qadimgi kichik osiyo

PPTX 20 pages 4.8 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.8 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

sharof rashidov nomidagi samarqand davlat universiteti tarix fakulteti tarix yo‘nalishi 209-guruhi talabasi erkinov ubaydulloning xalqaro munosabatlar va diplomatiyasi tarixi fanidan mustaqil ishi qadimgi kichik osiyo reja : davlatchilikni sakllanishi 2. xett davlati harbiy tashkiloti. 3. xett diplomatiyasi. to’raboyeva shabbona tabiiy sharoiti. kichik osiyo shimoldan qora dengiz, sharqdan urartu, janubdan o‘rtaer dengizi shanubi-sharqdan suriya, ossuriya bilan chegaradosh. shuningdek, marmar dengizi va tuz ko‘li bor. egey dengizi esa janubi-g‘arbida joylashgan. hamma tomoni tog‘ bilan o‘ralgan hudud hisoblanadi. kichik osiyo-arman tog‘ligining balandligi 100 metr. yassi tog‘likning janubi-sharqiy qismi pisidiy-tavra etaklarida cho‘lga aylanadi. dashtni o‘rab olgan tog‘larda juda ko‘p metall, jumladan, kumush ko‘p bo‘lgan. shuning uchun ham tavr tog‘lari “kumush tog‘lari” deb atalgan. ba’zi tadqiqotchilarning fikriga ko‘ra, xatti so‘zining o‘zi ham kumush degan ma’noni bildiruvchi so‘zdan kelib chiqqan. xettlar kumush bilan bir qatorda atrofdagi yaqin hududlardan mis bilan temir ham qazib chiqarish imkoniyatiga ega bo‘lganlar. xett podsholari temirni misr kabi uzoq mamlakatlarga ham chiqarganlar. …

2 / 20

chik osiyo sharqiy qismining tabiiy sharoitlari chorvachilikning rivojlanishiga ko‘p daraja imkon bergan, chorvachilik yerli qabilalar xo‘jalik hayotining asosiy shakli bo‘lgan. strabon kichik osiyoning o‘simliklari bo‘lmagan o‘lkalari juda ko‘p miqdorda dag‘al junli qo‘ylar boqish uchun yaylov bo‘lib xizmat qiladi, bu qo‘ylar mamlakatning asosiy boyligidir, deb ta’kidlab ko‘rsatgan edi. donli ekinlar bilan bir qatorda polizchilik va mevachilik ham bir muncha ahamiyatga ega bo‘lgan. hujjatlar, mevali daraxtlarning bo‘lganligidangina emas, balki bu daraxtlar egalarining manfaatlarini qonun yo‘li bilan himoya qilinganligidan ham guvohlik beradi. polizga yoki tokzorga o‘t qo‘yishda aybdor bo‘lgan kishi qonunga muvofiq javob bergan. aholisi. aholisi hind-yevropa tillar oilasiga mansub. shu jihatdan olganda tadqiqotchi olimlar ularni yevropadan ko‘chib kelgan deb hisoblashgan. ayrim tadqiqotchi olimlar esa oriylardan tarqagan deb hisoblashgan. xullas bu xalq “toza irqli jamoa” dan emas balki bir necha : protoxett, palay, luviya, nesiy tillarida gaplashgan bir-biri bilan aralashib kelgan qabilalar ittifoqidan tashkil topgan. kichik osiyo yassi tog‘ligida yashagan qabilalarni protoxettlar deb …

3 / 20

asini ta’qib ostiga olish va mol-mulkini musodara qilish huquqidan mahrum edi. tadqiqotchilar, bu davrni (er. avv. xviiii- er. avv. xvi asrlar) qadimgi xett podsholigi davri deb hisoblaydilar. telepin va uning o`g`li hukmronligidan so`ng, xett davlatining tushkunlik davri boshlanadi. bu davr o`rta xett podsholigi davri (er. avv. xv asr ) deb nom oladi. bu davrda xett podsholigining ahvoli yana og`irlashadi. bir asr davomida xett davlati va jamiyati go`yoki tushkunlikni boshdan kechiradi. protoxettlar va ularga til jihatidan yaqin turgan palaylar old osiyoning boshqa eng qadimgi qabilalariga qarindosh bo‘lgan bo‘lishi ham mumkin. urug‘ tillaridan qabila tillariga, qabila tillaridan xalqlar tillariga va xalqlar tillaridan mil.iy tillarga qarab taraqqiy qilish masalasiga kelsak, hamma yerda va taraqqiyotning hamma bosqichlarida jamiyatdagi odamlarning aloqa vositasi bo‘lgan til shu jamiyat uchun umumiy va yagona til bo‘lib kelgan. mil.avv. iii mingyillikda xett davlatining paydo bo‘lish arafasida kichik osiyoda yashagan eng qadimgi aholi orasida keng tarqalgan til protoxett tili bo‘lgan. kappadokiya …

4 / 20

a shimoliy suriyada bo‘lgan yevropalik sayyohlar turli xil tasvirlar va yozuvlar bilan qoplangan qadimgi yodgorliklarga jumladan xamatdagi xett iroglif yozuvlariga e’tibor berganlar. biroq bu yodgorliklarni o‘rganishga faqat xix asrdagina birinchi marta urinib ko‘rilgan. fransuz tekse 30-yillarda bo‘g‘oz-qoyadagi (kichik osiyoning sharqiy qismi) qadimgi xett shahari xarobalarini kelib ko‘rib, uerdan topilgan yodgorliklarning nusxasini olgan va o‘zi topgan arxitektura va skulptura yodgorliklarini 1839 yilda birinchi marta nashr qilgan. dastlabki arxeologik qazishlar xix asrning ikkinchi yarmida o‘tkazilgan. 1861 yilda kichik osiyoning shimoliy qismiga giyom va perrolar bo‘g‘oz-qoya xarobalarini tekshirganlar va topilgan xett yodgorliklarini 1872 yilda nashr etganlar xett tarixini o‘rganish uchun bobil yozuvlari, xususan bobil-akkad tilida yozilgan va ossuriyaning xett mamlakatlaridagi eng qadimgi koloniyalari hududidan topilgan rasmiy hujjatlar katta ahamiyatga ega. mil.avv. ii mingyillikning o‘rtalarida xettlar bilan qo‘shni mamlakatlar orasida bo‘lgan o‘zaro munosabatlarni al-amarna arxividan topilgan diplomatik hujjatlar ifodalaydi. dehqonchilik va hunarmandchilikning rivojlanishi savdoning barvaqt rivoj topishiga sabab bo‘lgan. kultepadan topilgan hujjatlar shundan guvohlik …

5 / 20

tt mamlakatining tabiiy boyliklarini va yerli aholini zo‘r berib ekspluatatsiya qilganlar, bu yerdan har turli mollar olib chiqib ketganlar va qo‘lga tushirilgan asirlarni hamda iqtisodiy jihatdan ossuriyali boy savdogarlar asoratiga tushib qolgan xarob kambag‘allarni qullarga aylantirganlar kichik osiyoning bu siyosiy birlashmaga birikishi mil.avv. xviii asrda kussar podshoi anitta (mil.avv. 1790-1750-yy) davrida yuz bergan. eng qadimgi xett yozuvlaridan birida, ya’ni kussar shaharida podsholik qilgan xett-nesit podshosi putxan o‘g‘li anittaning yozuvida uning qo‘shni xett qabilalari bilan qilgan urushlari tasvirlangan. anitta uzoq va qattiq kurashdan so‘ng qo‘shni qabilalarni yenganligi bayon etilgan va eng qadimgi xett davlati ana shu tariqa vujudga kelgan, bu davlatning poytaxti nesa shahri bo‘lgan. uning davrida g‘udud qora dengizdan, tuz ko‘ligacha kengaytiriladi. xett podsholari o‘z xokimiyatlarini xalq kengashlariga tayanib amalga oshirganlar. qurol ko‘tarishga qobiliyatli bo‘lgan barcha erkaklar podsho chaqiradigan “pankus” deb ataladigan yig‘ilishda muntazam ishtirok kichik osiyoning bu siyosiy birlashmaga birikishi mil.avv. xviii asrda kussar podshoi anitta (mil.avv. 1790-1750-yy) davrida …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi kichik osiyo"

sharof rashidov nomidagi samarqand davlat universiteti tarix fakulteti tarix yo‘nalishi 209-guruhi talabasi erkinov ubaydulloning xalqaro munosabatlar va diplomatiyasi tarixi fanidan mustaqil ishi qadimgi kichik osiyo reja : davlatchilikni sakllanishi 2. xett davlati harbiy tashkiloti. 3. xett diplomatiyasi. to’raboyeva shabbona tabiiy sharoiti. kichik osiyo shimoldan qora dengiz, sharqdan urartu, janubdan o‘rtaer dengizi shanubi-sharqdan suriya, ossuriya bilan chegaradosh. shuningdek, marmar dengizi va tuz ko‘li bor. egey dengizi esa janubi-g‘arbida joylashgan. hamma tomoni tog‘ bilan o‘ralgan hudud hisoblanadi. kichik osiyo-arman tog‘ligining balandligi 100 metr. yassi tog‘likning janubi-sharqiy qismi pisidiy-tavra etaklarida cho‘lga aylanadi. dashtni o‘rab olgan tog‘larda juda ko‘p meta...

This file contains 20 pages in PPTX format (4.8 MB). To download "qadimgi kichik osiyo", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi kichik osiyo PPTX 20 pages Free download Telegram