ingliz tilidagi lug'atlar va ularning turlari

DOCX 29 pages 58.2 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 58.2 KB

File type DOCX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro davlat universiteti xorijiy tillar fakulteti ingliz tilshunosligi kafedrasi 11-4chi-20-guruh talabasi jamoliddinova dilnozaning “ ingliz tilidagi lug'atlar va ularning turlari’’ mavzusidagi kurs ishi 5111400-xorijiy til va adabiyot (ingliz tili) ilmiy rahbar: djalilova z.b. buxoro-2023 mundarija: 1.leksikografiya lug’atshunoslikni o’rganuvchi fan sifatida 3 2. g’arb tilshunosligi leksikografiyasi 8 3. lug’atshunoslikning rivojlanish bosqichlari 12 4.ingliz tili lug`atshunosligining rivojlanish tarixi 18 5.ingliz tilida lug`at turlari 21 xulosa 25 foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati: 27 1.leksikografiya lug’atshunoslikni o’rganuvchi fan sifatida leksikografiya - lug’atshunoslikni o’rganuvchi fan har qanday xalqning betakror milliy boyligi uning o’z so’zlari hamda turg’un iboralaridir. zamon va makon ta’sirida tilning lug’at boyligi doimiy ravishda rivojlanib boradi. hayot, turmush tarzi taraqqiyot va kashfiyotlar yangi-yangi so’zlar, tushunchalarni dunyoga keltiradi , ba’zi so’zlar esa eskirib iste’moldan chiqadi. ana shunday dinamik rivojdagi bebaho boylikni o’z vaqtida tarix zarvaraqlariga muhrlash, tilning oltin sahifalarini durlash bilan to’ldirib borish faqat matonatli, zahmatkash, fidokor tilshunos …

2 / 29

izohlash, ifodalash ma’nosini beradi. leksikografiya (leksika va… grafiya) — 1) lugʻatlar tuzish, amaliy lugʻatchilik. amaliy lugʻatchilik lugʻatlar tuzish barobarida bir qator ijtimoiy muhim vazifalarni bajaradi: oʻz va oʻzga tillarni oʻrganish; ona tilini tavsiflash va meʼyorlashtirish (izohli, imlo va b. turdagi lugʻatlar yordamida); tillararo aloqa-munosabatni taʼminlash (ikki va koʻp tilli lugʻatlar, soʻzlashgichlar); muayyan til leksikasini ilmiy oʻrganish (etimologik, tarixiy lugʻatlar) va b. leksikografiya lugʻat tuzish ishi sifatida turli xalqlarda yozuv taraqqiyot ilk bosqichlarida u yoki bu tushunarsiz (eskirgan, dialektal, maxsus yoki chet tilga mansub) soʻzning qanday maʼno anglatishini bilish ehtiyoji natijasida paydo boʻlgan[footnoteref:1]. dastlabki tuzilgan lugʻatlar umumlashgan, universal xususiyatga ega boʻlgan (lugʻatlarning turli shakllari, koʻrinishlari keyingi davrlarda yuzaga kelgan). [1: o‘quv-uslubiy majmua. – toshkent: alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markazi, 2016. – b. 96. ] oʻzbek leksikografiyasi tarixi mahmud qoshgʻariyning «devonu lugʻotit turk» asaridan boshlangan deb …

3 / 29

elurnoma», « sulaymon buxoriyning «lugʻati chigʻatoiy va turki usmoniy» («chigʻatoycha-turkcha lugʻat»), isʼhoqxon ibratning «lugʻati sitta as-sina» («olti tilli lugʻat») kabi lugʻatlarini koʻrsatish mumkin. 19-a. oxiri va 20-a. 1-choragida turli xil sabab va ehtiyojlar, davr taqozosi bilan turkistonda ikki tilli leksikografiya rivoj topdi, oʻnlab ruscha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-ruscha lugʻatlar, soʻzlashgichlar tuzilib nashr etildi. vm. nalivkin va m. na-livkinalarning 1884—1912-y. lar mobaynida bir necha marta nashr etilgan «russko-sartovskiy i sartovsko-russkiy slovar» («ruscha-sartcha va sart-charuscha lugʻat»), ashurali zohiriy tomonidan 1927-y. da tuzilib, nashr ettirilgan 2 jildli «ruscha-oʻzbekcha mukammal lugʻat» keyingi davrlarda oʻzbekistonda yaratilgan ikki tilli lugʻatlar uchun asos boʻldi. hozirgi kungacha 10 ga yaqin xorijiy til bilan oʻzbekchani qiyoslovchi koʻplab tarjima lugʻatlari, fan sohalariga oid 100 dan ziyod bir, ikki va uch tilli terminologik lugʻatlar yaratildi. oʻzbek xalqi tarixida birinchi marta «oʻzbek tilining izohli lugʻati» tuzilib, nashr etildi (1981). 20-asr oʻzbek lugʻatchiligi rivojiga a. zohiriy, a. qodiriy, ye. d. polivanov, a. k. borovkov, v. v. …

4 / 29

lgilash, lugʻat tarkibiga havola materiallarni kiritish); lugʻat mikrostrukturasini, yaʼni har bir lugʻat maqolasini ishlab chiqish (soʻzga grammatik va fonetik izoh berish, soʻz maʼnolarini ajratish va tasniflash, dalil sifatidagi illyustratsiyalar turlari, taʼriflash turlari, belgilar tizimi, soʻz etimologiyasi haqidagi maʼlumotlar) va b. l. tilshunoslikning barcha boʻlimlari, ayniqsa, leksikologiya bilan oʻzaro bogʻliq. leksikografiya ham amaliy, ham nazariy soha sifatida leksikologiya, uslubshunoslik, fonetikaga hamda til tarixi, tilning grammatik qurilishi haqidagi taʼlimotga suyangan holda ish koʻradi. dunyo leksikografiyasi ming yillik tarixga ega bo’lsada, uning asosiy rivoji keyingi ikki-uch asrga to’g’ri keladi. ilk bor oz sonli so’zlar va iboralardangina tashkil topgan qo’l yozmalardan boshlangan lug’atlar hozirgi kunga kelib tillarning yuz ming so’zlarni o’z ichiga olib, minglab adadda chop etilmoqda[footnoteref:2]. keyingi yillarda leksikografiyaning faqatgina amaliy tomoni emas, balki nazariy yo’nalishi, obyekti, predmeti shakllandi. lug’at tuzish nazriyasi, amaliyoti tilshunoslikning maxsus sohasiga aylandi. lug’atshunoslik tilshunoslikning mana shunday o’ta mashaqqatli, o’ta masulyatli sohasi bo’lganligi sababli ushbu savobli yo’nalish bilan yetuk, …

5 / 29

i misol- kartotekalar orqali hozirgi kundagi aniq holatni ifodalaganlariga guvoh bo’lgan. zamonaviy leksikografiya muayyan davr jamiyatidagi bilimlar majmuini aks ettiruvchi lugʻatlarning muhim ijtimoiy vazifasini alohida qayd etadi[footnoteref:3]. leksikografiya lugʻatlar tipologiyasini ishlab chiqadi. shu jihatdan bir tilli leksikografiya (izohli va b. lugʻatlar), ikki tilli leksikografiya (tarjima lugʻatlar), oʻquv leksikografiyasi (til oʻrganishga maxsuslashgan lugʻatlar), ilmiy-texnik leksikografiya (terminologik lugʻatlar) oʻzaro farqlanadi. [3: mirtojiev. m. o’zbek tili leksikologiyasi va leksikografiyasi, toshkent, 2000, 45-b; ] ikki tilli lug'atlar ikkinchi til o'rganuvchilar uchun zarur vositalar bo'lib xizmat qiladi, lekin ularni to'g'ri ishlatish faqatgina bitta tilda bitta so'zni tomosha qilish va siz ko'rib turgan birinchi tarjimani tanlashdan ko'proq narsani talab qiladi. ko'p so'zlar boshqa tilda bir nechta mumkin ekvivalentga, jumladan sinonimlarga, turli registrlarga va nutqning turli qismlariga ega . so'zlar va so'z birikmalarida qaltis bo'lishi mumkin, chunki qaysi so'zni qidirish kerakligini bilib olishingiz kerak. bundan tashqari, ikki tilli lug'atlar ixtisoslashgan atamalardan va qisqartmalardan, talaffuz ko'rsatish uchun fonetik …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ingliz tilidagi lug'atlar va ularning turlari"

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro davlat universiteti xorijiy tillar fakulteti ingliz tilshunosligi kafedrasi 11-4chi-20-guruh talabasi jamoliddinova dilnozaning “ ingliz tilidagi lug'atlar va ularning turlari’’ mavzusidagi kurs ishi 5111400-xorijiy til va adabiyot (ingliz tili) ilmiy rahbar: djalilova z.b. buxoro-2023 mundarija: 1.leksikografiya lug’atshunoslikni o’rganuvchi fan sifatida 3 2. g’arb tilshunosligi leksikografiyasi 8 3. lug’atshunoslikning rivojlanish bosqichlari 12 4.ingliz tili lug`atshunosligining rivojlanish tarixi 18 5.ingliz tilida lug`at turlari 21 xulosa 25 foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati: 27 1.leksikografiya lug’atshunoslikni o’rganuvchi fan sifatida leksikografiya - lug’atshunoslikni o’rganuvchi fan har qanday xalqning ...

This file contains 29 pages in DOCX format (58.2 KB). To download "ingliz tilidagi lug'atlar va ularning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ingliz tilidagi lug'atlar va ul… DOCX 29 pages Free download Telegram