davriysistemaning yaratilishi tarixi

PPTX 20 pages 2.2 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: davriy sistemaning yaratilish tarixi va hozirgi zamon davriy jadvalining ahamiyati 01 davriy jadvalning yaratilish tarixi 02 davriy jadvalning yaratilishidan oldingi davr 03 zamonaviy davriy jadvalning ahamiyati reja: kirish u 1862 yilda frantsuz geologi aleksandr-emil beguye de shankurtoa tomonidan taklif qilingan bo'lib, elementlarni atom og'irligi bo'yicha spiral shaklida joylashtirgan va ularni 16 guruhga ajratgan. kirish - bu kimyoviy elementlarning davriy jadvaliga asos solgan dastlabki kontseptsiyalardan biri bo'lib, u elementlarni o'xshash xossalariga ko'ra guruhlashga qaratilgan edi. elementlar haqidagi dastlabki tushunchalar qadimgi sivilizatsiyalarda elementlar haqidagi tushunchalar asosan falsafiy bo'lib, 4 ta asosiy element – yer, suv, havo va olov mavjud deb hisoblangan. alkemyo davrida oltin, kumush, mis, temir, qo'rg'oshin va qalay kabi 6 ta metall element allaqachon ma'lum bo'lgan va ularning xususiyatlari o'rganilgan. alkimyo va uning roli alkimyo o'rta asrlarda elementlarni transmutatsiya qilishga, masalan, qo'rg'oshinni oltinga aylantirishga intilgan. bu, asosan, nazariy …

2 / 20

ng (litiy va kaliy) o'rtacha qiymatiga yaqin edi. döbereynerning triadalar qonuni 1829-yilda e'lon qilingan bo'lib, o'xshash kimyoviy xususiyatlarga ega bo'lgan 3 ta elementdan iborat guruhlarni aniqladi. misol uchun, litiy (7), natriy (23) va kaliy (39). nyulendsning oktavalar qonuni nyulends 1865-yilda elementlarni atom og‘irliklarining ortib borishi tartibida joylashtirdi va har sakkizinchi element xususiyatlari bo‘yicha birinchisiga o‘xshashligini aniqladi, bu esa musiqiy oktavalarni eslatadi. ushbu qonun faqat kaltsiygacha bo‘lgan yengil elementlar uchun amal qilganligi sababli, nyulendsning davriy jadvali o‘z davrida tanqidga uchradi va ilmiy hamjamiyat tomonidan unchalik qabul qilinmadi. mendeleyevning dahosi mendeleyev elementlarning atom og'irligini (massasini) va xossalarini o'rganib, 1869-yilda ularni tartiblashning birinchi versiyasini taklif qildi, bu esa davriy qonunning kashf etilishiga olib keldi. u bir nechta elementlarning, masalan, indiy (in) va uran (u)ning atom massalarini to'g'irladi va ularning guruhdagi o'rnini asosladi, bu esa davriy xossalarga mos keldi. mendeleyevning jadvalini yaratish tamoyillari u bir nechta elementlarning atom massalarini qayta ko'rib chiqdi, masalan, berilliyning …

3 / 20

uviga qarshi edilar, chunki u 1-guruhga ham, 17-guruhga ham o'xshash xususiyatlarga ega edi. jadvalda ba'zi elementlarning atom og'irliklari tartibida nomuvofiqliklar mavjud edi, masalan, tellur (127.6) yoddan (126.9) og'irroq bo'lsa ham, avval joylashtirilgan. mendeleyev jadvalidagi davriy qonunning kashf etilishi mendeleyev 1869-yilda atom og‘irligi bo‘yicha elementlarni joylashtirib, davriy qonunni yaratdi va xossalari o‘xshash elementlar takrorlanishini aniqladi. mendeleyev davriy jadvalida 63 ta elementni joylashtirib, ba'zi elementlarning mavjudligini bashorat qildi va ularning atom massalarini to'g'irladi. zamonaviy davriy jadvalning tuzilishi 01 02 zamonaviy jadval 7 ta davrga ega bo'lib, har bir davr elementlarning atom raqami ortishi tartibida joylashtirilgan va ularning kimyoviy xossalari takrorlanadi. sales 1st qtr 2nd qtr 100 0 sales 1st qtr 2nd qtr 100 0 atom tuzilishi va davriy jadval atom tuzilishida elektronlar yadrodan uzoqlashgan sari energiyasi ortadigan 7 ta energetik pog'onada joylashadi, bu davriy xususiyatlarni belgilaydi. davriy jadvalda elementlarning atom raqami ortishi bilan metallik xususiyatlar kamayib, 17-guruhga kelib metallmaslik xususiyatlari kuchayadi. elementlarning …

4 / 20

nini beradi, bu esa 118 ta elementning reaktivligini tushunishga yordam beradi. amaliyotdagi davriy jadval davriy jadval tibbiyotda muhim rol o'ynaydi, masalan, radioaktiv izotoplar (kobalt-60) saratonni davolashda va yod-131 qalqonsimon bez kasalliklarini tashxislashda qo'llaniladi. qishloq xo'jaligida o'simliklar uchun zarur bo'lgan o'nlab elementlar (azot, fosfor, kaliy) borligi jadvalda ko'rsatilgan, bu esa o'g'itlarni to'g'ri tanlashga yordam beradi. xulosa davriy jadvalning dastlabki versiyalari 1860-yillarda yaratilgan bo'lib, elementlarning atom og'irligi va xossalariga asoslangan edi, bu esa keyingi takomillashtirishlar uchun zamin yaratdi. mendeleyev o'z jadvalida 63 ta ma'lum elementni tartibga soldi va hali kashf etilmagan elementlar uchun bo'sh joylar qoldirdi, bu esa uning bashoratlash qobiliyatini namoyish etdi. e'tiboringiz uchun rahmat image4.png image5.jpg image6.jpg image7.jpg image8.jpg image9.jpg image10.jpg image11.jpg image12.jpg image13.jpg image14.jpg image15.jpg image16.jpg image17.jpg image18.jpg image19.jpg image20.jpg image21.jpg image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg

5 / 20

davriysistemaning yaratilishi tarixi - Page 5

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "davriysistemaning yaratilishi tarixi"

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: davriy sistemaning yaratilish tarixi va hozirgi zamon davriy jadvalining ahamiyati 01 davriy jadvalning yaratilish tarixi 02 davriy jadvalning yaratilishidan oldingi davr 03 zamonaviy davriy jadvalning ahamiyati reja: kirish u 1862 yilda frantsuz geologi aleksandr-emil beguye de shankurtoa tomonidan taklif qilingan bo'lib, elementlarni atom og'irligi bo'yicha spiral shaklida joylashtirgan va ularni 16 guruhga ajratgan. kirish - bu kimyoviy elementlarning davriy jadvaliga asos solgan dastlabki kontseptsiyalardan biri bo'lib, u elementlarni o'xshash xossalariga ko'ra guruhlashga qaratilgan edi. elementlar haqidagi dastlabki tushunchalar qadimgi sivilizatsiyalarda elementlar haqidagi ...

This file contains 20 pages in PPTX format (2.2 MB). To download "davriysistemaning yaratilishi tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: davriysistemaning yaratilishi t… PPTX 20 pages Free download Telegram