ҳашаротлар классификацияси

DOC 3.7 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363853740_42693.doc ҳашаротлар классификацияси ҳашаротлар классификацияси ҳашаротларни системага солиш билан дастлаб к.линней 1953 йилда шуғулланган ва у ҳашаротларнинг қанотини асосий белги қилиб олган. фабриций 1775 йилда ўз классификациясида ҳашаротларнинг оғиз органларини ҳисобга олган. бурмейстер 1835-1838 йилларда ҳашаротларнинг ривожланиш хусусиятларига кўра икки группага: 1.чала метоморфоз ва 2.тўлиқ метаморфозга ажратган. ф.брауэр 1885 йилда ҳашаротларни тубан ёки бирламчи қанотсизлар ва қанотлилар. у қариндош туркумларни бош туркумга бирлаштирди. 1925 йилда а.в.мартинов қанотли ҳашаротлар кенжа синфини иккта бўлимга бўлди: 1.қадимги қанотлилар. 2.янги қанотлилар. умуман ҳашаротларни турли авторлар турлича классификациялайдилар. энг охирги классификация («жизнь животньх» том 3, 1984 йил) бўйича ҳашаротлар қуйидагидек классификацияланади. лекин бу ҳам охирги классификация деб бўлмайди. чунки ҳар йил минглаб янги-янги ҳашарот турлари топилмоқда, янги-янги белгилар аниқланаяпти. ҳашаротларнинг синфининг классификацияси (бей-биенко бўйича). 1.кенжа синф-яширин жағлилар-entognata туркумлари: 1.протуралар-protura 2.подуралар-podura 3.диплуралар-diplura 2.кенжа синф: очиқ жағлилар-ectognatla 1.инфра синф-тубан қанотсизлар-apterygota туркум: қил думлилар-thysanura 2.инфра синф-олий ёки қанотлилар-prerygota 1-бўлим-тўлиқсиз ўзгаришлилар-hemimetabola 1.катта туркум-эфемероидлар-ephemeroidie туркум-кунлилар-ephemeroptera 2.катта туркум-одонатоидлар-odonatoidia туркум-ниначилар-odonatoptera 3.катта туркум-ортоптероидлар-orthopteroidea …

4.тенгқанотлилар-homoptera 5.кандалалар-hemiptera 6.трипслар-thysanoptera 2.бўлим-тўлиқ ўзгаришлилар-holometabola 1.катта туркум-колеоптероидлар-oleopteroidea туркумлари: 1.қўнғизлар-coleoptera 2.елпигич қанотлилар-strepsiptera 2.катта туркум-нейроптероидлар-meuropteroidea туркумлари: 1.тўр қанотлилар-nluroptera 2.бўталоқлар-raphiteoptera 3.катта қанотлилар-megaloptera 3.катта туркум-мекоптероидлар-mecopteroidea туркумлари: 1.чаён пашшасимонлар-mecoptera 2.булоқчилар-trichoptera 3.капалаклар-lepidoptera 4.парда қанотлилар-hymenoptera 5.бургалар-aphaniptera 6.икки қанотлилар-diptera 1-кенжа синф: яширин жағлиллар-entognatha бу кенжа синфга жуда майда ва содда тузилган қанотсиз ҳашаротлар киради. уларнинг қанотларининг бўлмаслиги бошланғич белги бўлиб, шунинг учун ҳам улар тубан ёки бирламчи қанотсизлар деб ҳам аталади. буларнинг териси юмшоқ ва нозик бўлиб, бутун тана орқали нафас олади. жағлари (оғиз аппарати) махсус капсула ичида яширин ҳолатда бўлади. шунинг учун ҳам яширин жағлилар деб номланган. қорнининг баъзи бўғимларида бўғимларга ажралган оёқ рудиментлари бор. қорнида баъзиларида церки бор, думи ўсимтасиз бўлади. кўзлари йўқ, бўлса ҳам оддий ёки содда тузилган фасеткали бўлади. ривожланиши содда протоморфиз ёки анаморфоз типида бўлади. анаморфозда тухумдан чиққан ҳайвонда тана сегментларининг сони нормадан кам бўлади. бир неча линькадан кейин ўсиш зонасидан сегментлар ҳосил бўлади. анаморфоз чувалчангларда, кўп оёқларда ва бошқа бўғим оёқлиларда содир …

акиллари майда (0,5-2мм), гавдаси чувалчангсимон, эластик, боши прогнатик, яъни мўйловсиз ва кўзсиз бўлади. оғиз аппарати санчиб-сўрувчи типда, олдинги оёқлари анча узун бўлиб, сезиш вазифасини бажаради. вояга етганда қорни 11 та бўғимдан ва тельсондан ташкил топади. унда ўсимталар бўлиб, шаклининг ўзгариши тубан ҳашаротларга хос анаморфоз йўли билан боради. тухумдан чиққан личинкалар содда тузилган бўлиб, қорни 8 та бўғимдан иборат. кейинги ривожланиш даврида 8-бўғим билан тельсон ўртасидан 9,10,11-бўғимлар ҳосил бўлади. иккиламчи белги сифатида мўйловлар, кўзлар ва церкиларнинг қисқаришини кўрсатиш мумкин. мўйлов вазифасини шакли ўзгарган узун олдинги оёқлар бажаради. айрим турларида трахеялар ҳам қисқариб нафас олиш бутун гавда орқали амалга ошади. ўтлоқларда 1мм жойда 1000 тагача протура индивидлари учраши мумкин. протураларнинг 220 га яқин тури бўлиб, улардан ўзбекистон фаунасида eosentomon transitorum учрайди. 2-туркум-подуралар ёки дум оёқлилар-podura ёки collembola. бу туркум вакилларининг гавдаси узунчоқ ёки шарсимон бўлиб, мўйлови 4-6 та бўғимдан иборат, айрим турларида кўзи бор. оғиз аппарати кемирувчи ёки санчиб-сўрувчи типда бўлиб, қоринчаси …

урлари ўсимликлар барги, илдизи, замбуруғлар мицеллийси ва спорасини еб хўжаликка катта зарар етказди. подураларнинг кўпайиши ўзига хосдир. эркаклари томчи шаклидаги сперматофораларини ўсимликларга ёпиштириб кетади. урғочилари эса уни оёқлари билан жинсий тешигига ўтказиб олади. тухумдан фақат нам жойларда ота-онасига ўхшаш форма ҳосил бўлади. бу туркум иккита кенжа туркумни: гавдаси чўзиқ, кўкрак ва қорин қисмларига яққол ажралмаган яхлит қоринлиларни ўз ичига олади. бўғимқоринлилар асосан яширин ҳаёт кечиради. уларга замбуруғ подураси-ceratophusella armata мисол қилиб олиш мумкин. у шампиньон замбуруғининг асосий зараркунандаси ҳисобланади. шунингдек у мош, нўхат, ловия, шолғом, лола ва теплица ўсимликларини ўрта осиё ва тянь-шанда ҳар хил ўсимликларни зарарлайди. чириндили тупроқнинг юза қисмида ва ўсимлик илдизларининг орасида энтомобия авлодининг вакиллари тарқалган. яхлит қоринлилар асосан ўсимликларда учрайди. масалан, яшил сминтур-sminthurus viridis ни олиш мумкин. у ўтлоқларда кенг тарқалган бўлиб, айниқса австралияда бедага катта зарар етказади. бундан ташқари, австралияда сабзавот, манзарали ўсимликлар, ғалла-донларга ҳам катта зарар етказади. 1956 йилда самарқанд областида бедага зара етказилганлиги …

қланади. улар орасида сапрофаглар, некрофаглар ҳам учрайди, йиртқичлари ҳам бор. диплуранинг 400 га яқин тури бор. улар тропик ва субтропик мамлакатларда тарқалган. масалан, комподентлар ихчам, тез ҳаракатланувчи, тупроқда, чириндили жойларда учрайди. катталиги 1 см бўлиб, тупроқда мўйлови ёки церкиси ёрдамида ўзига йўл топади. кўпайиши подураларга ўхшайди. эркаги сперматофорани ўзи юрган йўлларга қўяди, урғочиси жинсий оёқлари билан уни олади. тухумдан ота-онасига ўхшайдиган форма чиқади. украина, молдова,қрим, кавказ, ва ўрта осиёда япигидлар оиласиннг вакиллари кенг тарқалган. улар гавдасининг охирида омбирсимон ўсимтаси борлиги билан фарқланади. япикслар йиртқич бўлиб, асосанподураларни овлайди. ўлжасини боши ва омбирсимон ўсимтаси билан икки жойидан маҳкам тутади, кейин оғзига яқинлаштириб ея бошлайди. уларнинг катталиги ҳар хилдир. масалан, қримдаги japyx ghilarovi 1см, туркманистондаги s.dux 5 см келади. республикамиз пахта далаларида, амударё ва сирдарё этакларида кўплаб учрайди. 2-кенжа синф: очиқ жағлилар ёки ҳақиқий ҳашаротлар ectognatha бу кенжа синф барча қанотли ҳашаротларни, шунингдек баъзи иккиламчи тартибда қанотини йўқотган (редукцияланган) ҳашаротларни ўз ичига олади. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ҳашаротлар классификацияси"

1363853740_42693.doc ҳашаротлар классификацияси ҳашаротлар классификацияси ҳашаротларни системага солиш билан дастлаб к.линней 1953 йилда шуғулланган ва у ҳашаротларнинг қанотини асосий белги қилиб олган. фабриций 1775 йилда ўз классификациясида ҳашаротларнинг оғиз органларини ҳисобга олган. бурмейстер 1835-1838 йилларда ҳашаротларнинг ривожланиш хусусиятларига кўра икки группага: 1.чала метоморфоз ва 2.тўлиқ метаморфозга ажратган. ф.брауэр 1885 йилда ҳашаротларни тубан ёки бирламчи қанотсизлар ва қанотлилар. у қариндош туркумларни бош туркумга бирлаштирди. 1925 йилда а.в.мартинов қанотли ҳашаротлар кенжа синфини иккта бўлимга бўлди: 1.қадимги қанотлилар. 2.янги қанотлилар. умуман ҳашаротларни турли авторлар турлича классификациялайдилар. энг охирги классификация («жизнь животньх» том 3, 1...

DOC format, 3.7 MB. To download "ҳашаротлар классификацияси", click the Telegram button on the left.

Tags: ҳашаротлар классификацияси DOC Free download Telegram