milliy dinlar

DOC 11 pages 96.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 96.5 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

2- mavzu: milliy dinlar reja: 1. milliy dinlarning taʼrifi. 2. hindiston milliy dinlari: vedalar, upanishada, braxmanizm va hinduilik. jaynizm va sikhizm ta’limotlari. 3. xitoy milliy dinlari: konfutsizm va daosizmning mohiyati. 4. yapon milliy dini sintoizmning paydo bo’lishi va rivojlanishi. 5. yahudiylik milliy dinining tarixi, muqaddas matnlari, teologik asoslari va marosimlari. 6. tangrichilik eʼtiqodi va zardushtiylik taʼlimotining mohiyati. avesto muqaddas manbasidagi g’oyalarning tarbiyaviy ahamiyati. 1. milliy dinlar o‘z mazmun-mohiyati bilan asosan bir millatga mansub xalqlar e’tiqod qiladigan dinlardir. milliy dinlar shakllanishining dastlabki va eng so‘nggi davrlarini bir-biridan farqlash lozim. dastlabki milliy dinlar quldorlik jamiyatida vujudga kelgan bo‘lib, odatda, politeistik, ya’ni ko‘p xudolik dinlari bo‘lgan. masalan, qadimgi grek dini ko‘p xudolikning o‘zginasidir. zevs-pantion (qadimgi grek tilida - bosh xudo) hisoblanib, bir ukasi dengiz xudosi, ikkinchi ukasi - yer osti podsholigining xudosi hisoblanar edi. shuningdek, muhabbat va go‘zallik ma’budasi, urush xudosi xudosi, quyosh xudosi va san’at homiysi va boshqa yana bir qancha xudolar …

2 / 11

shakillanishi davrida vujudga kelgan va rivojlangan. binobarin, ular avvalo elatning so‘ngra, millatning shakllanishini o‘zlarida aks ettirgan. milliy dinlar tasavvur qilingan xudolar milliy xudolar hisoblanib, ibodat marosimlar asosan muayyan elat yoki millatnikigagina mos tushar edi. binobarin, bu xildagi qadimgi dinlar milliy davlat xarakterida bo‘lishi bilan boshqa din shakillaridan ajralib turgan. eng soʻnggi davrning milliy dinlariga quyidagilar kiradi: hinduizm, jaynizm, sikxizm, daosizm, konfusiylik, sintoizm va iudaizm (yahudiylik). 2. hinduiy dini, hinduizm - dunyoda keng tarqalgan dinlardan biri. hinduiy diniga eʼtiqod qiluvchilar asosan hindistonda (83% ga yaqini) yashaydi, pokiston, bangladesh, nepal, shri lankada, shuningdek, janubiy afrikada, sharqiy osiyoda ham uchraydi. hinduiylikka 780 mln. kishi eʼtiqod qiladi (2003). milodning 1-ming yilligida shakllangan. hinduiy dini veda dini va brahmanizm rivojlanishi va unga keyinchalik xalq eʼtiqodi, urf-odatlari, marosimlari singib ketishi jarayonida paydo bo'lgan. o'rta asrlarda hukmron mafkuraga aylangan. hinduiylikning asosida jonning yangi shaklga kirishi (sansara) haqidagi taʼlimot yotadi. unga ko'ra, kishi o'lgandan keyin joni (ruhi) yangi …

3 / 11

hlardan xoli boʻlgan jonning oʻzini olib ketadi. bu dinning aqidalariga koʻra, odamzot yaratilishidayoq ijtimoiy jihatdan tengsiz yaratilgan. shuning uchun bu tengsizlikni real hayotda tugatishning iloji yoʻq. chunki unga taʼsir etishga qodir boʻlgan kuchning oʻzi yoʻq. h.ning muqaddas kitobi vedalar, "mahobxarata" (ayniqsa uning "bahagavadgita" va "ramayana" qismlari) va boshqa. hinduiy diniga ko'ra, xudo - brahma deya ataladi. din payg'ambari - krishna halokat farishtasi- shiva. hindistonda togʻlar, daryolar (xususan, gang), oʻsimlik (mas, nilufar), hayvonlar (maymun, fil, ilon va ayniqsa, sigir) muqaddas sanaladi va ular e'zozlanadi. diniy marosimlar ibodatxonalarda, uylardagi mehroblar yonida, muqaddas joylarda ado etiladi. hozirgi h. 2 oqim — vishnuizm va shivaizm shaklida mavjud. vedalar va upanishadlar – diniy mazmundagi adabiyotlar. ba’zi taxminlarga koʻra, deyarli toʻqqiz asr (miloddan avvalgi 1500–600-yillar) davomida hindiston yarim orolida yashab kelgan qadimgi xalq va elatlar tomonidan yaratilgan. ammo ana shu davrdan keyin ham vedalar va upanishadlarga monand ruhdagi asarlar yaratilgani ma’lum. vedalar asosan diniy mazmunda boʻlsa-da, …

4 / 11

da sodda tasavvurlarni ifoda etadi. bunday jarayonlar mavhum ijodiy kuch-qudrat – pradjapati ta’sirida roʻyobga chiqadi. bunday tasavvurlar, ularning mazmun-mohiyati qanday boʻlishidan qat’i nazar, kishilarning kundalik hayotiy kuzatishlari, tajribasi va ularga tayangan umumlashmalar natijasidir. upanishadlar veda adabiyotining soʻnggi bosqichini tashkil qiladi. ba’zi hind an’analariga qaraganda, ular soni 108 ta. lekin hozirgi vaqtda ularning soni 300 ga yaqin, degan ma’lumotlar ham mavjud. upanishadlar miloddan avvalgi vii–vi аsrlarda shakllandi. ularda brixadaran’yaka, chxandog’ya, aytareya, kena, kaushtaki kabi falsafiy yoʻnalishlarning ta’siri sezilib turadi. upanishadlarda olamning butun bir manzarasi tasvirlanmagan boʻlsada, qurbonlik, ilk asos, ruhiy mohiyat, hayotning oʻzgarib turishi (samsara), odamlarning yaxshi va yomon a’mollariga qarab beriladigan nasiba (karma), animistik qarashlar, ruhning koʻchib yurishi (tanosuh), axloqiy me’yor va mezonlar, inson taqdiri kabi qator masalalar boʻyicha qarashlar ilgari surilgan. upanishadlarning mualliflari aksariyat hollarda jamiyatning quyi tabaqalariga mansub kishilar boʻlgan. ulаrning hind jamiyatida yuqori maqomni egallab turgan braxmanlarning mavqyeini susaytirishga qaratilgan harakatlari jasorat ifodasi edi. u. hindistondagi ma’naviy-ruhiy …

5 / 11

g asosida yotadi, deb taʼkidlashgan. braxmanizm davlati bu — xudoning yerdagi makoni. uni inson qiyofasidagi xudolar boshqaradi.braxmanizmda jamiyat tabaqalarga boʻlinadi, deb koʻrsatiladi. braxmanizmda qadim vedaviylik xudolari — indra, agni, varuna, surya oʻz ahamiyatini yoʻqotgan. uning oʻrniga birinchi oʻringa braxma, shiva va vishnu xudolari quyiladi. braxmanizm hindistonda mil.avv. v-iv asrlarga qadar mavjud boʻlgan, keyinchalik uning oʻrniga buddizm dini yuzaga keldi. jaynizm — 1) hindistonda tarqalgan dinlardan biri (qariyb 3 mln. kishi eʼtiqod qiladi). miloddan avvalgi 6-asrda paydo boʻlgan. rivoyatlarga koʻra, j. asrlar osha 24 ustoz-paygʻambar orqali yetib kelgan. bularning eng soʻnggisi jinna (yaʼni gʻolib, dinning nomi shundan) va maxavira taxallusini olgan vardhamana boʻlib, shu din asoschisi hisoblanadi. j. qad. hind jamiyatidagi qarbiylar (kshatriy) bilan ruhoniy — brahmanlar oʻrtasidagi ijtimoiy ziddiyatlarning keskinlashuvi oqibatida vujudga kelgan. baʼzi tadqiqotchilar fikricha, j. buddizmnmng bir mazhabidir. j. buddizm kabi brahmanizmning murakkab rasmrusumlariga va tashqi shakliga qarshi chiqsi. vedalarniit muqaddasligini, qurbonliklar qilishni, ruhoniylar va xudolarning inson taqdiriga …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy dinlar"

2- mavzu: milliy dinlar reja: 1. milliy dinlarning taʼrifi. 2. hindiston milliy dinlari: vedalar, upanishada, braxmanizm va hinduilik. jaynizm va sikhizm ta’limotlari. 3. xitoy milliy dinlari: konfutsizm va daosizmning mohiyati. 4. yapon milliy dini sintoizmning paydo bo’lishi va rivojlanishi. 5. yahudiylik milliy dinining tarixi, muqaddas matnlari, teologik asoslari va marosimlari. 6. tangrichilik eʼtiqodi va zardushtiylik taʼlimotining mohiyati. avesto muqaddas manbasidagi g’oyalarning tarbiyaviy ahamiyati. 1. milliy dinlar o‘z mazmun-mohiyati bilan asosan bir millatga mansub xalqlar e’tiqod qiladigan dinlardir. milliy dinlar shakllanishining dastlabki va eng so‘nggi davrlarini bir-biridan farqlash lozim. dastlabki milliy dinlar quldorlik jamiyatida vujudga kelgan bo‘lib, odatda, politei...

This file contains 11 pages in DOC format (96.5 KB). To download "milliy dinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy dinlar DOC 11 pages Free download Telegram