doston topishmoq tez aytish maqol janridagi asarlarni o'qitish metodikasi

DOCX 14 pages 29.6 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.6 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

doston topishmoq tez aytish maqol janridagi asarlarni o'qitish metodikasi reja: 1.topishmoqlar 2.tez aytishlar va latifalar 3. maqol va hikmatlar topishmoqlar narsa yoki hodisalarning ataylab yashirilgan belgisi, shakli, xatti-harakati, holati va vazifasini boshqa narsa yoki hodisalarga qiyoslash asosida topishga asoslangan she'riy yoki nasriy tuzilishdagi savol va topshiriqlardir. topishmoqlar xalq turmushi bilan chambarchas bog'liq holda yaratiladi. ularning zaminida kishilarning qadimiy e'tiqod va tasavvurlari, olamni bilish va idrok etishga bo'lgan intilishlari yotadi. topishmoqda yashirilgan narsalar lining javobi hisoblanadi. topishmoqning javobini topish uchun topishmoq matnini e'tibor bilan o'qish, nimaga ishora qilinayotganligini fahmlash, topishmoqning asosiy xususiyat va belgilari aynan nimaga qaratilganligini taxmin qi-lish bilan ham topishga harakat qilish kerak. topishmoq o'quvchilarni topqirlik va hozirjavoblikka o'rgatadi. shu sababli xalq og'zaki ijodining bu janridan darsliklarda ham keng qo'llanilgan. 1—2-sinf ,,0'qish kitobi" da topishmoqlar ko'proq, harbir matn ostida keltirilgan. bundan ko'zlangan maqsad matn mazmunini topishmoqlar asosida ham o'zlashtirilishiga erishishdir. masalan, 1-sinf “o'qish kitobi" da „kitobga mehr" matni ostida …

2 / 14

ladi. masalan, 4-sinf ,,o’qish kitobi" da „buni toping, qizlarim" (g'. g'ulom) topishmoqlari keltirilgan. latifa xalq og'zaki ijodining eng ommaviy janrlaridan biri bo'lib, nozik, mayin kinoya, qochiriqlar ishtirok etuvchi kulguli, kichik hajmli hikoyadir. xalq o'rtasida „afandi" deb ham yuritiladi. latifalar yagona qahramon (nasriddin afandi) bilan bog'liq holda yaratiladi, ixcham sujetga ega bo'ladi. latifalarning eng muhim xususiyatlaridan biri lining hamma vaqt hayot bilan hamnafas, hamqadam borishidir. latifa matni ustida ishlashda ham hikoya matni ustida ishlashda qo'llangan usullardan foydalanish mumkih. lekin bunda latifa janri-ning o'ziga xos jihatlariga ham ahamiyat qaratish lozim. 3-sinf ,,o’qish kitobi" darsligida „uyqum qochib ketdi", „tuya eshikdan sig'maydi" kabi latifalar keltirilgan bo'lsa, 3-sinfda „latifalar" mavzusi ostida bir necha latifalar berilgan. latifalar ustida ishlaganda ulardatanqid qilingan illatlar haqida alohida to'xtalib o'tish, o'quvchilarga yaxshi fazilatli bo'lish kerakligini uqtirib o'tish kerak. umuman olganda, latifalar orqali ham o'quvchilarni tarbiyalab borish lozim. tez aytishlar ma'lum so'zni, so'z birikmasini yoki tovushni to'g'ri talaffuz qilishga, uni boshqa …

3 / 14

hda esa o'qituvchilar turli usuuardan foydalanishlari mumkin. maqol turmush tajribalari zaminida tug'ilgan va xalq donoligini ifodalagan qisqa, ko'pincha she'riy shakldagi hikmatli so'zlar, chuqur ma'noli iboralardir. maqollar xilma-xil mavzularda bo'lib, hayotning turli masalalarini qamrab oladi. ko'pincha maqol o'git, nasihat xarak-terida boiadi: „yer haydasang — kuz hayda, kuz haydamasang yuz hayda", „hunari yo'q kishining, mazasi yo'q ishining" kabi.maqol xalq og'zaki ijodining juda qadimiy shakllaridan biri bo'lib, unda xilma-xil badiiy ifoda vositalari - ohangdosh tovushlar takrori bo'ladi. katta hayotiy va ijodiy tajribaga ega bo'lgan ajoyib so'z ustalari-ning o'lmas satr va hikmatli so'zlari ham ko'pincha xalq maqollariga o'xshab ketadi. masalan, a.navoiyning „mahbub ul-qulub"da aytgan bir qancha hikmatli so'zlari shular jumlasidandir: „oz-oz o'rganib dono bo'lur, qatra-qatra yig'ilib daryo bo'lur", „tiiga ixtiyorsiz — elga e'tiborsiz" va boshq. ma'lumki, badiiy asar matni ustida ishlash bosqichma-bosqich amalga oshiriladi. maqollarni o'rganishda ham bu bosqichlarga e'tibor qaratish kerak. 1—2-sinflar maqollarni o'rganishning birinchi bosqichi bo'lsa, savod o'rgatish davri maqollarni o'qish va …

4 / 14

arining izohli lug'ati), toshkent, 1990) dan uning ma'nosini oson izohlaydigan, sodda til bilan tushuntirish mumkin bo'lgan shakllarini bilib olish zarur. buning uchun o'qituvchi „maqollar to'plami" va ularning izohiga oid adabiyotlarga ega bo'lishi kerak.boshlang'ich sinflarda matn ostida berilgan maqollarni o'qish va o'rganish, tahlil qilish asar o'qilib, tahlil qilinib bo'lingach amalga oshirilishi kerak. chunki asar mazmuni va unda yozuvchi aytmoqchi bo'lgan g'oyani tushunmay turib, maqolning ma'nosini izohlash qiyin boiadi. mualliflar ham maqol ma'nosini asar voqealari bilan izohlamoqchi bo'ladilar.1—2-sinflarda maqolni ifodali o'qish va yod olishga ahamiyat be-riladi. 1-sinf darsligida bo'lim yuzasidan berilgan savol-topshiriqlarda ham maqollarni o'rganishga katta e'tibor berilgan. masalan, „xalq o'giti — baxt kaliti" bo'limidagi savol-topshiriqlarda „rostgo'ylik haqidagi maqollardan ayting", „odob insonga husn" bo'limida „qanoatda — barakat" maqolining ma'nosini tushuntirib bering", „ko'klam - yashnadi olam" bo'limidan so'ng „bihm olish haqidagi maqollarni ayting" kabi vazifalar berilgan. har bir bo'lim yuzasidan berilgan vazifalarda u yoki bu maqolni o'rganish ko'zda tutilgan.1—2-sinfda maqolning mazmunini o'rganish va …

5 / 14

rlardan, bolalar uchun davlatimiz tomonidan yaratib berilgan sharoitlardan misollar keltirish lozim. masalan, „jar" sport kompleksi sizning sog'lom o'sishingiz uchun yaratildi. maktabda bepul bilim olyapsiz. shunga javoban siz nima qilishingiz kerak?" kabi. shu maqolning badiiy til vositasi ustida ishlashda „qo'l cho'zsa" deganda nimani tushundingiz?" kabi savollar bilan o'quvchilarga murojaat qilish va uning qanday ma'noda kelayot-ganini aytib o'tish foydadan xoli bo'lmaydi.2-sinfda „ish ishtaha ochar" matnidan keyin: „ish ishtaha ochar, dangasa ishdan qochar", „kuch birlikda" matnidan „birlashgan o'zar, birlashmagan to'zar" maqollari keltiriigan. bu maqoliardan matn o'rganib bo'lingach, asarning g'oyasini ochishda va xulosa chiqarishda foydalaniladi. su tarzda maqol mazmuni ham ochiladi. maqol tili ustidagi l-sinfda uyushtirilgan ishlar 2-sinfda ham davom ettiriladi. maqol ustida ishlash orqali o'quvchilar uning yaratilishi sababini, oddiy gapdan farqini bilib oladilar.1-sinfda maqollarni to'g'ri o'qish va yod olishga e'tibor ko'proq qaratiladi, 2-sinfda esa o'quvchilardan matn mazmuniga mos maqollar aytishni talab qilish mumkin.3—4-sinflarda maqollar maxsus darslarda va badiiy asarni o'rganish jarayonida ham muntazam …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "doston topishmoq tez aytish maqol janridagi asarlarni o'qitish metodikasi"

doston topishmoq tez aytish maqol janridagi asarlarni o'qitish metodikasi reja: 1.topishmoqlar 2.tez aytishlar va latifalar 3. maqol va hikmatlar topishmoqlar narsa yoki hodisalarning ataylab yashirilgan belgisi, shakli, xatti-harakati, holati va vazifasini boshqa narsa yoki hodisalarga qiyoslash asosida topishga asoslangan she'riy yoki nasriy tuzilishdagi savol va topshiriqlardir. topishmoqlar xalq turmushi bilan chambarchas bog'liq holda yaratiladi. ularning zaminida kishilarning qadimiy e'tiqod va tasavvurlari, olamni bilish va idrok etishga bo'lgan intilishlari yotadi. topishmoqda yashirilgan narsalar lining javobi hisoblanadi. topishmoqning javobini topish uchun topishmoq matnini e'tibor bilan o'qish, nimaga ishora qilinayotganligini fahmlash, topishmoqning asosiy xususiyat va belgila...

This file contains 14 pages in DOCX format (29.6 KB). To download "doston topishmoq tez aytish maqol janridagi asarlarni o'qitish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: doston topishmoq tez aytish maq… DOCX 14 pages Free download Telegram