hasharotlar ekologiyasi koevolyutsiyasi parazit va parazitoid turlari kommunikatsiyalari

ZIP 122,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1546881792_73714.doc hasharotlar ekologiyasi koevolyutsiyasi parazit va parazitoid turlari kommunikatsiyalari reja: 1. hasharotlar xilma-xilligi: asosiy turkumlari va muxim vakillari. 2. termitlar (isoptera) turkumi. 3. beshiktervatlar (montoptera) turkumi. 4. to‘g‘ri qanotlilar (phosmoptera) turkumi. 5. bitlar (anoplura) turkumi. 6. qandalalar yoki yarim qattiq qanotlilar (hemiptera) turkumi. 7. shiralar yoki o‘simlik biti (aphidodea) kichik turkumi. 8. qo‘ng‘izlar yoki qattiq qanotlilar. 9. kapalaklar yoki tangacha qanotlilar. hasharotlar xilma-xilligi: asosiy turkumlari va muxim vakillari. suvaraklar (blattodea) turkumi. suvaraklarning ko‘pincha yapaloqlashgan tanasi qalin xitin bilan qoplangan bo‘lib, qora jigar rang yoki qizg‘ish rangda yoki qizig‘ish rangda: cho‘ziq tangasimon yoki oval – tuxumsimon bo‘ladi. yaxshi ajralgan va pastga yo‘nalgan boshida bir juft uzun – ko‘p bo‘g‘imli mo‘ylov, katta murakkab va kichkina sodda ko‘zlari hamda kavshovchi tipda tuzilgan og‘iz apparati joylashgan. oyoqlar yaxshi rivojlanib, tez yugurishga moslashgan; 8 – 10 bo‘g‘imli qorinchaning oxirida bir juft serkalar; erkagida 1 – 2 grifilka bo‘ladi. qanot erkaklarida rivojlangan, urg‘ochisida faqat kalta po‘st …

kning lichinkasi juda sekin rivojlanadi. oddiy suvarak 3 – 4 oyda, qora tangachaning lichinkasi esa 3 – 4 yilda rivojlanib, voyaga yetadi. suvaraklar turkumiga 2500 dan ortiqroq turi mansub bo‘lib, bulardan 50 tacha rossiyada, 22 turi esa o‘rta osiyoda uchraydi. termitlar (isoptera) turkumi. termitlar asosan, tropik qit’alarda ko‘p tarqalgan, koloniya bo‘lib yashovchi polimorf hasharotlardir. yuz minglarcha (ba’zida mln. larcha) individlarni birlashtirgan har bir koloniyada bitta urg‘ochi (ona termit) bir nechta erkak nihoyatda ko‘p “ishchi” (bular koloniyaning eng ko‘p qismini tashkil etadi) va “soldat” deb ataladigan, tuzilishi bilan farqlanadigan individ (fard) lar yashaydi. termitlarning hammasida qanot yo‘qolgan. faqat yangi koloniya hosil etuvchi yosh erkak va urg‘ochilardagina qanot bo‘lib, keyinchalik bularda ham qanotlar yo‘qoladi. “ishchi” termitlar jinsiy organlari rivojlanmagan urg‘ochi yoki erkaklardir. ularning kattaligi 0,8 – 1 sm. boshi katta, mo‘ylovi va oyoqlari, kavshovchi tipdagi og‘iz apparati yaxshi rivojlangan, qanotsiz. bularning vazifasi erkak, urg‘ochi va “soldat” larni boqish (ular o‘ziga ovqat topib, …

ham termitlar koloniyasida millionlab individlar yetishadi). agarda urg‘ochi o‘lsa, maxsus tarbiyalangan lichinkalardan yetishgan yosh urg‘ochi uning o‘rnini egallaydi vaqt – vaqti bilan katta koloniyadan yetishgan qanotli erkak va urg‘ochilar ajralib, yangi – yosh koloniya hosil etishga kirishadi. avstraliya, hindiston, afrika, xususan, janubiy amerikaning ochiq savanna tipidagi zonalarida termitlar loydan yasalgan mustahkam katta uya yasaydi. bunday uyalar ba’zida 2-3 m balandlikda bo‘lib, koloniyaning hayotini dushmandan, issiq iqlim sharoiti va yomg‘irdan himoya qiladi. afrika o‘rmonlarida yashaydigan termitlar daraxt shoxlariga uya quradi. o‘rta osiyoda qizilqum, qoraqum va shu rayonga tutash joylarda tarqalgan termitlar esa yerni 12 m gacha kavlab uya yasashadi. termitlar, asosan, yog‘och mahsuloti bilan oziqlanadi. lekin, ularning o‘rtasida teri, jun, hayvon o‘ligi kabi turli narsalarni yeydigan turlari ham ko‘p. termitlar tarqalgan rayonlarda imorat, ko‘prik va uy anjomlarining tez yemirilishi ko‘p sodir bo‘ladi. bularning 2500 dan ortiqroq turi ma’lum. beshiktervatlar (montoptera) turkumi. beshiktervatlar – ancha yirik yirtqich hasharotlar bo‘lib, ko‘pchilik turlari tropik …

rang) bo‘lganidan dushmanlari (qushlar) dan yaxshi himoyalangan. to‘g‘ri qanotlilar (phosmoptera) turkumi. to‘g‘ri qanotlilar yer yuzida nihoyatda keng tarqalgan: boshqa turlarga qaraganda ancha yirik, ko‘plab ko‘payish xususiyatiga ega. ko‘pchiligi o‘simlikxo‘r hasharotlardir. bularning tik joylashgan va harakatchan boshida juda uzun yoki o‘rtacha uzunlikdagi mo‘ylov, murakkab va sodda ko‘zlar, og‘iz hamda kavshovchi og‘iz apparati joylashgan. urg‘ochilarida esa tuxum qo‘yuvchi o‘simta rivojlangan. ko‘pchilik turlarida eshitish organlari va ovoz chiqarish xususiyati taraqqiy etgan 20 minggacha turni o‘z ichiga oladi. bulardan rossiyada 70 tasi uchraydi. bu kichik turkumga mansub turlarining hammasida mo‘ylovlar juda uzun, eshitish organi oldingi oyoqlarining son qismiga joylashgan. qora chigirtkalar haqiqiy chigirtkalardan kichikroq, ko‘pincha qora, ba’zi turlari ko‘kish yoki jigar rang, kuchli ovoz chiqaradi (chiyillash). ko‘pchiligi kech kirishi bilan aktivlashadi. bular ovozni chap qanotidagi “kamoncha” (tishchalar) ni o‘ng qanotining “oynakcha” pardasiga ishqash yo‘li bilan chiqaradi. 4 bo‘g‘imli; tuxum qo‘yuvchi o‘simtalari har xil. ba’zilarida o‘roqsimon qayrilgan. eshitish organi xitin parda va unga tutashgan nerv …

katta – yapaloqlashgan; tanasi 3,5 – 5 sm. ko‘proq zax tuproqda uya kovlab, kechasi aktivlashadi. o‘simlik ildizi, mayda hasharot va chuvalchanglar bilan ovqatlanadi. buzoqboshlilar chigirtkasimonlarga o‘xshamagan maxsus ovoz chiqaradi. ular osiyo, kavkaz, ukraina va boshqa respublikalarda ko‘p tarqalgan. kartoshka, sabzavot, g‘o‘za kabi ekinlarga ularni ildizini qirqishi bilan ma’lum zarar yetkazadi. kichik qora chigirtkasimonlar (parmalovchilar) deb nomlangan hasharotlar sirtidan qora chigirtkalarga o‘xshaydi, lekin ulardan birmuncha farqlanadi. ular oyoq kurakchalarining uch bo‘g‘imli bo‘lishi, tuxum qo‘yuvchi o‘simtasining to‘g‘riligi, ovoz chiqaradigan organlarining boshqacharoq tuzilishi bilan qora chigirtkadan farq qiladi. ba’zilarida qanotlari kichik yoki yo‘qolgan. bularning bir qancha turlari o‘rta osiyo, kavkaz va yevropaning sharqi – janubiy qismidagi dalalar yoki yaylov va tog‘ oldi rayonlarida ko‘p tarqalgan. poya parmalovchisi uzoq sharq va o‘rta osiyoning ekinzorlarida ko‘p uchrab, bir qancha madaniy o‘simliklarga (jumladan, g‘o‘zaga) zarar yetkazadi. kalta mo‘ylovli to‘g‘ri qanotlilar (brachycera) kichik turkumiga haqiqiy chigirtkalar kiradi. ular mo‘ylovlarining kaltaligi, tanasining birmuncha katta bo‘lishi, ovoz chiqarish va …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hasharotlar ekologiyasi koevolyutsiyasi parazit va parazitoid turlari kommunikatsiyalari"

1546881792_73714.doc hasharotlar ekologiyasi koevolyutsiyasi parazit va parazitoid turlari kommunikatsiyalari reja: 1. hasharotlar xilma-xilligi: asosiy turkumlari va muxim vakillari. 2. termitlar (isoptera) turkumi. 3. beshiktervatlar (montoptera) turkumi. 4. to‘g‘ri qanotlilar (phosmoptera) turkumi. 5. bitlar (anoplura) turkumi. 6. qandalalar yoki yarim qattiq qanotlilar (hemiptera) turkumi. 7. shiralar yoki o‘simlik biti (aphidodea) kichik turkumi. 8. qo‘ng‘izlar yoki qattiq qanotlilar. 9. kapalaklar yoki tangacha qanotlilar. hasharotlar xilma-xilligi: asosiy turkumlari va muxim vakillari. suvaraklar (blattodea) turkumi. suvaraklarning ko‘pincha yapaloqlashgan tanasi qalin xitin bilan qoplangan bo‘lib, qora jigar rang yoki qizg‘ish rangda yoki qizig‘ish rangda: cho‘ziq tangasimon yoki o...

Формат ZIP, 122,5 КБ. Чтобы скачать "hasharotlar ekologiyasi koevolyutsiyasi parazit va parazitoid turlari kommunikatsiyalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hasharotlar ekologiyasi koevoly… ZIP Бесплатная загрузка Telegram