yangi qanotli chalametamorfozli hasharotlarga tavsifnoma

ZIP 52,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1426073528_60445.doc yangi qanotli chalametamorfozli hasharotlarga tavsifnoma reja: 1. podyonka kunliklar va ninachilar turkumlari biologiyasi 2. suvaraksimonlar va beshiktervatsimonlar turkumlar biologiyasi 3. termitlar va turli qanotlilar turkumlari biologiyasi 4. xulosa podyonka kunlilar (ephemeroptera) g’adimgi hasharotlar gruppalaridan hisoblanadilar. birmuncha sodda tuzilishga ega. masalan, lichinkalari ko’p (25 martagacha) etuk hasharot ham tullaydi va boshg’alar. tanasi cho’zig’, teri qoplag’ichi yumshoq, og’iz organlari taraqqiy etmagan, qanotlari tursimon va nozik tomirlangan. orqa qanotlari oldingilaridan qisqa, qorinchasi (yuk) oxirida ko’p bo’g’imli ikkita serkilaridan tashqari yana ular ko’rinishidagi bir dona dumi paratserkasi bop. lichinka jabradari metamer (bo’g’im) ravishda joylashgan. etuk hasharot jinsiy etilgan holatga o’tish oldidan tullaydi. etuk hasharot oziqlanmaydi. qisqa vaqt umr kechiradi. tuxumini suv betiga yoki suvga botirib va toshlarga yopishtirib kuyadi. tuxum g’uyishi bilan u g’aytib suv betiga chig’adi. lichinkalari turli chuchuk suv havzalarida, daryolarning tez oqar erlarida tog’ sharsharalarida, ko’llarda va botqoqliklarda o’tadi va 1-2 yil davom etadi. lichinkalarning og’iz organlari kemiruvchi turda tu-zilgan …
2
ga tanasi cho’zig’, yirik yoki o’rtacha kattalikdagi ixcham hasharotlar kiradi. qanotlari ikki juft, yirik: g’orinchasi cho’psimon: bosh g’ismi katta, ikkita mukammal, yirik ko’zlar va uchta sodda ko’zlari bor. burtlar g’isg’a, 3-7 bo’g’mli, g’ilsimon, og’iz organlar kuchli, kemiruvchi tipda tuzilgan. oyog’lari uzun, ikkala juft g’anotlari pardasimon formada. tuxumlarini suvga, suv o’simliklariga, ko’piksimon chiqindi ichiga va boshg’a joylarga joylashtirib g’uyadi. lichinka tez oqar va oqmas suvda rivojlanadi va o’rmalab yoki suzib harakatlanadi. tuzilish jihatidan nayad o’simligi tipidagi lichinkalardandir. pastki labi juda hajmli, tutgich organi (maska) o’lja tomon cho’ziladi, tinch vaqtida esa boshini past tomondan yopib turadi. lichinkalar turli mayda suv hayvonlari, jumladan chivinlar, kunlilar, boshg’a tur ninachilar lichinkalari va hokazolar bi​lan ozig’lanadi. ninachilar lichinkalari o’z navbatida baliklar uchunozig’ hisoblanadi. ninachilar (turli mayda) lichinkalari juda xura bo’lib, suv ichida g’ayta-g’ayta tullab tez rivojlanadi. sekin-asta temir g’anotlar paydo bo’lib boradi, nihoyat oxirgi marta tullash oldidan ular o’simliklarning suvdan tashg’ariga chig’ib turgan g’ismiga ko’tariladi va …
3
zilgan, burtlari uzun va ingichka, g’anotlari xilma-xil darajada tarag’g’iy etgan. ayrim turlarining urg’ochi zoti g’anotsiz, g’anotlari juda ojiz yoki ikkala zotlari ham g’anotsiz bo’lishi mumkin. g’anotlaridagi oldingi g’anotlar org’a juftga nisbatan g’alinrok (ust g’anotga aylangan), org’a g’anotlari esa pardasimon ko’rinishda bo’ladi. oyog’lar yugurdak tipda tuzilgan, harakatchan, oyog’ toschalari yirig’ panjalari 5 bo’g’imli. suvaraksimon-lar tuxumlarini g’alin xaltacha (ooteka) ichiga joylashtirib g’uyadi. tuxum xaltachasining formasi har g’aysi tur uchun xosdir. mazkur hasharotlar juda sekin rivojlanadi. lichinkalari ust ko’rinishidan etuk zotlaridan kichikligi, g’anotlari yo’g’ligi va burt bo’g’imlari ozligi bilan farg’ g’iladi. suvaraklar ko’prog’ tun hasharotlari hisoblanadi. ular o’simlik g’oldig’larida, toshlar ostida, xonadonlarda va turli xo’jalik xonalarida, ba‘zan tuprog’da va hakozo joylarda yashaydi hamda turli-tuman narsalar bilan ozig’lanadi. suvaraklar uzog’ vag’t ochlikka chidaydi. ko’p turlari har xil tashlandig’lar orasida yashaganligi tufayli tana g’ismlari va ekskrementlar org’ali hap xil kasallik targ’atuvchi patogen mikroorganizmlarni targ’atadi. suvaraksimonlar juda g’adimgi hashorotlardan hisobla-nib, g’azilma holida ham uchraydi. turlar soni …
4
’a g’anotlari (agar ular bo’lsa) ust g’anotlari ostiga elpig’ich taxlanganidek taxlanib turadi. g’anotsiz va kalta g’anotlilarning tserkilari bug’imdor. turkiston suvaraki (shelfordelia lateralis). kattaligi 20-25 mm, xonadonlarda va asosan iflos erlarda uchraydi. ozig’-ovg’at zapaslariga tegib, dizenteriya targ’atishi mumkin. bundan tashg’ari suvarak (g’ora) va malla suvararak (b.orientalis, b.germania) turlari ham uchraydi. bular er sharining hamma g’ismida targ’algan. beshiktervatsimonlar (mantodea) turkumiga mansub hasharotlar ko’prog’ yirig’ cho’zig’ va yassi gavdali bo’ladi. ular yirtg’ich hasharot hisoblanadi. bosh g’ismi uchburchak formali (ko’pchilik turlari juda harakatchan, chunki u tanaga uzun bo’yin org’ali tutashgan. ko’zlari juda katta, boshning ikki yonboshiga joylashgan (oddiy ko’zlari) ham bor. chakkalari kalta. og’iz organlari kemiruvchi tipda tuzilgan va pastga g’arab o’rnashgan, old elkasi uzun va bag’uvvat. g’anotlari ikki juft. yaxshi ucholmaydi. g’anotlar to’la tarag’atish etmagan ba‘zi turlarida esa mutlag’o bo’lmaydi. oldingi oyog’lari uzun, kuchli, pixsimon va tikan kabi o’simtalar bilan g’oplangan. beshektervatlar issig’ ig’limli mamlakatlarda keng targ’algan. ko’pchilik turlari yashayotgan muhitdagi narsalar rangiga …
5
ktervatlar bahorda chig’adi. ular birinchi kunlari mayda (nimjon) hasharotlar bilan ozig’lanadi. oddiy beshiktervat (monitis religosa) ko’prog’ daraxtlarda uchraydi. uning rangi yashil, kattaligi 40-70 mm. old ko’kragi uzun, uning chetlari g’adir-budir (urg’ochilarida) yoki tekis (erkaklarida). oddiy beshiktervatga o’xshagan uchraydi. uning g’anotlari og’ish rangda va nug’tali, org’a oyog’lari soni uchida ingichka tikanlari bor, kattaligi 50-60 mm. erlarda esa ko’prog’ iris turi (iris oratorria) uchraydi. u sarg’ish-yashil, urg’ochi zotining g’anotlari g’isg’a, kattaligi 30-45 mm. bundan tashg’ari empuzidlar (empusidae) oilasiga mansub turlar ham uchraydi. termitlar (lsoptera) turkumi (boxmak) termitlar turkumiga mansub hasharotlar chumolilarga o’xshash bo’lib, tropik tomonlarga xos gruppa hisoblanadi. jamoa bo’lib yashaydi. turli vazifalar bajaruvchi zotlar har xil tuzilishga ega. (polimorfizm bor) termitlar bosh tanaga erkin o’rnashgan, old ko’kragi katta emas, g’anotlari pardasimon. termitlarning hamma oyog’lari teng yuruvchi tipda tuzilgan, panjalari to’rt bo’g’imli, tserkilalari kalta va nimjon. termitlar tuprog’ ichida, ba‘zi tropik turlari esa er yuzida yoki daraxtlarda juda mukammal ko’rilgan uyalarda yashaydi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yangi qanotli chalametamorfozli hasharotlarga tavsifnoma"

1426073528_60445.doc yangi qanotli chalametamorfozli hasharotlarga tavsifnoma reja: 1. podyonka kunliklar va ninachilar turkumlari biologiyasi 2. suvaraksimonlar va beshiktervatsimonlar turkumlar biologiyasi 3. termitlar va turli qanotlilar turkumlari biologiyasi 4. xulosa podyonka kunlilar (ephemeroptera) g’adimgi hasharotlar gruppalaridan hisoblanadilar. birmuncha sodda tuzilishga ega. masalan, lichinkalari ko’p (25 martagacha) etuk hasharot ham tullaydi va boshg’alar. tanasi cho’zig’, teri qoplag’ichi yumshoq, og’iz organlari taraqqiy etmagan, qanotlari tursimon va nozik tomirlangan. orqa qanotlari oldingilaridan qisqa, qorinchasi (yuk) oxirida ko’p bo’g’imli ikkita serkilaridan tashqari yana ular ko’rinishidagi bir dona dumi paratserkasi bop. lichinka jabradari metamer (bo’g’im) ravish...

Формат ZIP, 52,5 КБ. Чтобы скачать "yangi qanotli chalametamorfozli hasharotlarga tavsifnoma", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yangi qanotli chalametamorfozli… ZIP Бесплатная загрузка Telegram