ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo'shgan hissasi

PPTX 16 стр. 725,4 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 725,4 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo'shgan hissasi ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo'shgan hissasi reja: ix–xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro‘y bergan madaniy uyg‘onish (renessans) haqida ix-xii asrlarda yashab ijod qilgan allomalar buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish uygʻonish davri (renessans) — markaziy osiyo, eron, xitoy (9-12 va 15-asrlar) va gʻarbiy yevropada yuz bergan alohida madaniy va tafakkuriy taraqqiyot davri. „renessans“ atamasi dastlab italiyadagi madaniy-maʼnaviy yuksalish (14—16-asrlar)ga nisbatan qoʻllangan, uni oʻrta asrchilik turgʻunligidan yangi davrga oʻtish bosqichi deb baholaganlar. renessansning asosiy alomatlari: tafakkurda va ilmu ijodda dogmatizm, jaholat va mutaassiblikni yorib oʻtib, insonni ulugʻlash (qarang gumanizm), uning isteʼdodi, aqliyfikriy imkoniyatlarini yuzaga chiqarish; antik davr (yunonrum) madaniyatiga qaytib, uni tiklash, boyitish; cherkov sxolastikasidan qutulib, adabiyot va sanʼatda dunyoviy goʻzallik, hayot taronalarini qizgʻin kuylash; inson erki, hurfikrlilik uchun kurashish. buning natijasi oʻlaroq, ijodiy qudrat va …

2 / 16

avrida yevropa uygʻonish davrining asosiy belgilari mujassam: joʻshqin ijodiy faoliyat, ulkan bunyodkorlik ishlarining amalga oshirilgani, aqlni hayratga soluvchi bemisl asarlarning yaratilgani shundan dalolat beradi. sharq uygʻonish davri ham ulugʻ allomalar, qomusiy bilim sohiblari, mashhur mutafakkirlarni yetishtirdi. aniq fanlar sohasida muhammad al-xorazmiy, abu bakr roziy, abu rayhon beruniy, ahmad al-fargʻoniy, umar xayyom, mirzo ulugʻbek jahonshumul kashfiyotlar qildilar. abu nasr forobiy, abu ali ibn sino, ibn rushd, muhammad gʻazoliy, nasafiy aziziddinlarning falsafiy asarlari tafakkur xazinasini boyitdi, olam, odam va jamiyat yaxlitlikda tadqiq etilib, yangi qonuniyatlar ochildi, aqliy bilim ufqlari kengaydi, fozil jamiyat va komil inson nazariyasi chuqur ishlab chiqiddi. sheʼriyatda abu abdullo rudakiy, abulalo almaarriy, abulqosim firdavsiy, jaloliddin rumiy, hofiz sheroziy, nizomiy ganjavip, abdurahmon jomiy va alisher navoiy kabi daho ijodkorlar yetishib, oʻlmas asarlar yaratdilar, ishqmuhabbat, qahramonlik, ozodlik va ezgulikni kuyladilar. miniatyura rassomchiligida bir necha maktablar shakllandi, bunda kamoliddin behzod rasmlari yangi ijodiy yoʻnalishga asos soldi. uygʻonish davri ning yana bir belgisi …

3 / 16

katta hissa qo’shdilar. movaraunnahrda arab halifaligini hukmronligini o’rnatilishi hamda islom dinining keng yoyilishining ijobiy tomonlaridan biri shuki, bag’doddagi ilmiy akademiyadan o’rnak olib xorazmda ham x asrda ma’mun akademiyasi vujudga keldi va uning a’zolari bo’lmish o’z davrining olimu-donishmandlari o’z ijodlari bilan movaraunnahrni donishi olamga yoydilar. shuningdek o’lkamiz hududidan islom dunyosining eng mo’’tabar shaxslari, hadisshunoslari etishib chiqdilarki, ularning nomi hozirgi kungacha ham dunyoviy, ham tasavvuf ilmining yuqori pog’onalarida turibdi. xorazmda ma’mun akademiyasi. ma’lumki, uzoq o’tmishga ega bo’lgan o’rta osiyo xalqlari taraqqiyoti tarixi o’z boshidan turli voqealarni, yuksalish va orqaga ketish davrlarini boshdan kechirdi. shubhasiz, bu davrlarning barchasi tarixda o’zining ma’lum izini qoldirdi. xususan ilm-fan madaniyatimiz taraqqiyotida ix—xii asrlar davrining o’rni beqiyosdir. shuni alohida ta’kidlash joizki, shax ma’mun ibn muhammad x asr oxirlarida janubiy va shimoliy qismlarga bo’lingan xorazmni yagona bir markazga birlashtirdi. ma’mun ayniqsa poytaxt gurganchni sharqning eng yirik ilmiy-madaniy markazlaridan biriga aylantirdi. ma’mun gurganchda «baytul xikma» (donishmandlar uyini) tashkil qildi. u …

4 / 16

atta yutug’i-o’nli pozitsiyasi hisoblash sistemasi bilan tanishdilar. (xii asrda lotin tiliga o’girilgan). al-xorazmiyning «kitob surat al-arz» (erning surati) asari geografiyaga, «astronomik jadvallari» astronomiyaga oid bo’lib, ular muallifning nomini jahonga yoydi. shuningdek, «kuyosh soatlari to’g’risida risola», «tarix risolasi», «usturlab haqida risola», «musiqa risolasi» singari ajoyib asarlari olimga katta shuxrat keltirdi, uning nomini abadiylashtirdi. al-xorazmiyning «al-jabr val muqobala» asari keyinchalik evropada «algebra» deb yuritila boshlandi. uning astronomiyaga oid asari esa faqat sharqda emas, balki g’arbda ham asronomiya fani rivojida katta rol o’ynadi. abul abbos ahmad ibn muhammad al-farg’oniy. al-farg’oniyning tarjimai holiga doir ma’lumotlar tarixda kam saqlanib qolgan. 861 yilda vafot etgan. astronomiya, matematika, geodeziya, gidrologiya fanlarining bilimdoni bag’dod va damashqdagi rasadxona qurilishlarida faol qatnashdi va u erda ptolemeyning «yulduzlar jadvalidagi» ma’lumotlarni tekshirish ishlarini olib bordi. al-farg’oniy astronomiyaga oid «astronomiya negizlari» asarida astronomiyaga oid bilimlarni tartibga soldi, o’zining yangi natijalari bilan boyitdi. o’sha davr an’anasiga muvofiq mamlakatlarni etti iqlimga bo’lib urgandi. kuyosh soatlarini. …

5 / 16

rix, tibbiyot, riyoziyot, jug’rofiya, geodeziya, meteorologiya, etnografiya, falsafa, filologiyaga oid 150 ga yaqin asarlar yaratgan. bu asarlar beruniy nomini jahonga taratdi. shuningdek, uning xikoyalar, she’rlar bitganligi xam ma’lum. beruniy o’rta asrda birinchi bo’lib globus yaratdi. u arab, fors, hind turkiy tillarni mukammal bilgan. uning «farmokanaziya», «geodeziya», «hindiston», «minerologiya», «ma’sud qonuni», «qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar» asarlari o’zbek va rus tillariga tarjima qilingan. maxmud g’aznaviy saroyda ham xizmatda bo’lgan. u ibn sino bilan ham zamondosh edi. abu ali ibn sino (980-1037 yil) u falsafa, mantiq ruxshunoslik, adabiyotshunoslik, she’riyat, musiqa, geologiya, minerologiya, fizika, matematika, tibbiyot, astronomiyaga oid yuzlab asarlar yaratdi. abu alining ilmiy qiziqishlari doirasi shu qadar keng bo’lganki, uning 40 dan ziyod tibbiyotga, 30 ga yaqin astronomiya va tabiatshunoslik fanlariga, 185 ta falsafa, mantiq va ilohiyotga bag’ishlangan asarlar yaratgani ma’lum. ix-x asr me’morchiligining rivojlanish yo’llarining saklanib qolganligini ko’plab masjidlar misolida ham kuzatish mumkin. yozma manbalarda qayd qilinishicha, somoniylar davridagi ko’pgina masjidlar o’z …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo'shgan hissasi"

ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo'shgan hissasi ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo'shgan hissasi reja: ix–xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro‘y bergan madaniy uyg‘onish (renessans) haqida ix-xii asrlarda yashab ijod qilgan allomalar buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish uygʻonish davri (renessans) — markaziy osiyo, eron, xitoy (9-12 va 15-asrlar) va gʻarbiy yevropada yuz bergan alohida madaniy va tafakkuriy taraqqiyot davri. „renessans“ atamasi dastlab italiyadagi madaniy-maʼnaviy yuksalish (14—16-asrlar)ga nisbatan qoʻllangan, uni oʻrta asrchi...

Этот файл содержит 16 стр. в формате PPTX (725,4 КБ). Чтобы скачать "ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo'shgan hissasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ix-xii asrlarda mamlakatimiz hu… PPTX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram