судралиб юрувчилар синфи 2

ZIP 1,8 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1462808600_62808.ppt слайд 1 o’zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi muqimiy nomidagi qo’qon davlat pedagogika instituti pedagogika fakulteti btm yo’nalishi iii «a» guruh talabalari sultonova d., toshmatova g., mahmudova z.larning «tabiatshunoslik asoslari» fanidan tayyorlagan o’qituvchi: mahmudova m. qo’qon– 2013 ziyo kelajak www.arxiv.uz www.arxiv.uz режа: хартумбошлилар (rhynchocephalia) туркуми тангачалилар (squamata) туркумига судралиб юрувчиларнинг ахамияти фойдаланилган адабиётлар судралиб юрувчилар синфи www.arxiv.uz www.arxiv.uz судралиб юрувчилар синфига 8 мингдан ортиқ тур киради ва улар 4 та туркумга бўлинади. ziyo kelajak www.arxiv.uz www.arxiv.uz хартумбошлилар (rhynchocephalia) туркуми ўз ичига энг қадимги судралиб юрувчиларнинг шу кунга қадар яшаб келган ягона тури – гаттерияни олади. гаттерия катта калтакесакка ўхшайди ва бўйи 75 см гача етади. гавдасининг устида учбурчак шаклидаги шох пластинкалари қатор бўлиб жойлашади. умуртқаларининг орасида хорда сақланади. тепа кўзи яхши ривожланган. ноғора бўшлиғи ва ноғора пардаси йўқ. копулятив органи бўлмайди, бу эса судралиб юрувчилар ичида ягона ҳол ҳисобланади. гаттерия ер юзида фақат янги зеландия ва унга яқин оролларда тарқалган. …

қсизлари ҳам бор. лекин оёқсиз калтакесакларда илонлардагига қарши ўлароқ тўш суяги, оёқ камари, ҳаракатчан кўз қовоқлари ва ноғора пардаси бўлади. калтакесакларнинг 2500 дан ортиқ тури бор. калтакесакларнинг кўпчилиги мдҳнинг жанубий ҳудудларида яшаса, тирик туғар калтакесак билан тез калтакесак ўрта ва шимолий минтақаларда тарқалган. марказий осиё чўлларида ҳар хил тўгарак бошлар, кечаси фаол ҳаёт кечирадиган гекконлар, кулранг эчкиэмар, агамалар ва бошқалар яшайди. калтакесакларга яна учар аждодлар, игуаналар, урчуқсимонлар, заҳартишлилар, сцинклар оилалари вакиллари ҳам киради. ziyo kelajak www.arxiv.uz www.arxiv.uz 2. илонлар (ophidia) кенжа туркуми вакилларининг гавдаси узун цилиндр шаклида бўлиб, деярли қисмларга бўлинмаган. оёқлари йўқ. қовоқлари ўзаро қўшилиб кетиб, юпқа парда ҳосил қилади. ноғора пардаси йўқ. ўпкаси тоқ, буйраклари тасмасимон чўзиқ. жағ аппаратининг суяклари (танглай, қанотсимон ва тангачасимон) ўзаро ҳаракатчан қўшилган. шу сабабли илонлар ўз ўлжаларини бутунлай ютади. бўғма илонлар ўлжасини гавдаси билан ўраб олиб бўғади. заҳарли илонлар эса ўлжасини заҳари билан ўлдиради. ziyo kelajak www.arxiv.uz www.arxiv.uz заҳарли илонларни устки 2-та тиши …

и, ўрта осиё кўз ойнакли илони, кичик осиё қора илони ва бошқалар киради. ziyo kelajak www.arxiv.uz www.arxiv.uz 3. хамелеонлар (chameleontes) кенжа туркуми вакиллари дарахтда яшашгамослашган судралиб юрувчилардир. панжалари омбур шаклида, думлари узун ва илмоқли. гавдаси ён томондан қисилган. кўзлари катта-катта ва ҳаракатчан. кўзлари бир-бирига боғлиқ бўлган ҳолда ўлжасини – ҳашаротларни ахтаради. хамелеонлар ташқи муҳитга қараб рангини ўзгартира олади. уларнинг катталиги 3–5 см дан 50-60 см гача бўлади. ziyo kelajak www.arxiv.uz www.arxiv.uz тимсоҳлар (crocodilia) туркуми вакиллари ҳозирги замон судралиб юрувчилар ичида энг юқори тараққий этган ва сув муҳитида яшашга мослашгандир. боши, бўйни ва танаси, япалоқ думи, ён томондан қисилган, орқа оёғининг бармоқлари орасида сузгич пардаси бўлади. гавдаси шох қалқон билан қопланган. бу қалқонларнинг тагида суяк пластинкалар жойлашади. ziyo kelajak www.arxiv.uz www.arxiv.uz тишлари жағлараро, юқориги жағ ва тиш суякларида бўлиб, худди сутэмизувчилардагидек чуқурчаларда жойлашади. жағлараро ва юқориги жағ суякларининг ўсимталари ва танглай суякларининг қўшилишидан иккиламчи суяк танглай ҳосил бўлади. иккиламчи танглай оғиз …

ларининг бўшлиги ҳисобланади. боши, бўйни, оёқлари ва хавф туғилганда думи маълум даражада қалқон ичига тортилади. қалқони ёки панцери устки бўлим – карапаксдан ва пастки бўлим – пластрондан ташкил топган. карапакс тери ҳисобидан ривожланган суяк пластинкалар ҳамда қобирғалар ва умуртқаларнинг асосий қисмининг қўшилишидан ҳосил бўлса, пластрон қопловчи суяк пластинкалар, тўш ва ўмров юпқа шох пластинкалар билан қопланган. бош скелетида маълум даражада иккиламчи суяк – танглай ҳосил бўлади. жағларида тишлари бўлмайди. жағ суяклари қирраси ўткир шох – қин билан қопланган. оғиз бўшлиғининг таги гоҳ кўтарилиб, гоҳ тушиб ҳавони тортишида насос ролини ўйнайди. нафас олиш механизми яна бўйин ва оёқларининг ҳаракати орқали ҳам юзага келади, чунки тошбақаларда кўкрак қафаси йўқ. ziyo kelajak www.arxiv.uz www.arxiv.uz тошбақалар асосан нам тропик ҳудудларда ва жазирама чўл зоналарда тарқалган. тинч ва ҳинд океан оролларида оғирлиги 200 кг га етадиган фил тошбақаси яшайди. ўрта осиё чўл тошбақаси, қрим ва кавказда ботқоқ тошбақалари тарқалган. улар яширин бўйинли тошбақаларга киритилади. оғирлиги …

, илонлар +10 с0да кам ҳаракатчан бўлиб қолади, +6 +8 с0 да эса ҳаракатдан тўхтайди, +2 +3 с0 да карахт бўлади. гавдаси -4 -6 с0 га совуса ҳалок бўлади. ziyo kelajak www.arxiv.uz www.arxiv.uz ушбу айтилганларга кўра судралиб юрувчилар тропик зонада кўп сонли бўлиб, қутбларга борган сари камайиб боради. яна тоғ чўққиларига чиқиб борганда ҳам буларнинг сони камайиб боради. шунингдек, ҳаддан ташқари юқори ҳарорат ҳам судралиб юрувчилар учун ҳалокатлидир. муҳит ҳарорати +55 с0 бўлганда калтакесаклар 1,5-4 минутда ҳалок бўлади. бундай вақтда судралиб юрувчилар ер ковакларига яширинади ёки дарахтга чиқади. судралиб юрувчилар учун оптимал ҳарорат +20 +40 с0 атрофида бўлади. ўрта минтақаларда яшовчи кўпчилик судралиб юрувчилар кундуз куни фаол бўлади, гекконлар эса тунда фаол бўлади. тропик саҳроларда эса кўпчилик судралиб юрувчилар кечаси фаол бўлади. ziyo kelajak www.arxiv.uz www.arxiv.uz мавсумий (фасл) цикллилиги тропик ўпкаларда намоён бўлмайди. ўрта минтақаларда ҳароратнинг пасайиши билан судралиб юрувчиларнинг ҳаммаси уйқуга кетади. судралиб юрувчилар яшаш шароитига қараб ерда, сувда, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "судралиб юрувчилар синфи 2"

1462808600_62808.ppt слайд 1 o’zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi muqimiy nomidagi qo’qon davlat pedagogika instituti pedagogika fakulteti btm yo’nalishi iii «a» guruh talabalari sultonova d., toshmatova g., mahmudova z.larning «tabiatshunoslik asoslari» fanidan tayyorlagan o’qituvchi: mahmudova m. qo’qon– 2013 ziyo kelajak www.arxiv.uz www.arxiv.uz режа: хартумбошлилар (rhynchocephalia) туркуми тангачалилар (squamata) туркумига судралиб юрувчиларнинг ахамияти фойдаланилган адабиётлар судралиб юрувчилар синфи www.arxiv.uz www.arxiv.uz судралиб юрувчилар синфига 8 мингдан ортиқ тур киради ва улар 4 та туркумга бўлинади. ziyo kelajak www.arxiv.uz www.arxiv.uz хартумбошлилар (rhynchocephalia) туркуми ўз ичига энг қадимги судралиб юрувчиларнинг шу кунга қадар яшаб келган ягона тури ...

Формат ZIP, 1,8 МБ. Чтобы скачать "судралиб юрувчилар синфи 2", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: судралиб юрувчилар синфи 2 ZIP Бесплатная загрузка Telegram