"ingliz tilida so`zning ma`no turlari"

DOCX 28 pages 56.3 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 56.3 KB

File type DOCX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

o‘zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro davlat universiteti xorijiy tillar fakulteti ingliz tilshunosligi kafedrasi 11-8-chi 20 guruh talabasi mustaqimova ozodaning “ingliz tilida so`zning ma`no turlari” mavzusidagi kurs ishi 5111400– xorijiy til va adabiyoti (ingliz tili) ilmiy rahbar: abdullayeva g.g. buxoro-2023 mundarija: 1.leksikologiya soʻz va uning ma'nolarinii oʻrganuvchi fani sifatida 3 2.so’zlarda ma`no ko’chish turlari 7 3.ingliz tilidagi so’zlarning asosiy va lingvistik ma’no turlari 11 4.ikki tildagi so‘zlarning ma’no turlarini farqli jihatlarini o‘rganish(sinonimiya misolida) 16 5. chet tili va o‘zbek tillari o‘rtasidagi ma’no munosabatlarining o’xshash tomonlarini o‘rganish 19 xulosa 25 foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati: 27 1.leksikologiya soʻz va uning ma'nolarinii oʻrganuvchi fani sifatida leksikogiya tilning lug’at boyligini o’rganish bilan shugullanadi. leksikologiya fani so’z ma‘nosining o’zgarishi, ya‘ni so’z ma‘nosining kengayishi va torayishi, so’zlarning shakli va so’zning ma‘no munosabatiga ko’ra turlari, ularning hududiy va ijtimoiy qatlamlari, yangi so’zlarning paydo bo’lishi kabi qator masalalarni o’rganadi[footnoteref:1]. [1: v.v. vinogradov. osnovnie tipi leksicheskix znacheniy …

2 / 28

onidan o’rganilishi mumkin. so’z fonetik jihatdan shakllangan bir butunlikdir; fonema va morfemalar so’zning asosiy birliklari; so’zlar asosiy mustaqil birlik bo’lib, o’z urg’usiga ega. urg’u so’zning fonetik jihatdan butunligini ta‘minlab, undagi tovushlarni birlashtiradi va shu bilan birga nutq jarayonida bir soʻzni ikkinchisidan farqlashga xizmat qiladi. so’zning butunligini koʻrsatuvchi bir dalil pauzadir. ma‘lumki, so’z bir harakatda talaffuz qilinib, uni pauzalarga boʻlish mumkin emas. hozirgi zamon tilshunosligida soʻzning ma‘nosini, signifikat atamasi bilan, so’z anglatayotgan ma‘no denotat atamasi orqali nomlash mumkin. 2. yuqorida qayd qilinganidek, so’zning moddiy tomoni tushunchani aks ettiradi. bu ishora boshqa ishoralardan tubdan farq qiladi. buning boisi shundaki, til ishoralari odatda, faqat muloqotga xizmat qiladi. boshqa signal sistemalaridagi ishoralar esa (masalan, svetaforning yashil, sariq., qizil ranglari) tabiat va jamiyatda boshqa masalalarda ham ishlatilmaydi, rangni ifodalaydi, signal sistemasi ishora sifatida qo’llanishi esa ularning ikkilamchi jamiyat a‘zolari orasida shartlashib, kelishib olingan vazifasidir. ma‘lumki, so’zning moddiy qobigʻi (tomoni) tushunchaning ishorasi deb qaraladi. bu oʻrinda …

3 / 28

ida emotsional ma‘noning bo’lishi tabiiydir. tarkibida bunday ma‘nolari bo’lmagan tushunchalar xam bo’ladi, ularga leksema, atom, kosmos, algoritm kabi atamalar kiradi. shu sababli atamalarga nisbatan yagona talab ularning ob‘ektiv boʻlishidir. ular doimo bir voqea yoki hodisani anglatishi zarur, ularda sub‘ektivizmga o’rin yo’q atamalar sof tushunchalarni ifodalashi kerak. masalan, fonema, leksema, integral, kvant, elektron. tillarda emotsiyani (hayajonni) anglatadigan soʻzlar ham mavjud. bunday toifadagi so`zlarga masalan, ox., ux., voy va boshqalar kiradi. shunday qilib, so’zning moddiy qobigʻi tushunchaning ishorasi so’zning ma‘nosi esa tushunchaning shakllanish asosidir: tushuncha so’z yordamida va uning asosida paydo bo’ladi[footnoteref:2]. [2: x.kasares. vvedenie v sovremennuyu, leksikografiyu. m., 1958, s.83; g.matoré. histoire des dictionnaires franҫais. r., 1968, p.241.] so’zlarning leksik ma‘nosi to’grisida gap borganda, dastlab ularning tildagi ma‘nolari bilan nutqdagi ma‘nolarini farqlash zarur. yuqorida aytilganidek, so’zlarning ma‘nosi umumlashtirish xususiyatiga ega bo’lib, bu xususiyat tilga oid ma‘no yoki lug’aviy ma‘no deyiladi. so’zlarning aniq muayyan ma‘nolari faqat nutqda aniq bo’ladi. leksik ma‘no narsa …

4 / 28

yovvoyi yirtqich, chiroyli, ayyor, sut emizuvchi va boshqa semalardan tashkil topgan. ba‘zan ana shu ma‘nolardan biri yetakchi qilib olinib, uni shaxs yoki narsaga nisbatan ham ishlatiladi. masalan, u odamga nisbatan "tulki" deyilsa, bu odamning ayyorligi nazarda tutiladi. bu so’zni ko’chma ma‘noda ishlatishdir. so’z ma‘nosining ko’chishi to’rt xil usulda amalga oshadi: metafora - ikki narsaning bir-biriga o’xshashligi asosida bir so’z bilan ikkinchisini atash metafora deyilib, so’z ma‘nosini kuchaytirishga xizmat qiladi: koʻz - odamning, uzukning, yogochning koʻzi. metonimiya - narsa va hodisalarning makon yoki zamondagi o’zaro doimiy bogʻlanishi asosida birining nomini boshqasiga ko’chirish metonimiya hodisasi deyiladi: dasturxonga qarang, navoiyni o’qimoq.. sinekdoxa - bu hodisa metonimiyaning tarkibiy qismi bo’lib,unda bir butunlikni anglatuvchi soʻz orqali, shu butunlikning bir qismi yoki shu qism orqali mazkur qismni o’z ichiga oluvchi bir butunlikni ifodalash tushuniladi: tirnoqqa zor, zal gurillab kulib yubordi. vazifadoshlik - bunda predmetlarning qiladigan yaxshi, ya‘ni bajaradigan vazifasi o’xshatiladi: qanot - qushning qanoti, samolyotning qanoti. …

5 / 28

li so`zlar deyiladi. masalan, kompas, marmar, morfologiya, taassurot, xulosa, gigiena, g`oya, mimika, qobiliyat, fonema va b. so`zlar ba’zan alohida holatda, nutqdan tashqarida bir xil ma’noni, gap tarkibida boshqa so`zlar bilan bog`liq holda boshqa bir ma’no anglatishi mumkin. masalan, pasaymoq so`zi gapdan tashqarida olinganda erga tomon yaqinlashmoq ma’nosini bildiradi[footnoteref:3]. gap tarkibida esa bilimi pasaydi, ko`rish sezgisi pasaydi kabi boshqa ma’nolarni bildiradi. bu so`zlar birdan ortiq leksik ma’no ifodalayotgani uchun ko`p ma’noli so`z sanaladi. [3: jamolxonov h. o‘zbek tilining nazariy fonetikasi. o‘quv qo‘llanma. –toshkent: fan, 2009, 75-b; ] demak, nutqdan tashqarida bir ma’no, nutq tarkibida boshqa so`zlar bilan bog`liq holda yana boshqa ma’no ifodalovchi so`zlar ko`p ma’noli so`zlar deyiladi. ko`p ma’nolilik til taraqqiyoti davomida kelib chiqadi. tildagi har qanday so`z, avvalo biror narsa yoki hodisani atash tufayli paydo bo`ladi, ya’ni bir ma’nonigina ifodalaydi. keyinchalik esa shu so`z taraqqiyoti ma’no tufayli ko`p ma’noli so`zga aylanishi mumkin. ko`p ma’noli so`zlarda 2 xil ma’no farqlanadi: …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""ingliz tilida so`zning ma`no turlari""

o‘zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro davlat universiteti xorijiy tillar fakulteti ingliz tilshunosligi kafedrasi 11-8-chi 20 guruh talabasi mustaqimova ozodaning “ingliz tilida so`zning ma`no turlari” mavzusidagi kurs ishi 5111400– xorijiy til va adabiyoti (ingliz tili) ilmiy rahbar: abdullayeva g.g. buxoro-2023 mundarija: 1.leksikologiya soʻz va uning ma'nolarinii oʻrganuvchi fani sifatida 3 2.so’zlarda ma`no ko’chish turlari 7 3.ingliz tilidagi so’zlarning asosiy va lingvistik ma’no turlari 11 4.ikki tildagi so‘zlarning ma’no turlarini farqli jihatlarini o‘rganish(sinonimiya misolida) 16 5. chet tili va o‘zbek tillari o‘rtasidagi ma’no munosabatlarining o’xshash tomonlarini o‘rganish 19 xulosa 25 foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati: 27 1.leksikologi...

This file contains 28 pages in DOCX format (56.3 KB). To download ""ingliz tilida so`zning ma`no turlari"", click the Telegram button on the left.

Tags: "ingliz tilida so`zning ma`no t… DOCX 28 pages Free download Telegram