qo‘zg‘aluvchan to‘qimalar fiziologiyasi

DOC 20 pages 522.2 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 522.2 KB

File type DOC

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mashg’ulot 2. qo’zg’aluvchan to’qimalar fiziologiyasi. ta’lim berish texnologiyasining modeli mashg’ulot vaqti - 3 soat talabalar soni : 12nafar mashg’ulot shakli amaliymashg’ulot mashg’ulot rejasi talaba quyidagi savollarni bilishi kerak: “qo`zg’alish” va “qo`zg’aluvchanlik” tushunchalari tirik to`qimalarda bioelektrik xodisalari membrana potentsiali, uning kelib chiqishi ta`sirlaganda membranani ion o`tkazuvchanligini dinamikasi lokal javob depolyarizatsiyani kritik darajasi xarakat potentsiali o’quv mashg’ulot ning maqsadi: qo`g’aluvchan to`qimada bioelektrik xodisalar to`g’risida tasavvur olish. - baqani preparovka qilishini o`rganish. - eksperimentda baqada tinchlik va xarakat potentsialini kuzatish. ta’lim berish usullari multimedia, «miya shturmi» usuli ta’lim berish shakllari jamoaviy ta’lim berish vositalari o’quv-ishlanma , kompyuter,tajriba o`tkazish uchun anjomlar yig`indisi. ta’lim berish sharoiti metodik jihatdan jihozlangan auditoriya monitoring va baholash. oqzaki va yozma nazorat nazorat:savol-javob amaliy mashg’ulot ning texnologik kartasi ish bosqichlari va vaqti. ta’lim beruvchi ta’lim oluvchilar tayyorlov bosqichi (5 daqiqa) 1.auditoriya tozaligini nazorat qiladi. 2.talabalarni mashg’ulot ga tayyorgarligini tekshiradi. 3.davomatni nazorat qiladi. mashg’ulotga tayyor bo’lish 1. o’quv mashg’ulot iga kirish …

2 / 20

2. mustaqil ish beradi. 3. uyga vazifa beradi. tinglaydi. yozib oladi. yozib oladi. jami: 3 soat integrastiyasi: gistologiya, anatomiya, biohimiya. mashg’ulot bayoni: qo'zg'aluvchan to'qimalardagi bioelektrik hodisalar ( qo'zg'aluvchan to'qimalar harakteristikasi. ( membrana potensiali ( harakat potensiali ( loqal javob. ( qo'zg'alishdagi qo'zg'aluvchanlik holati turli tasirlarga organizm va xujayralarning strukturasini o'zgarishi bilan bergan javobi – biologik reaksiyalar deb aytiladi. ularni yuzaga chiqaradigan tasirlarni esa tasirlovchilar yoki stimullar deb yuritishadi. xujayralar reaksiyasi, shakli, strukturasi, o'sish va bo'linish prosesslarining o'zgarishida ulardan turli kimyoviy birikmalar hosil bo'lishida potensial energiya kinetik energiyaga aylanishida namoyon bo'ladi.tashqi muhitni yoki organizm ichki holatining har qanday o'zgarishi tasirlovchi bo'la oladi. ta`sirlovchilarni uch guruhga ajratish mumkin. fizikaviy tasirlovchilar kimyoviy tasirlovchilar biologik tasirlovchilar. bazi xujayra va to'qimalar (nerv, muskul, bez xujayralari) taьsirotga tez reaksiya ko'rsatishga maxsus moslashgan. bunday xujayra va to'qimalar qo'zg'aluvchan deb aytiladi. organizm, organ, to'qima yoki xujayrani bergan tasirotga aktiv spesifik reaksiya bilan javob qaytarishi – qo'zg'aluvchanlik deyiladi. spesifik …

3 / 20

larga ta'luqli: asab, mushak,bez qo'zg'aluvchan to'qimalarga xos: qo'zg'aluvchanlik, o'tkazuvchanlik, refrakterlik, labillik tirik organizmlarda quyidagi bioelektrik hodisalar ajratiladi: tinchlik potensiali, loqal javob, harakat potensiali sinonimlar – qo'zg'alish, biotok, impuls, harakat potensiali. bioelektrik hodisalarni ochilishi 1. galvani tajribalari 2. matteuchi tajribalari 3. chagoves, bernshteyn, xodjkin, xaksli va kats nazariyalari membrana 1. qalinligi 6-12 nm 2. lipid va oqsillardan tashqil topgan 3. bisloy fosfolipidlarga ega 4. yuzasiga globo'lyar oqsillar qadalgan 5. mukopolisaharidlari bor xujayra membranasining fo'nsiyalari: barьer, himoya, tashqi va ichki muhitni o'zgarishini qabul qilish, elektr zaryadni hosil qilish, biologik aktiv moddalarini ishlab chiqarish, transport funksiyasini boshqarish. membrana oqsillarining roli: reseptor, fermentativ, ion kanallarini hosil qiladi, ionlar va molekulalarni o'tkazuvchisi hisoblanadi, ion nasoslari hisoblanadi membrana kanallari: na, k, ca, cl ionlari uchun, o'lchami 0.5-0.7 nm, ionlarni erkin o'tish kanallari bor – passiv transport, selektiv kanallari bor – transportning aktiv mexanizmi bilan oqsil – o'tkazgichi ishtirokida. ion nasosi: 1. energiya sarflab, ionlarni gradientga qarshi …

4 / 20

zadi xujayra ichida sirtiga nisbatan. kaliy ionlari 30-50 baravar ko'p. 1. natriy ionlari 8-10 baravar kam 2. xlor ionlari 50 baravar kam membrana o'tkazuvchanligi tinch xolatda qo'zg'alganda kaliy ioni 20-100 natriy ionlari 10 baravar ko'proq baravar ko'proq natriyga nisbatan kaliyga nisbatan qo'zg'aluvchan hodisalarni o'rganish uchun tuzilmalar ( elektrodlar 0.5 mkm, 3m kci eritmasi ( biopotensiallarning kuchaytirgichi ( qayd qiluvchi ossillograf ( stimulyator ( informasiyani qayta ishlash tizimi tinchlik potensiali (tp). ( tinchlik holatida xujayraning tashqi yuzasi bilan protoplazmasi o'rtasidagi potensiallar ayirmasi tinchlik potensiali, yoki membrana potensiali deyiladi.asab tolalarida tp- 70-90 mv.skelet mo'shaklarida – 30-90 mv. silliq mo'shaklarda- 30-70 mv. yurak mo'shaklarida-80-90 mv. harakat potensiali (xp) qo'zg'algan vaqtida membrana potensialining o'zgarishi harakat potensiali deyiladi. xp -80-130 mv teng. davomiyligi asab tolalarida 0,5-1 ms. skelet mo'shaklarida- 10 ms-gacha. yurak mushaklarida – 300-400 ms-gacha harakat potensiali – xujayra membranasini o'tkazuvchanligi o'zgarishi ionlarni xujayra ichiga va sirtiga diffuziyasi natijasida membrana potensialining tez o'zgarishi bilan …

5 / 20

regenerativ qismi boshlanadigan mpning miqdori. xujayra ichiga na+ ionlarini intensiv kirishi natijasida depolyarizasiya jarayoni juda tez bo'ladi. 1ms davomida ochiq natriy kanali orqali 6 mingtagacha natriy ioni o'tadi, bu uni o'tkazuvchanligini qo'shimcha oshishiga olib keladi, natriy kanallarini yangi m – darvozalari ochiladi va natriy oqimi xujayra ichiga regenerativ harakterga ega bo'lgan jarayonga olib keladi. refrakterlik. refrakterlik deganda fiziologlar qo'zg'aluvchanligining o'ta pasayashi to'shuniladi. refrakterlik vaqtida to'qima o'z fo'nsiyasini bajarayotib, tashqi ta'sirotga javob bermaydi (qo'zg'almaydi). refrakterlikning biologik ahamiyati shundaki bu vaqtda to'qima o'z ishini ohirgacha etkazadi va bu vaqtda tashqi ta'sirot bo'nga xalaqit bera olmaydi. refrakterlikning fazalari: absolyut refrakterlik fazasi, nisbiy refrakterlik fazasi, supernormal davr, subnormal davr. harakat potensialining kelib chiqishi va rivojlanib avjiga chiqish davri absolyut refrakter fazasi deyiladi. bu fazada qo'zg'aluvchanlik butunlay yuqoladi. bu fazada ta'sirot har qancha kuchli bo'lsa xam , yangi harakat potensialini vujudga keltira olmaydi. absolyut refrakter fazaning o'zo'nligi har xil issiq qon li xayvonlarning bez, nerv …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qo‘zg‘aluvchan to‘qimalar fiziologiyasi"

mashg’ulot 2. qo’zg’aluvchan to’qimalar fiziologiyasi. ta’lim berish texnologiyasining modeli mashg’ulot vaqti - 3 soat talabalar soni : 12nafar mashg’ulot shakli amaliymashg’ulot mashg’ulot rejasi talaba quyidagi savollarni bilishi kerak: “qo`zg’alish” va “qo`zg’aluvchanlik” tushunchalari tirik to`qimalarda bioelektrik xodisalari membrana potentsiali, uning kelib chiqishi ta`sirlaganda membranani ion o`tkazuvchanligini dinamikasi lokal javob depolyarizatsiyani kritik darajasi xarakat potentsiali o’quv mashg’ulot ning maqsadi: qo`g’aluvchan to`qimada bioelektrik xodisalar to`g’risida tasavvur olish. - baqani preparovka qilishini o`rganish. - eksperimentda baqada tinchlik va xarakat potentsialini kuzatish. ta’lim berish usullari multimedia, «miya shturmi» usuli ta’lim berish shakllari jamoa...

This file contains 20 pages in DOC format (522.2 KB). To download "qo‘zg‘aluvchan to‘qimalar fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qo‘zg‘aluvchan to‘qimalar fizio… DOC 20 pages Free download Telegram