Back

entomologiya fanining maqsad va vazifasi

ZIP 14 pages 57.5 KB Free download

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇
1 / 14
entomologiya fanining maqsad va vazifasi reja: 1. kirish. 2. fanning qisqacha rivojlanish tarixi 3. xasharotlarning hayot kechirishi. a) xasharotlarning amaliy ahamiyati. 4. xulosa. o’simliklarning normal va erkin o’sishiga har xil kasalliklar, zararkunandalar va yovvoyi o’tlar halaqit beradi. hasharotlar va umurtqali mayda xayvonlar (ayniqsa, sichqon, kalamush va boshqalar) o’simliklarning asosiy zararkunandasi hisoblanadi. zararkunandalar keltiradigan zararning oldini olish va lozim bo’lganda kurash choralari o’tkazish uchun tabiatdagi foydali va zararli turlarini bir-biridan farq qilish lozim. ayniqsa, hasharotlar orasida zararkunanda turlar juda ko’p, ularning kurinishi, tuzilishi, hayot kechirishi va hatto, uchrash joylari ham bir-biridan farq qiladi. paxta etishtirish zonalarida uchraydigan hasharot turla​ri minglab hisoblanadi. ularning ko’plari qishloq va o’rmon xo’jaliklariga, bog’dorchilikka, chorvachilikka va kishilar sihat-salomatligiga zarar keltirsa, ba‘zi turlari foyda keltirishi bilan ma‘lum ahamiyatga egadir. o’zbekistonda g’o’zaga zarar etkazuvchi hasharot turlari 100 dan ortadi, bedazorlarda bo’lsa bundan ham ko’p tur uchraydi. shuni ham eslatib o’tish kerakki, go’za-beda almashlab eg’iladigan maydonlar, boshg’a qishloq xo’jaliklari ekinlari …
2 / 14
bchalari bo’lmish ipakchilik va asalarichilik vujudga keldi. lekin hasharotlarni ilmiy asosda o’rganish 17 asrdan boshlandi. italyan olimi i.malpigi (1628-1694)tut ipak qurtining anatomiyasi va ayirish sistemasiga golland olimi ya. svammerdama (1637-1680) hasharotning anatomiyasi hamda metamorfozasiga asos soldilar. 18 asrda buyuk shved olimi, tabiatshunos k. linney (1707-1778) ning “tabiat sistematikasi” asarida hasharotlar ko’zga ko’rinarli o’rinni egallaydi. o’sha davrning buyuk tabiatshunos olimi r.a. reomyur (1683-1757) hasharotlarning morfologiyasi va biologiyasini o’rgandi. 18 asrning ikkinchi yarmida rossiyada hasharotlar faunasini o’rganishda tabiatshunos olim, akademik p.s.pallas (1741-1811) katta hissa qo’shdi. 19 asrda fan va madaniyatning rivojlanish natijasida entomologiyaning fan sifatida shakllanishga sharoit yaratildi. o’sha davrda bir qancha mamlakatlarda entomologik ilmiy jamiyatlar tashkil etildi. masalan, 1832 yil franstiyada, 1833 yil angliyada shunday jamiyat tuzildi. bizning mamlakatimizda 1859 yili rus entomologik ilmiy jamiyati tashkil etildi. hozirgi kunda butunittifoq entomologik jamiyati bu sohani rivojlantirish yo’lida katta ishlarni amalga oshirmoqda. uning birinchi prezidenti mashhur olim , akademik k.m. ber edi. rossiyada …
3 / 14
giya byurosi tashkil etilib, uni buyuk olim, entomologiya sohalarini rivojlantirishda professor n.a.xolodkovskiy (1858-1921) salmoqli hissa qo’shdi. u ilmiy entomologiya maktabini tashkil etdi va “nazariy va amaliy entomologiya kursi” kitobini yozdi. i.ya. sheverstev (1859-1920) o’rmon xo’jaligi entomologiyasini va parazit hasharotlarni o’rgandi. 20 asrda entomologiya fani, ayniqsa, uning sohalari mustaqil fan sifatida shakllandi. bu asrdan boshlab hasharotlarning klassifikastiyasi, fiziologiyasi, ekologiyasi chuqur o’rganila boshlandi va zararkunanda hasharotlarga qarshi ximiyaviy hamda biologik kurash choralari ishlab chiqildi. 1904 yili v.i.pospelov (1872-1949) kiev shahrida entomologik stanstiya tashkil etdi. stanstiyaning asosiy vazifasi qand lavlagi zararkunandalariga qarshi kurash choralarini ishlab chiqish edi. keyingi yillarda xuddi shunday stanstiyalar boshqa markaziy shaxarlarda ham tashkil etildi. ayniqsa, v.i.plotnikov (1877-1959) tomonidan 1911 yili toshkentda turkiston entomologik stanstiyaning tashkil etilishi o’rta osiyo va qozog’iston o’lkalarida o’simliklarni zararkunanda hasharotlarda himoya qilishda, o’rta osiyo o’simliklarini himoya qilish instituti va boshqa shunga o’xshash tashkilotlarning vujudga kelishida katta rol o’ynaydi. rus entomologi n.v. kurdyumov (1885-1917) qishloq xo’jaligi …
4 / 14
) ikki jildlik “osnovñ‹ fiziologii nasekomñ‹x” asarini, b.n.shvanvich â«kurs obñ‰ey entomologiiâ» kitobini yozdilar. a.v. martinov hasharotlar paleontologiyasiga asos soldi. bizning mamlakatimizda entomologiya fani 1950 yillarga kelib ravnaq topdi. bir qancha qishloq xo’jalik institutlarda va universitetlarda mustaqil entomologiya kafedralari tashkil etildi. akademik n.m. kulagin (1860-1940)moskva universitetida keyinchalik k.a. temiryazev nomidagi moskva qishloq xo’jaligi akademiyasida m.n. ramskiy, korsakov (1873-1951) leningrad universitetida entomologiya kafedrasini tashkil etilishida o’z xissalarini qo’shdilar. 1920 yili toshkent davlat universitetida , keyinchalik toshkent qishloq xo’jaligi institutida (1930 yilda ) entomologiya kafedralari tashkil etildi. mdh fanlar akademiyasi qoshida zoologiya ilmiy tekshirish instituti va ittifoqdosh respublikalarda zoologiya ilmiy institutlari tashkil etilishi entomologiya fanining rivojlanishida katta rol o’ynadi. 1930 yili leningradda o’simliklarni himoya qilish instituti, 1931 yili toshkentda o’rta osiyo o’simliklarni ximoya qilish ilmiy tekshirish instituti tashkil etildi. bir qancha yirik olim va fan tashkilotchilari etishib chiqdi. n.n.bogdanov-katkov (1894-1955), v.f. boldirev (1883-1957), akademiklar v.n. beklimishev (1890-1962), e.n.pavlovskiy (1874-1962), v.n. ð©egolev (1890-1966), a.s. …
5 / 14
lan birga medistina entomologiyasini, ayniqsa odamlarda kasallik tug’diruvchi vositalarini tarqatuvchi bezgak chivinini har tomonlama o’rgandi. akademik e.n. pavlovskiy bir necha yil mdh fanlar akademiyasining zoologiya institutining direktori, butunittifoq entomologiya jamiyatining prezidenti bo’lib ishladi va parazitologiya fanini rivojlantirishga katta hissa qo’shdi. o’zbekistonlik olimlar ham entomologiya fanini rivojlantirishda o’zlarining munosib ulushlarini qo’shdilar. dunyoga mashhur entomolog olim, o’zbekiston fanlar akademiyasining muxzbir a’zosi, professor v.v. yaxontovning “o’rta osiyo qishloq xo’jaligi zararkunandalari”, o’zbekiston fanlar akademiyasining muxbir a’zosi, professor r.a. olimjonovning “sug’oriladigan dehqonchilik erlarining umurtqasiz hayvonlar zoofaunasi” kishloq xo’jalik fanlar akademiyasining muxbir a’zosi, o’rta osiyo o’simliklar muhofazasi ilmiy tekshirish instituti direktori, professor s.n. alimuhammedovning “kanalar biologiyasi va ekologiyasi” ilmiy asarlari yuqori baxo oldi. bugungi kunda entomologiya fani va uning tarmoqlari oldiga asosan aholini oziq-ovqatga, sanoatni esa xom-ashyoga bo’lgan extiyojlarini yanada to’liqroq qondirishda o’z hissalarini qo’shish, tabiatni zararlanishdan saqlash, hasharotlarning foydali turlarini saqlab qolish va ulardan yanada kengroq foydalanish kabi muxim masalalarni nazariy va amaliy jixatdan hal …
6 / 14
larining ilmiy asosi bo’lib xizmat qiladi. hasharot turlari tabiatda juda keng tarqalgan va turlicha tuzilishga ega.. hozirgi vaqtda 1,5 mln. ga yaqin hasharot turi borligi fanga ma‘lum. chunki, har yili 7-8 minga g’adar yangi turlar aniqlanib turadi. mdxda 100 mingga yaqin hasharot turi borligi taxmin etiladi. har bir tur o’ziga xos tuzilishga va xususiyatga ega. hasharotlar tuzilishidagi o’ziga xos belgilar ularning muhit sharoitga moslanish darajasi, tabiatda tutgan o’rnini va kishilar uchun ahamiyati va boshg’alarni o’rganish muhim ahamiyatga ega. bu xususiyatlarni chuqurroq o’rganish zararkunanda xasharotlar tomonidan keltiriladigan zararning o’z vaqtida oldini olish va foydalilarini saqlab, ulardan foydalanish imkoniyatini beradi. hasharotlar etuk davriga qadar bir necha marta o’zgarishga uchraydi. hasharotlar to’liqsiz va to’liq o’zgarish bilan rivojlanadi. hasharotlar to’liqsiz o’zgarish _bilan rivojlanganda ketma-ket uch faza (tuxum, lichinka va etuk) ni o’taydi. bu gruppa hasharotlarning lichinkalari ust ko’rinishidan etuk zotlariga o’shxaydi, faqat ulardan kichikligi va qanotlarining taraqqiy etmaganligi, burt bo’g’imlari miqdori kamligi va yana …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "entomologiya fanining maqsad va vazifasi"

entomologiya fanining maqsad va vazifasi reja: 1. kirish. 2. fanning qisqacha rivojlanish tarixi 3. xasharotlarning hayot kechirishi. a) xasharotlarning amaliy ahamiyati. 4. xulosa. o’simliklarning normal va erkin o’sishiga har xil kasalliklar, zararkunandalar va yovvoyi o’tlar halaqit beradi. hasharotlar va umurtqali mayda xayvonlar (ayniqsa, sichqon, kalamush va boshqalar) o’simliklarning asosiy zararkunandasi hisoblanadi. zararkunandalar keltiradigan zararning oldini olish va lozim bo’lganda kurash choralari o’tkazish uchun tabiatdagi foydali va zararli turlarini bir-biridan farq qilish lozim. ayniqsa, hasharotlar orasida zararkunanda turlar juda ko’p, ularning kurinishi, tuzilishi, hayot kechirishi va hatto, uchrash joylari ham bir-biridan farq qiladi. paxta etishtirish z...

This file contains 14 pages in ZIP format (57.5 KB). To download "entomologiya fanining maqsad va vazifasi", click the Telegram button on the left.

Tags: entomologiya fanining maqsad va… ZIP 14 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
manbashunoslik fanining maqsad va vazifasi — PPT PPT
manbashunoslik fanining maqsad va vazifasi
20 pages 466.5 KB
entomologiya fanining rivojlanishi — PPTX PPTX
entomologiya fanining rivojlanishi
11 pages 96.4 KB
texnologiya va dizayn fanining maqsad va vazifasi — DOCX DOCX
texnologiya va dizayn fanining maqsad va vazifasi
9 pages 46.7 KB
kimyoning maqsad va vazifasi — PPTX PPTX
kimyoning maqsad va vazifasi
25 pages 595.1 KB
entomologiya fanining maqsadi va vazifalari — PPT PPT
entomologiya fanining maqsadi va vazifalari
29 pages 3.9 MB
entomologiya — DOCX DOCX
entomologiya
16 pages 323.3 KB
entomologiya — DOCX DOCX
entomologiya
58 pages 41.1 KB
tarixshunoslik fanining vazifasi — PPTX PPTX
tarixshunoslik fanining vazifasi
13 pages 433.8 KB
1-ma’ruza: kimyoning maqsad va vazifasi — PPTX PPTX
1-ma’ruza: kimyoning maqsad va vazifasi
12 pages 956.8 KB
integratsiya fanining vazifasi va maqsadlari — PPTX PPTX
integratsiya fanining vazifasi va maqsadlari
21 pages 1.3 MB
biotexnologiya fanining vazifasi va ahamiyati — DOC DOC
biotexnologiya fanining vazifasi va ahamiyati
— 66.0 KB
pedagogika fanining maqsadi va vazifasi — PPTX PPTX
pedagogika fanining maqsadi va vazifasi
12 pages 1.0 MB