falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli

DOC 5 pages 52.5 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 52.5 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1- mavzu. falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. reja. 1. “falsafa” atamasining mazmun-mohiyati va falsafaning asosiy masalalari. 2. dunyoqarash tushunchasi, uning tarixiy shakllari. 3. falsafaning asosiy funktsiyalari. falsafiy bilimlar tizimi. 4. falsafada milliylik va umuminsoniylik. hozirgi davrda milliy falsafani rivojlantirish muammolari. tayanch so'zlar: falsafa, filosofiya, faylasuf, monizm, dualizm, plyuralizm, materializm, idealizm, ob'ektiv idealizm, sub'ektiv idealizm, gnostizm, agnostizm, ratsionalizm, irratsionalizm, sensualizm, skeptizm, empirizm, mifologiya, teologiya, substantsiya, dunyoqarash, diniy dunyoqarash, falsafiy dunyoqarash, ontologiya, gnoseologiya, aksiologiya, metodologiya, praksiologiya, logika, etika, estetika, falsafaning milliyligi, falsafaning umuminsoniyligi 1. “falsafa” atamasining mazmun-mohiyati va falsafaning asosiy masalalari. agar falsafa so'zining kelib chiqishiga e'tibor bersak, uning yunon tilidagi tarjimasi «donolikni sevaman» ma'nosini anglatadi. qadimgi yunon tilidan fanga kirib kelgan “filosofiya”ning aynan so'zma - so'z ma'nosi “phileo-sevaman + sophia-donolik; ya'ni donolikka muhabbat” demakdir. “donolik” deganda biz hayotiy tajribaga tayanadigan teran aql-idrokni, haqiqat va yaxshilik birligini, oliy haqiqatni, sevgi va rostgo'ylik mushtarakligini, aqliy va axloqiy kamolotning oliy darajaga etgan …

2 / 5

shli bo'lmagan narsani aniqlash osonroq. masalan, falsafa dnk tuzilishini aniqlash bilan shug'ullanmaydi, differentsial tenglamalarni echmaydi, kimyoviy reaktsiyalarni o'rganmaydi, er qobig'i harakatini tadqiq etmaydi va hokazolar. falsafaning asosiy masalalariga olam va odam munosabatlari, dunyoning mavjudligi, borliq muammosi, olamdagi o'zaro aloqadorlik va taraqqiy etish, dunyoning asosi, negizi masalasi, inson muammosi, hayot va o'lim, dunyoni bilish, insoniyat hayotidagi adolat va haqiqat, yaxshilik va yomonlik, urush va tinchlik, umrning mazmuni, kabi va tabiat va jamiyat taraqqiyotining asosiy tamoyillari bilan bog'liq ko'pdan-ko'p masalalar kiradi. falsafada olamning asosida nima yotadi degan masala uzoq tarixga ega. qadimgi yunoniston va rimda bu masala “substantsiya” tushunchasi va uning mazmunini qanday tushunilishiga qarab o'ziga xos ifodalangan. substantsiya deganda olam va dunyodagi narsalarning mohiyati to'g'risidagi fikr tushunilgan. yunoniston faylasufi va matematigi pifagor hamma narsa sonlardan tashkil topgan degan bo'lsa, platon substantsiya - g'oyalardir degan, demokrit esa olamning asosida atomlar yotadi deb tushuntirgan. turli falsafiy yo'nalishlarni har xil asoslar: etakchi falsafiy muammolar …

3 / 5

inkor qilib olamning asosida g'oya va ruh yotadi deb, ta'kidlovchi falsafiy ta'limot. dunyoni bilish masalasini hal qilishda ham falsafada bir qancha oqimlar yuzaga kelgan: gnostizm (yunon. gnosis – bilish) - dunyoni bilish mumkin deb, hisoblovchi ta'limot. agnostizm (yunon. a –inkor) - dunyoni bilish mumkin emas deb, hisoblovchi ta'limot. ratsionalizm(lot.ratio-aql) – bilishda aqlning rolini ustivor deb, hisoblovchi ta'limot. irratsionalizm (irratio-aqlga zid) – bilishda insonning aqldan tashqari tomonlarini, ya'ni iroda, hissiyot, intuitsiya, hayol, instinktlarni birinchi o'ringa qo'yuvchi ta'limot. sensualizm (lot.sensus-sezgi, his) – sezgilarni bilishning asosiy manbai deb, e'tirof etuvchi talimot. skeptizm (yun.skeptikos-shubha) – bilishga shubha bilan qarovchi ta'limot. uning o'ta shakli agnostizmdir. empirizm (yun.empeiria-tajriba) – hissiy tajribani bilishning birdan bir manbai deb, hisoblovchi falsafiy oqim. empirizm sensualizmga yaqin. monizm falsafa tarixida ikki: materialistik va idealistik shaklda mavjud. agar dunyoni bilish mumkinligi to'g'risidagi masalani oladigan bo'lsak, undagi faylasuflar haqiqiy bilimga erishish mumkinligini e'tirof etuvchi va uni inkor qiluvchilarga bo'linadi. uni inkor qiluvchilar yo'nalishi …

4 / 5

anda: falsafaning mavzusi - «dunyo - inson» tizimidir. dunyoqarash nima? hamma zamonlarda ham inson oldida uning atrof muhitga, boshqa odamlarga, o'z-o'ziga nisbatan munosabatini belgilovchi savollar ko'ndalang turadi. har birimiz unday yoki bunday tarzda ularga duch kelamiz. bizni o'rab turgan dunyo nimadan tashkil topgan? uni bilib bo'ladimi va agar bilish mumkin bo'lsa, qay darajada? insonning o'zi nima? u qanday bo'lishi kerak? o'limdan so'ng bizni nima kutadi? dunyoni nima boshqaradi? dunyoda yovuzlik muqarrarmi? inson dunyoni o'zgartira oladimi? mana shunday savollarga javoblardan inson dunyoqarashi shakllanadi. dunyoqarash - bu insonni o'rab turgan dunyo va uning unda tutgan o'rniga nisbatan qarashlar majmuidir. dunyoqarashning asosiy masalasi - «men» (sub'ekt dunyosi) va «men - emas» (sub'ektga nisbatan tashqarida bo'lgan dunyo) o'rtasidagi munosabatdir. dunyoning an'anaviy diniy-afsonaviy manzarasi bilan qanoatlanuvchi ko'pchilik odamlardan farqli o'laroq, eng ilk davrlardagi faylasuflar turli tabiiy va ijtimoiy jarayonlar hamda hodisalarni aqliy yo'l bilan (nazariy) tushunishga va uni kelib chiqish hamda kechish sabablari va qonuniyatlarini …

5 / 5

haxsdan yuqori turuvchi (koinotga, tabiatga), inson dunyosiga qarama-qarshi va undan mustaqil bo'lgan dunyoga qaratilgan edi. inson falsafaga birinchi qadamni shunda qo'ydiki, urug'chilikning afsonaviy qarashlarining mustahkamligiga shubha bildirib, fikr qila boshladi. u ijod qilgan manzara endi jamoa ijodi bo'lmasdan, balki faylasuf – mutafakkirning yakka olingan ongining mahsuli edi. bu yo'lda savollar berib va unga javoblar topishga intilib, inson turmush tajribalari, urf-odatlari, hammaga tushunarli tasavvurlar ufqidan ko'tarilib, xulosa va nazariy qurilmalar sohasiga qadam qo'ydi. falsafa ana shundan boshlab shakllana boshladi. 3. falsafaning asosiy funktsiyalari. falsafiy bilimlar tizimi. gumanistik dunyoqarashga oid bo'lgan g'oyalar biz o'zimiz nima uchun yashayotganligimizning ma'nosi to'g'risida va butun insoniyatning vazifasi to'g'risida biz o'ylashimiz va taxmin qilishimiz mumkin bo'lgan barcha narsalarni o'zida mujassam etgan. ular bizning turmushimizga yo'nalish berib turadi va unga qadr-qimmat baxsh etadi falsafaning funktsiyalaridan biri - ijtimoiy-aksiologik funktsiyasi hisoblanadi. ushbu funktsiya: ijtimoiy hayotni sharhlash va tanqid qilish funktsiyalarini bajaruvchi sifatida ko'rinadi. bunga ko'ra falsafa yaxshilik, adolat, haqiqat, …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli"

1- mavzu. falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. reja. 1. “falsafa” atamasining mazmun-mohiyati va falsafaning asosiy masalalari. 2. dunyoqarash tushunchasi, uning tarixiy shakllari. 3. falsafaning asosiy funktsiyalari. falsafiy bilimlar tizimi. 4. falsafada milliylik va umuminsoniylik. hozirgi davrda milliy falsafani rivojlantirish muammolari. tayanch so'zlar: falsafa, filosofiya, faylasuf, monizm, dualizm, plyuralizm, materializm, idealizm, ob'ektiv idealizm, sub'ektiv idealizm, gnostizm, agnostizm, ratsionalizm, irratsionalizm, sensualizm, skeptizm, empirizm, mifologiya, teologiya, substantsiya, dunyoqarash, diniy dunyoqarash, falsafiy dunyoqarash, ontologiya, gnoseologiya, aksiologiya, metodologiya, praksiologiya, logika, etika, estetika, falsafaning milliyligi, falsaf...

This file contains 5 pages in DOC format (52.5 KB). To download "falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa fanining predmeti, mazm… DOC 5 pages Free download Telegram