neft tarkibidagi geteroatomli birikmalar va mineral komponentlar

DOCX 21 стр. 276,0 КБ Бесплатная загрузка

21 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 276,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 21

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 21

mavzu: neft tarkibidagi geteroatomli birikmalar va mineral komponentlar. reja: 1. geteroatomli birikmalar haqida umumiy ma’lumot. 2. neftning kislorod saqlagan birikmalari. 3. neftning oltingugurt va azot saqlagan birikmalari. 4.neftning smolali-asfaltenli moddalari. barcha neftlarda uglevodorodlar bilan bir qatorda oltingugurt, kislorod va azot kabi geteroatomlarini saqlagan birikmalarning ham ma’lum miqdori mavjud. bu elementlarning miqdori neftning yoshi va kelib chiqishiga bog‘liq bo‘ladi. oltingugurtning miqdori 0,02 dan 7,0 % gacha bo‘lishi mumkin, bu esa taxminan 0,2–70 % oltingugurtli birikmalarning miqdoriga to‘g‘ri keladi. kam oltingugurtli neftlarda, masalan, markovsk koni (irkutsk viloyati) neftida – 0,004 % oltingugurt, suraxan neftida– 0,13 %, balaxan neftida– 0,19 %, oltingugurtli va ko‘p oltingugurtlilarga arlan neftida– 3,04 %, uchqizil –5–7 %, telo konining neftlarida– 7,3 %, etsel– 9,6 % va rouzl–poynt neft ko‘rinishlarida– 14 % oltingugurtni tashkil etadi. neftda kislorodning miqdori 0,05 dan 3,6 % gacha. bu taxminan 0,5–40 % kislorod saqlagan birikmalarga to‘g‘ri keladi. ayniqsa boku neftlarida kislorodga boy: suraxan neftida– …

2 / 21

viy va kimyoviy xossalari neftning joyi va uning chuqurligiga qarab ancha farq qiladi. masalan, devon davridagi qatlamlarga taaluqli bo‘lgan romashkin konidagi neftlarning zichligi 0,8620 va oltingugurt miqdori 1,61 %, qachonkim o‘sha konning o‘zidagi, ammo yoshroq karbon davridagi qatlamlarda joylashgan neftlarning zichligi 0,8909 va oltingugurtning miqdori 3,5 %. xuddi shu hodisani bavlin koni neftlarida ham kuzatish mumkin, devon davridagilarda esa 1,4 % oltingugurt, karbon davridagilarda esa – 2,8 %. ust–baliq neftidagi oltingugurtning miqdori qazib olish sharoitiga qarab 1,40 dan 2,06 % gacha, sharqiy sibirdagi markovsk koni neftida esa 0,004 dan 0,89 % gacha bo‘lgan chegaralarda o‘zgaradi. neftning mineral komponentlariga metall va kislotalar bilan hosil qilingan tuzlar, metall komplekslari hamda kolloid–disperslangan ma’danli (mineral) moddalar kiradi. bu moddalar tarkibiga kiruvchi elementlar odatda mikroelementlar deb ataladi va ularning miqdori 10–8 dan 10–2 % o‘zgaradi. neftning kislorod saqlagan birikmalari neftlardagi kislorod saqlagan birikmalar juda kam hollarda 10 % dan ko‘p bo‘ladi. neftning bu komponentlariga kislotalar, …

3 / 21

hamda turli siklopentilsirka kislotalar va siklopentilpropion kislotalar, c8– ikki asosli alifatik va aromatik kislotalar, c3–c6 alifatik va c13–c15 siklik ketonlar, hamma (uch) krezollardan iborat, turli ksilenollar va -naftol hamda boshqa murakkabroq tuzilishli birikmalardan iborat fenollar mavjuddir. neftdagi kislorod saqlagan birikmalarning miqdori uning geologik yoshi bilan hamda sig‘adigan jins xarakteri bilan chambarchas bog‘liq. turli neftlarni tahlil qilish natijasida olingan ma’lumotlarni umumlashtirganda shu narsa aniqlandiki, kislorodning o‘rtacha miqdori (foizda) paleozoy qatlamlarida 0,23 dan kollektorning terrigen (qumli) jinslari uchun kaynozoy qatlamlarida 0,40 gacha oshadi. karbonatli jinslar bilan bog‘liq bo‘lgan neftlarda kislorodning miqdori neftning yoshini oshishi bilan kamayadi, lekin uning miqdori terrigen jinslarnikidan ko‘ra ko‘proq bo‘ladi (paleozoy qatlamlarida 0,31 %). neftning eng ko‘p tarqalgan kislorod saqlagan birikmalari bo‘lib nordon xossalarga ega bo‘lgan kislota va fenollar hisoblanadi va ular neft yoki uning fraksiyalaridan ishqor yordamida ajratib olinishi mumkin. ularning umumiy miqdori kislota soni, ya’ni 1g neft mahsulotini titrlash uchun sarflangan kon ning milligramlar miqdori bilan …

4 / 21

ko‘proq 48 % dan kam bo‘ladi, kanozoy (yosh) neftlarda 30–32 % dan ko‘p bo‘lmaydi. neytral kislorodli birikmalarning miqdori ayniqsa, neftning (qoldiqli) og‘ir qismi, to‘g‘risidagi ma’lumotlar ham aniq emas, chunki ularning ajratishning aniq usullari hali mukamal topilmagan. neft kislotalari. neftning kislorod saqlagan birikmalari–dan eng o‘rganilgan sinfi– neft kislotalaridir. «neft kislotalari» atamasi (termini) neft tarkibiga kiruvchi barcha alifatik, alitsiklik (naftenli), aromatik, gibrid (aralash tuzilishli uglevodorod radikallariga ega) kislotalarni o‘z ichiga oladi. benzinli fraksiyalarda faqat alifatik kislotalar uchraydi, chunki oddiy alitsiklik va aromatik kislotalar 200 0s dan yuqori haroratda qaynaydi. bu kislotalar asosan normal yoki kam tarmoqlangan (yon zanjirda birta metil guruhini saqlagan) tuzilishga ega. alifatik kislotalar yuqori haroratda qaynaydigan fraksiyalarda ham aniqlangan. hozirgi vaqtda neftlardan zanjirida 25 ta uglerod atomigacha bo‘lgan normal tuzilishli barcha kislotalar ajratib olingan. neft fraksiyalarining qaynash harorati oshishi bilan ularda asosiy zanjirida ikkita va undan ortiq metil guruhlarini saqlagan tarmoqlangan tuzilishli alifatik kislotalar paydo bo‘ladi. izoprenoid strukturali kislotalar …

5 / 21

0,03 dan 3,0 % gacha o‘zgaradi. naften kislotalar 1874 yilda kerosinli fraksiyalarning ishqor bilan tozalanganda eyxler tomonidan aniqlangan. uzoq vaqt davomida «naften kislotalar» atamasi «neft kislotalari» atamasiga tenglashtirilar edi. buni ma’lum darajada quyidagicha tushuntirish mumkin: ilgari neftni uncha chuqur bo‘lmagan joylardan qazib olar edilar va ular asosan naften asosli yosh neftlar bo‘lib, bu neftlar tarkibidagi naften kislotalarning ulushi neftdagi bo‘lgan barcha kislotalarning umumiy miqdoridan 90–95 % ni tashkil qilar edi. neftlarda molekulasida 1–dan 5–gacha polimetilen halqalarni saqlagan naften kislotalar aniqlangan. mono– va bitsiklonaften kislotalar asosan siklopentan va siklogeksan halqalaridan tuzilgan. karboksil guruhi bevosita halqaning uglerod atomida joylashgan yoki undan bir yoki bir nechta metilen guruhlari bilan ajratilgan bo‘lishi mumkin. polimetilen halqasi birtadan o‘rtacha metil o‘rinbosarlariga ega bo‘lishi mumkin, bunda ko‘p hollarda halqaning birta uglerod atomi ikkita metil o‘rinbosarlari saqlashi mumkin (gem–almashinish). politsiklonaften kislotalarda barcha halqalar yaxlit sistemaga tutashgan hamda halqalar asosan olti a’zoli deb hisoblaydilar. tutashmagan polimetil halqali kislotalar to‘g‘risida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 21 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "neft tarkibidagi geteroatomli birikmalar va mineral komponentlar"

mavzu: neft tarkibidagi geteroatomli birikmalar va mineral komponentlar. reja: 1. geteroatomli birikmalar haqida umumiy ma’lumot. 2. neftning kislorod saqlagan birikmalari. 3. neftning oltingugurt va azot saqlagan birikmalari. 4.neftning smolali-asfaltenli moddalari. barcha neftlarda uglevodorodlar bilan bir qatorda oltingugurt, kislorod va azot kabi geteroatomlarini saqlagan birikmalarning ham ma’lum miqdori mavjud. bu elementlarning miqdori neftning yoshi va kelib chiqishiga bog‘liq bo‘ladi. oltingugurtning miqdori 0,02 dan 7,0 % gacha bo‘lishi mumkin, bu esa taxminan 0,2–70 % oltingugurtli birikmalarning miqdoriga to‘g‘ri keladi. kam oltingugurtli neftlarda, masalan, markovsk koni (irkutsk viloyati) neftida – 0,004 % oltingugurt, suraxan neftida– 0,13 %, balaxan neftida– 0,19 %, oltingu...

Этот файл содержит 21 стр. в формате DOCX (276,0 КБ). Чтобы скачать "neft tarkibidagi geteroatomli birikmalar va mineral komponentlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: neft tarkibidagi geteroatomli b… DOCX 21 стр. Бесплатная загрузка Telegram