milliy dinlar tushunchasi

DOCX 16 стр. 23,6 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 23,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

reja: 1.milliy dinlar tushunchasi 2. qadimgi xitoy milliy dinlari: konfutsiychilik 3. konfutsiyning hayoti haqida milliy dinlar tushunchasi insoniyat tarixida quldorlik tuzumida dastlabki sinfiy antogonistik munosabatlar, xususiy mulkchilik munosabati hukmronlik qilgan, dastlabki davlat darajasidagi siyosiy kuchlar paydo bo’lgan edi. ishlab chiqarish jarayonida ovcliilik, chorvachilik, dehqonchilik, hunarmandchilik, savdogarlik, me’morchilik, harbiy kuchlar, urush harakatlari, oilaviy munosabatlar, ijtimoiy hayotda sinfiy va tabaqaviy bo’linish, san’at turlari, sport musobaqalari, aqliy va jismoniy mehnat turlari paydo bo’lishi natijasida diniy tasawurlarda ham keskin o’zgarishlar yuz berdi. tarixiy jarayonlaming ob’ektiv rivojlanish qonuniyat-lari hali inson tomonidan anglab etilmaganligi, tabiat va jamiyatda sodir bo’layotgan yaxshi va yomon voqea-hodisalar sabablari odamlar uchun noma’lum bo’lganligi uchun ana shu sabablar ilohiyotdan qidirilgan, shunga muvofiq keladigan mifologik obrazlar, rivoyatlar to’qilgan. shu tariqa ilohiyotning oliy obrazlari-xudolar to’g’risida, ma’budalar haqida tasavvurlar paydo bo’lgan. politeizm, ya’ni grekchada poli-ko’p, teos-xudo - ko’p xudolik dini quldorlik davrining klassik dini edi. siyosiy hokimiyat, hukmron tabaqalar, quldor zodagonlar, sarkarda-lar, podsholar siyosatiga va …

2 / 16

ukasi aid er osti xudosi, zevsning rafiqasi (xotini) gera er-xotinlikning homiysi edi. ares - urush xudosi, afina - donolik ma’budasi, apollon - quyosh xudosi va san’at homiysi, artemida - oy ma’budasi va ovchilik homiysi, dionis - uzumchilik, vinochilik va ayshu ishrat, hosil, dehqonchilik xudosi edi. grek xudolarining “hayot yo’lini” o’zlarining hayot yo’lidan kam farq qiladi. masalan, grek jangchilari jang oldidan xudo - aresga sig’inib undan g’alaba qozonishga ko’mak-madad kutadilar. agar urushda zafar qozonsalar ares sharafiga katta, tantanali, bayramona marosim o’tkazadilar. er osti xudosi aid saltanatida vafot qilgan oliy tabaqa vakili joni-ruhi yaxshi nufuzli o’rinni egallasa, qullar, qashshoq kishilar joni-ruhi ayanchli ahvolda yashaydi. ya’ni er yuzida tenglik bo’lmaganidek, oxiratda, er ostida ham tenglik bo’lmaydi.qadimgi rimliklarda ham greklamiki kabi ko’p xudolar mavjud edi. rimliklaming bosh xudosi yupiter, urush xudosi mars, yupiteming xotini yunona, donolik ma’budasi venera, eng e’zozlanadigan xudolar edi. rimliklar ajdod ruhiga ham sig’inganlar. rimliklar tomonidan bosib olingan eronliklar xudosi mitra, …

3 / 16

da ko’p xudolarga, ayrim milliy dinlarda esa yakka xudoga sig’inish shakllangan. qadimgi xitoy milliy dinlari: konfutsiychilik konfutsiychilik qadimgi xitoyda eramizdan avvalgi vi-v asrlar paydo bo’ldi. keyinchalik diniy mazmun kasb etgan bu ta’limotga m a’rifatparvar konfutsiy (kun-tszi 551-479 yil-lar) asos solgan. konfutsiychilik ta’limotida solih odamning beshta qat'iyligi: jen (fz) -"insoniy tamoyil", "odamlarga muhabbat", "odamga muhabbat", "rahm-shafqat", "insoniylik". bu insonda insoniy printsip, bu ayni paytda uning burchidir. bu bir vaqtning o'zida uning axloqiy «hnqirig'i nima degan savolga javob bermasdan turib, inson nimani anglatishini anglatmaydi. boshqacha aytganda, inson o'zi yaratgan narsadir. li andan kelib chiqqanidek, jen ham shunday. jenga ergashish odamlarga rahm-shafqat va muhabbat bilan yondashishni anglatadi. bu odamni hayvondan ajratib turadigan narsa, bu vahshiylik, shafqatsizlik va shafqatsizlikning eng yaxshi xususiyatlariga qarshi turadi. keyinchalik belgi jenning doimiylik ramziga aylandi. va (sc [h]) - "haqiqat", "adolat". garchi o'z manfaatlariga rioya qilish gunoh bo'lmasa-da, adolatli odam unga ergashadi va bu to'g'ri. va o'zaro munosabatlarga asoslanib: …

4 / 16

g o’ziga xos normalari va naqshlarini anglatadi. buni ijtimoiy mexanizmni moylashning bir turi sifatida talqin qilish mumkin. ji (h?) - umumiy aql, ehtiyotkorlik, "donolik", ehtiyotkorlik - o'z harakatlarining oqibatlarini hisoblash qobiliyati, kelajakda ularga qarash. sifatni va muvozanatni saqlaydi, qaysarlikni oldini oladi. ji ahmoqlikka qarshi turadi. konfutsiylikdagi tsi suv elementi bilan bog'liq edi. xin (fa) - samimiylik, "yaxshi niyat", qulaylik va halollik. xin li ni muvozanatlashtiradi, ikkiyuzlamachilikni oldini oladi. moviy er elementiga mos keladi. xvii asr o'rtalarida g’arbiy evropada xitoyliklar va umuman sharqiy ekzotizm uchun moda paydo bo'ldi. ushbu moda xitoy falsafasini o’zlashtirishga urinishlar bilan birga kelgan, bu haqda ba'zan yuqori va hayratlanarli ohanglarda gapirib o'tilgan. masalan, ingliz robert boyl xitoylar va hindularni yunonlar va rimliklarga qiyoslagan. 1687 yilda konfutsiyning "lun yuya" ning lotincha taijimasi nashr etildi. taijima iezuit olimlaridan bir guruhi tomonidan tayyorlangan. bu vaqtda, iezuitlaming xitoyda ko'plab topshiriqlari bo'lgan. nashriyotchilardan biri filipp coupe mishel ismli suvga cho'mgan xitoylik bir …

5 / 16

yni "konfutsiy dini" ning asoschisi deb atagan. frantsuz faylasufi nikolas malbranch 1706 yilda nashr etilgan "xristian mutafakkirining xitoylar bilan suhbati" kitobida konfutsiylik bilan polemikaga olib keldi. malbransh o'z kitobida xristian falsafasining ahamiyati shundan iboratki, u ham intellektual madaniyatga, ham dinning qadriyatlariga asoslanadi. gotfrid vilgelm leybnits ham ko'p vaqtlarini konfutsiy ta'limotlariga bag'ishlagan. xususan, u konfutsiy, aflotun va xristian falsafasining falsafiy qarashlarini taqqoslab, konfutsiyning birinchi tamoyili "li" sabab tabiatning asosidir, degan xulosaga keldi. ma'rifatning eng nufuzli faylasuflaridan biri bo'lgan leybnits metafizikasining izdoshi va ommalashtiruvchisi kristian fon volf o'z ustozidan xitoy madaniyati va xususan konfutsiy diniga hurmat bilan munosabatda bo'lgan. xitoy madaniyatini boshqa xalqlardan ajralgan, inert va rivojlanmagan deb tanqid qilgan taniqli nemis tarixchisi ioxan gotfrid xerder konfutsiy haqida ko'p narsalami osi beradi. uning fikricha, konfutsiy axloqi butun dunyodan va ma'naviy va madaniy taraqqiyotdan uzoqda bo'lgan qullami tug'ishga qodir. konfutsiychilikda kishilaming yuqori va quyi tabaqalarga ajratishda ularning boyligi yoki ijtimoiy kelib chiqishi asosiy …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "milliy dinlar tushunchasi"

reja: 1.milliy dinlar tushunchasi 2. qadimgi xitoy milliy dinlari: konfutsiychilik 3. konfutsiyning hayoti haqida milliy dinlar tushunchasi insoniyat tarixida quldorlik tuzumida dastlabki sinfiy antogonistik munosabatlar, xususiy mulkchilik munosabati hukmronlik qilgan, dastlabki davlat darajasidagi siyosiy kuchlar paydo bo’lgan edi. ishlab chiqarish jarayonida ovcliilik, chorvachilik, dehqonchilik, hunarmandchilik, savdogarlik, me’morchilik, harbiy kuchlar, urush harakatlari, oilaviy munosabatlar, ijtimoiy hayotda sinfiy va tabaqaviy bo’linish, san’at turlari, sport musobaqalari, aqliy va jismoniy mehnat turlari paydo bo’lishi natijasida diniy tasawurlarda ham keskin o’zgarishlar yuz berdi. tarixiy jarayonlaming ob’ektiv rivojlanish qonuniyat-lari hali inson tomonidan anglab etilmaganligi...

Этот файл содержит 16 стр. в формате DOCX (23,6 КБ). Чтобы скачать "milliy dinlar tushunchasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: milliy dinlar tushunchasi DOCX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram