bilish falsafasi

PPTX 20 pages 93.2 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 93.2 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

prezentatsiya powerpoint 5-mavzu. bilish falsafasi reja: 1. bilish va bilim - falsafiy tahlil mavzui. 2. bilishning ob'ekti va sub'ekti. inson bilishining asosiy bosqichlari. 3. ilmiy bilishning mohiyati va usullari. metod, nazariya va metodologiya. sofistika- (yunoncha gopism – ataylab xato asoslar asosida, ko'p ma'noldi so'zlarga asoslanib fikr yuritish tushuniladi) tafakkur usuli yoki sofistik muxohoma jarayonida bilib turib, ataylab yolg'on asoslaridan yolgon xulosalar chikarish asosida fikr yuritish usulidir. shu sababli sofistikani forobiy «yolgondakam donolik» deb izoxlaydi. uning fikricha sofistik tafakkur usuli bilan fikr yurituvchi kichik o'rganilishi lozim bulgan narsalarni o'rganishda aqlni to'g'ri yuldan chalkashtiradi. yolgonni rost shaklida tasavvur qilishga majbur qilib, kishini to'g'ri fikrlashdan adashtiradi. umuman bilish deganda nimani tushunish mumkin? juda tushunarli tilda ifoda qiladigan bulsak bilish–moddiy va ma'naviy dunyoning inson shaxsida, ongida in'ikosi ya'ni aks etish jarayonidir. falsafaning bilish nazariyasi asosan kuyidagi tamoyilga, ya'ni printsipga asoslanadi: 1. tashki dunyo sezgi va tasavvurimizga bog'lik bo'lmagan xolda, undan tashkarida mavjud. tashki olam …

2 / 20

ilimlar, g'oyalar yig'indisi bo'lib xisoblanadi. bu boskich olamni aql va fahm yo'li bilan ilmiy asosda o'zlashtirish deb ham yuritiladi. bilish va bilim. bilishning mohiyati, shakllanish va rivojlanish qonuniyatlari, xususiyatlarini o'rganish falsafa tarixida muhim o'rin egallab kelmoqda. inson o'z bilimi tufayli borliq, tabiat, jamiyatni va nihoyat, o'z-o'zini o'zgartiradi. bilishga qaratilgan inson faoliyatini va uni amalga oshirishning eng samarali usullarini tadqiq etish falsafa tarixida muhim ahamiyatga ega. shu bois ham falsafaning bilish masalalari va muammolari bilan shug'ullanuvchi maxsus sohasi — gnoseologiya vujudga keldi. bilish nima? bilish - insonning tabiat, jamiyat va o'zi to'g'risida bilimlar hosil qilishga qaratilgan aqliy, ma'naviy faoliyat turidir. inson o'zini qurshab turgan atrof-muhit to'g'risida bilim va tasavvurga ega bo'lmay turib, faoliyatning biron-bir turi bilan muvaffaqiyatli shug'ullana olmaydi. bilishning mahsuli, natijasi ilm bo'lib, har qanday kasb-korni egallash faqat ilm orqali ro'y beradi. shuningdek, bilish insongagina xos bo'lgan ma'naviy ehtiyoj, hayotiy zaruriyatdir. insoniyat ko'p asrlar davomida orttirgan bilimlarini umumlashtirib va keyingi …

3 / 20

lari nihoyatda xilma-xil va o'ziga xos bo'lib, bunday bilimlarni sistemalashtirish va umumlashgan holda keyingi avlodlarga berish ancha mushkuldir. hozirgi zamon g'arb sotsiologiyasida xalqlarning kundalik bilim hosil qilish usullarini o'rganuvchi maxsus soha — etnometodologiya fani vujudga keldi. gnoseologiya asosan nazariy bilish va uning rivojlanish xususiyatlarini o'rganish bilan shug'ullanadi. nazariy bilishning ob'ekti, sub'ekti va predmetini bir-biridan farqlash muhim. bilish ob'ekti. tadqiqotchi-olim, faylasuf, san'atkor va boshqalarning, umuman insonning bilimlar hosil qilish uchun ilmiy faoliyati qaratilgan narsa, hodisa, jarayon, munosabatlar bilish ob'ektlari hisoblanadi. bilish ob'ektlari moddiy, ma'naviy, konkret, mavhum, tabiiy va ijtimoiy bo'lishi mumkin. bilish ob'ektlari eng kichik zarralardan tortib ulkan galaktikagacha bo'lgan borliqni qamrab oladi. bilish ob'ektlariga asoslanib, bilim sohalari tabiiy, ijtimoiy-gumanitar va texnik fanlarga ajratiladi. bilish sub'ekti. bilish bilan shug'ullanuvchi kishilar va butun insoniyat bilish sub'ekti hisoblanadi. ayrim olingan tadqiqotchi-olimlar, ilmiy jamoalar, ilmiy tadqiqot institutlari ham alohida bilish sub'ektlaridir. ilmiy faoliyat tabiat va jamiyat mohiyatini bilishgagina emas, balki insonning o'ziga ham qaratilishi …

4 / 20

arqlashga imkon beradigan muhim belgidir. bilish darajalarini shartli ravishda: quyi, yuqori va oliy darajaga ajratish mumkin. bilishning quyi darajasi barcha tirik mavjudotlarga xos bo'lib, hissiy bilish deyiladi. hissiy bilish sezgilar vositasida bilishdir. insonning sezgi a'zolari (ko'rish, eshitish, hid bilish, ta'm bilish, teri sezgisi) boshqa mavjudotlarda bo'lgani singari uning narsalarga xos xususiyat, belgilarini farqlash, tabiiy muhitga moslashish va himoyalanishi uchun yordam beradi. bilishning quyi bosqichida sezgi, idrok, tasavvur, diqqat, xayol tashqi olam to'g'risida muayyan bilimlar hosil qilishga yordam beradi. bilishning yuqori bosqichi faqat insonlargagina xos bo'lib, aqliy bilish (ratsional bilish) deyiladi. agar inson o'z sezgilari yordamida narsa va hodisalarning faqat tashqi xossa va xususiyatlarini bilsa, tafakkur vositasida narsa va hodisalarning ichki mohiyatini bilib oladi. mohiyat hamisha yashirindir, u doimo hodisa sifatida namoyon bo'ladi. har bir hodisada mohiyatning faqat bir tomonigina namoyon bo'ladi. shu boisdan ham hodisa aldamchi va chalg'ituvchidir. binobarin, inson sezgilarining biron bir narsa yoki hodisa to'g'risida bergan ma'lumotlari hech …

5 / 20

adi. ilmiy bilish metodlarini o'rganadigan maxsus soha — metodologiya deb ataladi. ilmiy bilish metodlari o'z xarakteriga ko'ra: 1) eng umumiy ilmiy metodlar; 2) umumiy ilmiy metodlar; 3) xususiy ilmiy metodlarga bo'linadi. eng umumiy ilmiy bilish metodlari barcha fanlar uchun xos bo'lgan metodlardir. bunga analiz va sintez, umumlashtirish va mavhumlashtirish, induktsiya-(to'g'irlash va tartibga keltirish) va deduktsiya-(xulosa chiqarish), qiyoslash va modellashtirish kabilarni ko'rsatish mumkin. masalan, tabiatshunoslik fanlarida kuzatish, eksperiment, taqqoslash umumilmiy metodlar bo'lsa, ijtimoiy fanlarda tarixiylik va mantiqiylik umumilmiy metodlar hisoblanadi. xususiy ilmiy metodlar har bir fanning o'ziga xos xususiyatlaridan kelib chiqadi. masalan, suhbatlashish, anketa so'rovi, hujjatlarni o'rganish sotsiologiya faniga xos bo'lgan xususiy ilmiy metodlardir. bir fanda yaxshi samara beradigan ilmiy bilish metodi boshqa fanda shunday samara bermasligi mumkin. ilmiy bilishda to'g'ri metodni tanlash bilishda muvaffaqiyat garovi hisoblanadi. boshqacha qilib aytganda, ilmiy tadqiqotda nimani o'rganish kerak, degan masala fan predmetini aniqlashga imkon bersa, qanday o'rganish kerak, degan masala esa ilmiy bilish metodini …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilish falsafasi"

prezentatsiya powerpoint 5-mavzu. bilish falsafasi reja: 1. bilish va bilim - falsafiy tahlil mavzui. 2. bilishning ob'ekti va sub'ekti. inson bilishining asosiy bosqichlari. 3. ilmiy bilishning mohiyati va usullari. metod, nazariya va metodologiya. sofistika- (yunoncha gopism – ataylab xato asoslar asosida, ko'p ma'noldi so'zlarga asoslanib fikr yuritish tushuniladi) tafakkur usuli yoki sofistik muxohoma jarayonida bilib turib, ataylab yolg'on asoslaridan yolgon xulosalar chikarish asosida fikr yuritish usulidir. shu sababli sofistikani forobiy «yolgondakam donolik» deb izoxlaydi. uning fikricha sofistik tafakkur usuli bilan fikr yurituvchi kichik o'rganilishi lozim bulgan narsalarni o'rganishda aqlni to'g'ri yuldan chalkashtiradi. yolgonni rost shaklida tasavvur qilishga majbur qilib, ki...

This file contains 20 pages in PPTX format (93.2 KB). To download "bilish falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: bilish falsafasi PPTX 20 pages Free download Telegram