muhyiddin ibn al-arabiyning bilish falsafasi

PPTX 29 pages 13.3 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 13.3 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

презентация powerpoint muhyiddin ibn al-arabiyning bilish falsafasi ilmiy rahbar: f.f.d. professor magistrant:. mundarija kirish: islom bilan deyarli bir vaqtda paydo bo’lgan tasavvuf sof islomiy hodisa bo’lib, vaqt o’tishi bilan uning ta’sir kuchi chegara bilmas darajaga yetdi. aytish joiz bo’lsa, o’rta asr odamlarining ongi va qalbida islomga muhabbat va ishonch to’laqonli shakllanib ulgurmagan bir vaqtda zohidlik, o’zini xudoga baxshida etish, unga irratsional yaqinlashish va foniy dunyoning lazzatlaridan voz kechish kabi g’oyalarni o’zida jo etgan bu ta’limotga ehtiyoj juda ham baland edi. o’rta asrlarda tasavvuf odamlar va islomni, odamlar va xudoning o’rtasidagi masofani yaqinlashtiruvchi muhim bir ko’prik vazifasini o’tab berdi. va bu vazifani sufiylar va zohidlar o’zlarining ma’naviy axloqiy falsafalari va g’oyalari bilan amalga oshirishdi. ulardan biri garchi o’zining ba’zi bir qarashlari boshqa sufiylarnikidan keskin farq qilsa ham, bu ta’limotlaridan hech qachon chekinmagan va shu orqali shuhrat qozongan muhyiddin ibn al-arabiydir. i bob. ibn al-arabiyning bilish falsafasi tadqiqining nazariy – metodologik asoslari …

2 / 29

an ajratish tamoyili qat’iy belgilangan. spinoza jordano bruno ibn al-arabiy vahdat ul vujud - borliqning birligi va yagonaligi haqidagi ta’limot ya’ni olam birligidir. alloh taolo borliqdagi jamiki mavjud narsalarni yo’qdan bor qildi emas, balki o’z vujudidan yaratdi - bu aksariyat vahdat ul vujudchilarning ta’limotidagi markaziy g’oyasidir, ammo bu fikrlar ahli sunna val-jamoat vakillarining nuqtai nazariga qarama qarshi edi, ular butun olamlarni yaratgan yo’qdan bor qildi, ya’ni yo’qdan yaratdi deyishgan.. ahli sunna val-jamoa e’tiqodiga ergashuvchilar esa bu tushunchalarni quyidagi talqin qiladi: vujud-ul vojib – xudoning yakka mavjudligi vujud-ul mumkin – xudo yaratmasa ham bo’ladigan ammo yaratgan vujudlar. mumtane’ ul-vujud – mavjud bo‘lishi mumkin bo‘lmagan vujud. vahdat-ul vujud vahdat-ul vujud vojib-ul vujud bu ta’limot borliq yagona mavjudlikdan iborat, u yakka yagona mavjudlik – allohdir degan fikrga asoslangandir. ya’ni bu ta’limotda shirk va dahriylik emas, balki tavhidni eng oliy na’munasi yotadi. boshqacha talqin qilsak, vahdat ul vujud nazariyasiga ko’ra olam yaratganniki, ya’ni xudoniki …

3 / 29

hodisalardan tortib, jismlarning o’zaro harakati va harakatsizligi, mavjudlik va tirik qolish qonuniyatlari, o’sish, ulg’ayish va yemirilish – hammasida uning aralashuvi mavjud, usiz hech narsa mavjud bo’lolmaydi va hatto harakatga kelolmaydi. hamma narsa uning nazorati, boshqaruvi ostidaddir. ibn al-arabiyning vahdat ul-vujudi 4 olam va undagi jamiki mavjudotlar o’zlari yakka mavjud bo’lolmaydi, sabababi ular xudoning tajalliysi ya’ni emanatsiyasidir. 3 olamdagi barcha mavjudotlar, jumladan, insoniyat, hayvonot va nabobat olamining borlig’i ham aslida haq taoloning borlig’idir. 2 xudo ya’ni haq taoladan o’zga narsalar asli mavjud emas. butun olam, undagi mavjudotlar va moddiy, nomoddiy ashyolar, insoniyat olami va boshqa jamiki narsalarni mavjudlik deb bo’lmaydi. chunki ularning mavjudligi mutlaq kuchning, ya’ni xudoning mavjudligi bilan bog’liqdir. 1 xudo yagona va mutlaq vujuddir. ibn al-arabiyning vahdat ul-vujudi 4 olam va undagi jamiki mavjudotlar o’zlari yakka mavjud bo’lolmaydi, sabababi ular xudoning tajalliysi ya’ni emanatsiyasidir. 3 olamdagi barcha mavjudotlar, jumladan, insoniyat, hayvonot va nabobat olamining borlig’i ham aslida haq taoloning …

4 / 29

i quyoshning nur sochish holatiga murojaat etib, olamdagi mavjud ashyolarni shishalarga o’xshatganlar. tabiiyki, shishalar har xil bo’ladi, rangi, hajmi, shakli, joyi, tabiati, xullas, xususiyat va mohiyat bir biridan farq qiladi, ma’lumki ilohiy nur odamzod aql-u idroki idrok etishga ojizlik qiladigan yagona rangida ustuvor va sobit turadi. ammo u beqaror emas, balki o’zgarmasdir. uni hech qanday holat, sharoit va kuch ham o’zgartira olmaydi. mohiyati va xususiyati bir birini takrorlamas shishalar ilohiy nurdan taraladigan fayzni qabul qilish qobiliyati va imkoniyati har xil bo’lishi mumkin. ibn al-arabiy bu ta’limotida mutlaq ruh o’zgarmas, va uning alternativi yo’q. uning kuch qudrat va imkoniyat sarhadini anglash uchun odamzot ongi noqisdir, olamdagi yaralmalarning barchasi bir birini takrorlamas darajada har xil. bu butun olamlar yaratuvchisining “mutlaq kuch” sohibi ekanligidan va yagonaligidan dalolatdir. dante o’zining “ilohiy komediya” sida qaysidir ma’noda ibn al-arabiy kabi fikr yuritadi. jumladan, jannatning turli osmonlarida eng yaxshi, oliyjanob insonlarni joylashtiradi, har bir sayyorani biron bir …

5 / 29

hikam” asarida bir necha bor bu so’zni ishlatilganligini ko’rishimiz mumkin. uning komil inson konsepsiyasi va butun borliq birligi (vahdat ul-vujud) ta’limoti bir birini g’oyalarning yaqinligi bog’lab turadi. buni boshqa tasavvufshunos, manbashunos ayniqsa sharqshunos olimlar, xususan uzoq sharqlik masataka takeshita ham ta’kidlab o’tganki: bu ikki ta’limot bir birini uzviy talab qiladigan g’oyaviy egizaklardir. haqiqatdan ham bu ikki g’oyani bir biridan ayro holda tushunish va tasavvur qilish ularning mohiyatini yetarlicha anglanmaslikka sabab bo’ladi. u “muhammad haqiqati (al-haqqa al-muhammadiya), haqiqatlar haqiqati (haqiqat al-haqa’iq) kabi shunga o’xshagan nomlar orqali komil insonni payg’ambarimiz muhammad (s.a.v) nomi bilan bog’lashga va asl kamolatga yetgan shaxs sifatida ularga rasmiy ramz berib ketadi” muhyiddin ibn al-arabiy nazdida komil inson timsoli faqatgina haq taolo tomonidan yerga vakil qilib yuborilgan payg’ambarlargagina xos va mosdir. chunki ular gunohkor bandalarni to’g’ri yo’lga boshlash va haq taolo sari ergashtirish uchun yuborilgandir, va ulardan biri bu muhammad (s.a.v) hisoblanadi. u kishini haqiqiy komil shaxs sifatida …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "muhyiddin ibn al-arabiyning bilish falsafasi"

презентация powerpoint muhyiddin ibn al-arabiyning bilish falsafasi ilmiy rahbar: f.f.d. professor magistrant:. mundarija kirish: islom bilan deyarli bir vaqtda paydo bo’lgan tasavvuf sof islomiy hodisa bo’lib, vaqt o’tishi bilan uning ta’sir kuchi chegara bilmas darajaga yetdi. aytish joiz bo’lsa, o’rta asr odamlarining ongi va qalbida islomga muhabbat va ishonch to’laqonli shakllanib ulgurmagan bir vaqtda zohidlik, o’zini xudoga baxshida etish, unga irratsional yaqinlashish va foniy dunyoning lazzatlaridan voz kechish kabi g’oyalarni o’zida jo etgan bu ta’limotga ehtiyoj juda ham baland edi. o’rta asrlarda tasavvuf odamlar va islomni, odamlar va xudoning o’rtasidagi masofani yaqinlashtiruvchi muhim bir ko’prik vazifasini o’tab berdi. va bu vazifani sufiylar va zohidlar o’zlarining ma’nav...

This file contains 29 pages in PPTX format (13.3 MB). To download "muhyiddin ibn al-arabiyning bilish falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: muhyiddin ibn al-arabiyning bil… PPTX 29 pages Free download Telegram