судралиб юрувчилар синфи – reptilia

DOC 381,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1363881954_42759.doc www.arxiv.uz режа: 1. умумий тавсифи 2. хартум бошлилар туркуми – rhynchocephalia 3. калтакесаклар кенжа туркуми – lacertilia 4. илонлар кенжа туркуми – ophidia ёки serpentes 5. хамелеонлар кенжа туркуми – chamaeleontes 6. тошбакалар туркуми – chelonia умумий тавсифи судралиб юрувчилар хакикий курукликда яшовчи умурткали хайвонларнинг (амниоталарнинг) биринчи, тубан синфидир. судралиб юрувчиларнинг териси курук ва тери безлари деярли булмайди. эпидермиснинг ташки каватлари шох модда билан копланади, тери шох тангачалар ёки калкончалар билан копланган. нафас олиш органи булиб факат упка хизмат килади, янги нафас олиш органлари – трахея ва бронхлар хосил булади. нафас олиш кукрак кафаси (thorax)нинг харакати туфайли юзага келади. юраги уч камерали. тусик билан тулик иккига булинмаган юрак коринчасидан учта мустакил кон томирлари чикади. ажратиш органи булиб, чанок буйрак – метанефрос хизмат килади. бош мия ярим шарлар ва мияча хисобидан амфибияларга нисбатан анча катта булади. скелети тулик суякдан ташкил топган булади. њк скелети беш булимга булинади. буйин булимининг узайиши, …
2
и судралиб юрувчилар синфи хозирги замонда яшаётган 6300 турни уз ичига олади ва улар 4 та туркумга булинади. 1. хартумбошлилар туркуми – rhynchocephalia 2. тангачалилар туркуми – squamata 3. тимсохлар туркуми – crocodilia 4. тошбакалар туркуми – chelonia 1. хартум бошлилар туркуми – rhynchocephalia бу туркумнинг хозирги замонда яшаётган ягона тури – гаттерия (sphenodon punctatus) хозирги вактда яшаётган судралиб юрувчилар ичида энг кадимгисидир (81-расм). гаттерия ташки куринишидан йирик калтакесакка ухшасада, бирок тузилишининг купгина хусусиятлари турнинг примитив эканлигидан далолат беради. одатда гаттериянинг буйи 75 см гача боради. боши ва танаси майда донадор тангачалар билан копланган. орка ва корин кисмидаги тангачалар нисбатан йирик пластинкалар шаклида булади. орка томони буйлаб учбурчак шох пластинкалардан иборат тарок жойлашади. гaттериянинг умурткалари амфицел типда, умуртка таналари орасида хорда сакланади. ковургаларнинг елка булимида оркага караган калта илмоксимон усимтаси (processus uncinatus) бор. бу белги факат тимсохларда ва кушларда булади. корин томонидаги терисининг остига коплагич суяклардан иборат корин ковургалари (parasternum) …
3
ган гурух хисобланиб, 6000 дан ортик турни уз ичига олади. буларнинг териси хар хил шаклдаги шох тангачалар ва калкончалар билан копланган. квадрат суяги мия кутисига харакатчан кушилгани билан бошка судралиб юрувчилардан фарк килади. тишлари жаг суякларига кушилган. клоакаси кундаланг ёрик шаклида. копулятив органи жуфт ковак халтача шаклида булади. тухумлари тимсохлар ва тошбакаларнинг тухумларига карши уларок, оксилсиз ва пергаментсимон парда билан копланган булади. тангачалилар туркуми учта кенжа туркумга булинади: калтакесаклар кенжа туркуми – lacertilia. калтакесакларнинг гавдасини шакли турли туман, баъзиларининг оёклари йуколиб кетган, лекин туш суяги ва оёкларининг камар скелети сакланади. гавдасининг узунлиги 3.5 см дан 4 м гача боради. купларида думларини узилиш (аутомомия) ходисаси юз беради. маълум вактдан кейин думи усиб чикади, лекин унинг скелети суякка айланмайди. кузларида харакатчан ковоклари бор ва яхши тараккий этган ногора пардаси булади. тери безлари факат сонида жойлашади. бу без купайишдан олдин ипсимон модда ишлаб чикаради, бундан худудни чегаралаш ва купайишда кимёвий сигнал сифатида фойдаланади. …
4
н, 33-ўк илон, 34-кўзойнакли илон, 35-денгиз илони, 36-кора илон, 37-калкон тумшукли илон, 38-чинкирок илоннинг боши, 39-чинкирок илоннинг думи, 40-тимсох, 41-тимсох тишлари, 42-тимсох тухуми, 43-гавиал, 44-чўл тошбакаси, 45-боткоклик тошбакаси, 46-каретта, 47-илон бўйинли (ён бўйинли) тошбака, 48-юмшок терили тошбака. 82 - расм. гаттериянинг скелети: 1-пастки чакка ёйи, 2-устки чакка ёйи, 3-илмоксимон ўсимталари, 4-корин ковургалар. гекконлар (gekkonidae) оиласига 600 га якин тур киради. буларнинг узунлиги 3,5-35 см булади. тропик ва субтропик зоналарда таркалган. мдх дан кавказда, кримда, козогистон ва њрта осиёда таркалган. асосан кечаси хаёт кечиради. бармокларининг пастки юзаси микроскопик тукчалар билан копланган. шу туфайли булар вертикал, хатто уй шипида урмалаб юради. куз корачиги вертикал жойлашган. њрта осиёда таркалган сцинкли геккон (teratoscincus scincus) типик вакилидир. агамалар (agamidae) оиласи 300 га якин турларни уз ичига олади, кичик ва урта катталикда булади. африка, осиё ва австралиянинг чул зоналарида таркалган. бизда чул агамаси (agama sanguiпolenta), кавказ агамаси (agama caucasica), чулларда кизилкулок (рhrynocephalus mystaceus) яшайди. учар аждор …
5
ар америкада ва жанубий-шаркий осиёда таркалган. захар тишлилар (helodermatidae) калтакесаклар ичида бирдан бир захарли гурухдир. буларни 2 та тури бор. бири захартиш (heloderma suspectum) булиб, мексикада яшаса, иккинчиси борнеа оролида яшайди. буларнинг захари одам учун ута хавфли. эчкемарлар (varanidae) оиласининг вакиллари жуда катта булади. булар африка, жанубий осиё ва австралияда таркалган комодо эчкемари (varanus komodoensis) калтакесаклар ичида энг каттаси булиб, буйи 4 м га, массаси 150 кг га етади. кулранг эчкемар (varanus griseus) шимолий осиё ва њрта осиёда таркалган булиб, буйи 1.5 м, массаси 2.5 кг келади. амфисбеналар (amphisbaenidae) ерни ковлаб, ер тагида хаёт кечиради, гавдаси чувалчангсимон шаклда, териси тангачалар билан эмас, умумий шох парда билан копланган булади. оёклари йук, лекин баъзи холда сакланади. кузлари тери остига яширинган. африка, жанубий америкада яшайди. бу оиланининг типик вакили америка хироти (chirotes canalicu latus) хисобланади. хакикий калтакесаклар (lacertidae) ларни 170 та тури бор, европа, осиё ва африкада таркалган, евроосиёда кенг таркалган турлари яшил …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"судралиб юрувчилар синфи – reptilia" haqida

1363881954_42759.doc www.arxiv.uz режа: 1. умумий тавсифи 2. хартум бошлилар туркуми – rhynchocephalia 3. калтакесаклар кенжа туркуми – lacertilia 4. илонлар кенжа туркуми – ophidia ёки serpentes 5. хамелеонлар кенжа туркуми – chamaeleontes 6. тошбакалар туркуми – chelonia умумий тавсифи судралиб юрувчилар хакикий курукликда яшовчи умурткали хайвонларнинг (амниоталарнинг) биринчи, тубан синфидир. судралиб юрувчиларнинг териси курук ва тери безлари деярли булмайди. эпидермиснинг ташки каватлари шох модда билан копланади, тери шох тангачалар ёки калкончалар билан копланган. нафас олиш органи булиб факат упка хизмат килади, янги нафас олиш органлари – трахея ва бронхлар хосил булади. нафас олиш кукрак кафаси (thorax)нинг харакати туфайли юзага келади. юраги уч камерали. тусик билан тулик икки...

DOC format, 381,0 KB. "судралиб юрувчилар синфи – reptilia"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.