texnika fanlarining falsafiy masalalari

DOCX 10 pages 32.4 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.4 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: texnika fanlarining falsafiy masalalari. reja: 1. “texnika falsafasi” tushunchasi va uning mohiyati. 2. texnikaviy bilimlarning taraqqiyoti qonunlari. 3. texnika taraqqiyotining jamiyat taraqqiyotiga ta’siri, uning negativ oqibatlari. 4. texnokratik nazariyalar va ularning mohiyati. “texnika falsafasi” tushunchasi va uning mohiyati. texnika inson faoliyatining sohasi sifatida qadimgi davrdan boshlab faylasuflarni qiziqtirib kelgan. qadimgi yunon va rim, uyg‘onish davri va yangi davr faylasuflari texnikani nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qilishga harakat qilganlar, uning falsafiy ma’nosini ochib berish uchun anchagina faoliyat ko‘rsatganlar. biroq, “texnika falsafasi” atamasi e.kapning 1877 yilda germaniyada chiqqan «texnika falsafasi asoslari” kitobida ilk bor ishlatilgan(qo‘llangan). xx asrda texnika falsafasi bilan f. dessauer, l.memford, x. ortega-i gasset, m.xaydegger, o.shpengler, k.yaspers kabi faylasuflar shug‘ullanganlar. shunga qaramay texnika falsafasi asrimizning 60 – yillaridagina mustaqil falsafiy soha sifatida tan olindi va 70 – yillarga kelib bu sohaning dasturi ishlab chiqildi. texnik taraqqiyot industrial jamiyatda insoniyat oldiga juda muhim muammolarni maydonga tashladi. atrof– muhitning ifloslanishi, tabiiy …

2 / 10

inson mohiyatini ochib berishdan iborat, deyish mumkin. buning uchun esa texnika nima, insoniyatga nima beradi yoki qanday salbiy oqibatlarga olib keladi kabi savollarni hal qilish texnika falsafasining asosiy vazifasiga aylandi. texnikani tahlil qilish bugungi kunda ikki falsafiy yo‘nalish nuktai nazaridan ko‘rilmoqda: 1. fanning metodologiyasi nuqtai nazaridan, ya’ni texnik bilimlarni tahlil qilish va yangicha texnik tafakkurni shakllantirish; 2. antropologiya falsafasi nuqtai nazaridan, ya’ni bunda texnikaning ma’naviy – axloqiy, madaniy muammolarini, shuningdek, texnikani insoniylik – qadriyat nuqtai nazaridan talqin qilish. mavjud muammolar doirasida texnika falsafasini o‘rganish masalalari ko‘lami juda keng. texnika tushunchasining mohiyatini aniqlash, uning tarixiy taraqqiyot bosqichlari, texnika bilimlar tizimining o‘ziga xos tomonlari, texnikaning asosiy sohalari, fan, san’at, iqtisod bilan o‘zaro aloqasi masalasi, inson bilan tabiat o‘rtasidagi yangi tamoyillarning paydo bo‘lishi, yangi texnalogik jarayonlar, texnikaning yangi vazifalari kabi masalalar texnika fanining metodologiyasi doirasiga kiradi. texnik ta’lim va tarbiya, texnik qadriyatlar tizimini shakllantirish, insonning intelektual va axloqiy faoliyatini uyg‘unlashtirish, texnikani rivojlantirishda insonning …

3 / 10

demak, texnika inson amaliy faoliyati natijasida sun’iy hosil qilingan predmetlardir. texnika falsafasiga bo‘lgan qiziqishning kuchliligi tasodifiy bir hol emas. zotan, bugungi kunda texnikaga bo‘lgan munosabat, uning tabiati, mohiyati va mazmunini, fan va madaniyat bilan aloqalari, inson bilan o‘zaro munosabatini tushunib yetish va boshqa ko‘plab masalalar hozirgi zamon falsafiy muammolarining negizini tashkil qiladi. kishilik taraqqiyotining inqirozlari - ekologik, esxatologik (termoyadro urushi xavfi), antropologik (inson va ma’anviyat tanazzuli), madaniy va boshqa inqirozlar o‘zaro bog‘liq ekanligi, bunda texnika va hamma narsalarga texnik munosabat dunyodagi bu beqarorlikning omillaridan biri ekanligi sekin-asta oydinlashib bormoqda. texnika falsafasi fanining rivojlanishiga m.xaydegger, k.yaspers, e.kapp va f.dessauer va boshqa faylasuflar ham katta hissa qo‘shdilar. texnika falsafasi hozirgi zamon falsafa fanining muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. u texnika, texnologiya rivojlanishi, muhandislik va texnik faoliyat, texnik fanlarni loyihalashtirish qonuniyatlari hamda ularning insoniyat madaniyati va hozirgi zamon jamiyatidagi o‘rni, inson va texnika, texnika va tabiat munosabatlari, hozirgi zamon texnika va texnologiyasining etik, estetik, …

4 / 10

bo‘hronlar soni ham ko‘payib boradi. xususan, atrof muhitning ifloslanishi, tiklanmaydigan resurslarning kamayishi, potensial xavf-xatarlarning globallashuvi shular jumlasidandir. binobarin, yetkazilgan zararni qoplashga yoki kamayib borayotgan resurslarning o‘rindoshini topish uchun tadqiqotlarga ajratiladigan moliyaviy mablag‘larni muttasil ravishda qayta hisob-kitob qilish talab etiladi. shunday hisob-kitobdan keyingina texnik rivojlanish mahsulotining real qiymati, texnika vositalarining real narxlari haqida tasavvur hosil qilish mumkin. masalan, kuchli zaharlanishga sabab bo‘luvchi texnika tozalash inshootlari qurishni, salomatlikni tiklash markazlari tashkil etishni talab qiladi. binobarin, xarajatlar umumiy smetasiga bularning qiymatini ham kiritish talab etiladi. g‘arb falsafasida texnikaga bo‘lgan yondashuvning o‘ziga xos xususiyatlari, bizningcha, quyidagilardan iborat: aniq ifodalangan ijtimoiy va aksiologik munosabat, texnika tabiati va mohiyatiga doir masalalarni hamda uning hozirgi zamon madaniyati taqdiri uchun ahamiyatini birinchi o‘ringa qo‘yish va nihoyat, umumfalsafiy muammolar bilan bir qatorda, amaliy masalalar qatorda, amaliy masalalar (texnik loyihalarni ekspertiza qilish va baholash, muhandislik ta’limi masalalari va h.k.)ni ham rivojlantirish. yaspersning, inson o‘z haqiqiy borlig‘ini o‘yqotsa, hurmatni va o‘z-o‘zini …

5 / 10

qilinayotgan pozitsiya, xaydegger ta’kidlaganidek «texnik bo‘lmagan» asoslarni tadqiq etishning o‘zagini tashkil etadi. texnika mavjudligi, mutlaq haqiqat sifatida, bizning fikrimizcha, birqadar oshirib yuborilgan. shunday qo‘rquv mashinarobotlar inson ustidan xukmronlik qilayotganligini bayon qiluvchi ko‘pgina fantast yozuvchilar asarlarida ham o‘z ifodasini topgan. mashina kuchli intellektga ega bo‘lishi mumkin biroq u insongagina xos bo‘lgan va uni inson qilib turgan his-tuyg‘ular, farazlar, ruhiy olam kabi turli-tuman hislatlardan mahrum. texnika moddiy madaniyat sohasiga kiradi. u maishiy va ijtimoiy turmush asosi, o‘zaro muloqot, himoya va hujum vositalari, har xil jabhalarda qo‘llanadigan turli-tuman asbob-uskunalarni o‘z ichiga oladi. xix-xx asrlar chegarasida p.k.engelmeyer texnikani shunday tavsiflaydi: «o‘z moslamalari bilan u bizning eshitish, ko‘rish qobiliyatimizni, kuchimiz va chaqqonligimizni kuchaytirdi, masofa bilan vaqtni qisqartirmoqda, umuman, mehnat samaradorligini oshirib bormoqda. nihoyat, ehtiyojlarni qondirishni yengillashtirib, u yangi ehtiyojlarning paydo bo‘lishiga sabab bo‘layotir... texnika bizga zamon va makonni, materiya va kuchni yengishga yordam berdi va taraqqiyot g‘ildiragini tinimsiz olg‘a haydovchi kuch bo‘lib xizmat qilmoqda». biroq, …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "texnika fanlarining falsafiy masalalari"

mavzu: texnika fanlarining falsafiy masalalari. reja: 1. “texnika falsafasi” tushunchasi va uning mohiyati. 2. texnikaviy bilimlarning taraqqiyoti qonunlari. 3. texnika taraqqiyotining jamiyat taraqqiyotiga ta’siri, uning negativ oqibatlari. 4. texnokratik nazariyalar va ularning mohiyati. “texnika falsafasi” tushunchasi va uning mohiyati. texnika inson faoliyatining sohasi sifatida qadimgi davrdan boshlab faylasuflarni qiziqtirib kelgan. qadimgi yunon va rim, uyg‘onish davri va yangi davr faylasuflari texnikani nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qilishga harakat qilganlar, uning falsafiy ma’nosini ochib berish uchun anchagina faoliyat ko‘rsatganlar. biroq, “texnika falsafasi” atamasi e.kapning 1877 yilda germaniyada chiqqan «texnika falsafasi asoslari” kitobida ilk bor ishlatilgan(qo‘ll...

This file contains 10 pages in DOCX format (32.4 KB). To download "texnika fanlarining falsafiy masalalari", click the Telegram button on the left.

Tags: texnika fanlarining falsafiy ma… DOCX 10 pages Free download Telegram