan qor erib yana suvga aylanadi, bu suvlarning og‘irlik kuchi tasirida pastga qarab xarakatlanishidan daryo suvlari hosil bo‘ladi. daryo suvlari yo‘liga elektrostansiyalar qurib suvning potensial energiyasini elektr energiyasiga aylantiramiz. bu elektr energiyasini yorug‘lik, mexanik, issiqlik energiyalariga aylantirib ulardan foydalanamiz. ko‘rinib turibdiki energiya doimo bir turdan ikkinchi turga aylanib turadi va hayotni ta’minlaydi. 1.2-rasm. quyosh ta’sirida suvning tabiatdagi aylanishi. energiya absolyut mavjud kattalik bo‘lib u tabiatdagi xarakatning manbaidir. energiya abadiy mavjud. u saqlanish qonuniga ega. energiyaning paydo bo‘lishi “buyuk …

5 / 1

alar, so‘ng atomlar, molekulalar, jismlar, eng so‘nggida biologik hayot shakllangan. koinotning kengayishi hozir ham davom etmoqda. hozirgi zamon fani xulosalariga ko‘ra bizning galaktikamiz (somon yo‘li galaktikasi) va quyosh sistemasi bir necha milliard yil avval paydo bo‘lgan. quyosh o‘zidan doimiy ravishda energiya nurlantirib turadi. bu energiyaning manbai quyoshda sodir bo‘layotgan termoyadro reaksiyalaridir. quyoshning nurlanishi yerda xayotni shakllantirgan. 1.3- rasm. buyuk portlash, koinot va energiyaning paydo bo‘lishi. quyoshdan yerga judda katta miqdorda energiya yetib keladi. agar quyosh energiyasining yer yuzasiga tushgan barcha qismidan foydalana olsak, 30 minut davomida yerga tushgan energiya yer sharining bir yillik extiyojini qoplagan bo‘lar edi. quyosh yerdagi barcha tiriklikning manbaidir. quyoshning massasi taxminan 2 x 1030 kg, radiusi 1392000 km. quyosh bizning “somon yo‘li” galaktikamiz markazidan 26000 yorug‘lik yili masofasida joylashgan, yerdan quyoshgacha esa 150 mln. km. yer quyosh atrofida 365 kun 6 soatda bir marta aylanib chiqadi, orbitadagi chiziqli tezligi 267 km/s. quyosh esa galaktika o‘qi atrofida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 1 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "energiya haqida ma'ruzalar"

1-ma’ruza energiya haqida asosiy tushunchalar. elektr energiyasi reja 1. energiya va muhandislik ishi. 2. energiya va koinot paydo bo‘lishining zamonaviy talqini. 3. energiya turlari va uning o‘lchov birliklari. 4. elektrotexnika va sanoat elektroenergetikasining paydo bo‘lishi. 1. energiya va muxandslik ishi muhandislik-tabiiy resurslardan foydalanib fan va texnika yutuqlarini aniq masalalarni yechishga yo‘naltirilgan inson aqliy faoliyatining turidir. muhandislik ilmining amaliy ifodalari dastlab qurilish sohasida namoyon bo‘lgan bo‘lsa, texnikaning rivojlanishi natijasida bugungi kunda insoniyat faoliyatining barcha yo‘nalishlari o‘z muhandisligiga ega. ilmiy izlanishlar va ular natijalarining amalda tadbiqlari shu darajaga yetdiki, hozirgi paytda hatto hujayralar muhandisligi (gen muha...

Этот файл содержит 1 стр. в формате DOC (3,0 МБ). Чтобы скачать "energiya haqida ma'ruzalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: energiya haqida ma'ruzalar DOC 1 стр. Бесплатная загрузка Telegram