unix operatsion tizimi yaratilishi tarixi

DOCX 12 pages 282.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 282.0 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

o`zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi toshkent axborot texnologiyalari universiteti urganch filiali kompyuter injeneringi fakulteti operatsion tizimlar fanidan mustaqil ish gurux: 951-21 bajardi: yusupbayev azamat tekshirdi: abdullayeva gulchexra mavzu: unix operatsion tizimi yaratilishi tarixi reja: 1. unix operatsion tizimi yaratilishi 2. unix operatsion tizimi ishlab chiqilishdagi holatlari va avfzalliklari xulosa unix operasion sistemasining paydo bo’lishiga sabab, bu ken tompsonning “space travel” kompyuter o’yinini yaratilishi hisoblanadi. u mac ni ishlab chiqish uchun mo’ljallangan, honeywell 635 kompyuterida 1969 yil amalga oshirgan. shu vaqtning o’zida ken tompson, dennis ritchi va boshqalar takomillashgan fayllar sistemasini taklif etishdi, bunga o’xshashi general electric 645 kompyuterida qo’llanilayotgan edi. biroq ge-645 kompyuterlari yetarli darajada effektivlikka ega emas edi, space travelni qondira olmas edi. tompson dasturni o’rnini bosuvchi, o’sha vaqtda ishlab chiqarilgan 18-razryadli pdp-7 kompyuterini topdi. bu kompyuter 4-kiloso’zli tezkor xotirali va sifatli grafikli displeydan iborat edi. pdp-7 ga o’yin o’tkazilgan so’ng, tompson shu kompyuterga oldin ishlab chiqqan fayllar sistemasini …

2 / 12

muammolar turar edi. birinchidan bu mashina kompyuterlar guruhiga kirmas edi. ikkinchidan bu kompyuterning imkoniyatlari talab darajada emas edi. shuning uchun ham 1971 yilda digital equipment pdp-11/20 firmasining 16 razryadli kompyuterlari xarid qilindi va unga unix ko’chirildi. shu vaqtgacha assembler tilida yaratilgan sistema varianti bor edi,shuning uchun ham sistemani ko’chirish oson emas edi: pdp-11 da sistema ko’proq foydalanuvchilarni qondira olar edi. undan tashqari, matnli hujjatlarni formatlovchi roff utilitasini qo’lladi. u ham assembler tilida yozilgan edi. 1971 yil noyabr oyida operasion sistema unix hujjatlari bo’yicha birinchi nashr chiqarildi. bu “birinchi nashr”ga asosan hujjatlarga mos bo’lgan tizimning varianti ham shunday nomlandi. keyinchalik bu an’anagta aylandi: operasion sistema unix ning yangi nashri chiqishda e’lon qilinardi. ikkinchi nashr 1972 yil chiqdi. uning asosiy xususiyati shundaki, sistema “b” (bi) tilida qayta yozilgan edi. til hamda dasturlashning qayta ishlovchi tizimi ken tompson tomonidan, mavjud bcpl tili ta’sirida ishlab chiqilgan edi. ushbu nashrda dasturlash kanallari (pipes) paydo bo’ldi. …

3 / 12

nardi). shu vaqtga kelib chiqqan “5-nashr”ni birinchi bo’lib kaliforniya universiteti (berkli shahri) va janubiy eel’s yangi universiteti (avstraliya, sidney shahri) oldi. foydalanuvchi interfeysi.foydalanuvchi bilan unix tizimini aloqasi an’anaviy usul buyruqlar tilida amalga oshadi. (ammo hozirgi davrda grafik interfeyslar ommalashmoqda). foydalanuvchi sistemaga kirgach, u uchun buyruqli interpretatorlardan biri joriy etiladi. odatda tizimda bir-biriga o’xshash, ammo buyruqlar tilining imkoniyatlari bilan farq qiladigan bir necha buyruqli interpretatorlar mavjud bo’ladi. operasion sistema unix ning barcha buyruq interpretatorlarining umumiy nomi-shell (qobiq), chunki interpretator tizim yadrosining tashqi atrofini tashkil etadi. chaqirilgan buyruq interpretatori foydalanuvchiga oddiy buyruq yoki buyruqlar konveyeridan tashkil topgan buyruq qatorini kiritishni taklif etdi. har bir buyruq bajarilib terminal ekraniga chiqarilgach, shell yana buyruq qatorini kiritishni taklif etadi va h.k. ushbu jarayon ishlatuvchi seansini tugatmaguncha, ya’ni logout buyrug’ini kiritgancha yoki ctrl+d ni bosgacha davom etadi. operasioh sistemasi unixda ishlatiladigan buyruq tillari juda oddiy, iste’molchi unda tez ishlashni boshlashi uchun. ammo murakkab dasturlarni yozish uchun …

4 / 12

mning hisob fayllarida saqlanadi. sistema administratori ham registrasiya qilingan foydalanuvchi sifatida boshqa oddiy foydalanuvchilarga nisbatan katta imkoniyatlarga egadir. operasion sistema unixda bu muammo uid bir belgisi (nolinchi) ning ajratib ko’rsatilishi yordamida hal etiladi. bunday uid ga ega foydalanuvchi supervuser yoki root deyiladi. u ixtiyoriy faylga kirish va ixtiyoriy dasturni amalga oshirishda cheklanmagan imkoniyatga ega. bundan tashqari, bu foydalanuvchi tizimni to’la boshqarish imkoniyatiga ega. u sistemani to’xtashi yoki buzib qo’yishi ham mumkin. unix dunyosida bunday super foydalanuvchi maqomini olgan kishi albatta nima qilayotganini aniq anglashi kerak. u operasion sistemasi unix ning asosiy proseduralarini yaxshi bilishi shart. u sistemaning xavfsizligi, to’g’ri ishlatilishi, foydalanuvchilarning qo’shilishi yoki chiqarilishi, doimiy fayllardan nusxa ko’chirishlar, va h.k.lar uchun javobgardir. super foydalanuvchining yana bir xususiyati shundaki, u uchun foydalaniladigan resurslardan cheklovlar yo’q. oddiy foydalanuvchilar uchun faylning maksimal hajmi, ajratilgan xotira segmentlarining maksimal soni, diskda ruxsat etilgan maksimal hajm va h.k. kabi cheklovlar o’rnatiladi. super foydalanuvchilar bu cheklovlarnini boshqa …

5 / 12

pparat platformalariga oson o’tkazish mumkin. (m: dec open vms va ms windows nt). ixtiyoriy bajarilayotgan dastur bir yoki bir necha ob’ekt fayllardan tuziladi. shuning uchun dastur tuzish si tilidagi tekstlarni saqlagan fayllarni yaratishdan boshlanadi. bu fayllar o’zgaruvchi yoki funksiya o’zgaruvchilarning global nomlari, shu jumladan, tashqi nomlarga ssilkalarni ham o’z ichiga saqlashi mumkin. tekst fayllarni unix muhitida qo’llanadigan tekst redaktorlaridan birining yordamida tuziladi. operasion sistema unix ning an’anaviy tekst redaktori vi bo’lib, uning boshlang’ich nashri bill djo tomonidan ishlab chiqilgan. bu redaktor ancha eski va deyarli barcha terminallarda ishlashi mumkin. unix kuchli operatsion tizim boʻlib, dastlab ken tompson, dennis ritchie tomonidan 1970-yilda at&t bell laboratoriyalarida ishlab chiqilgan. koʻp vazifalilik, moslashuvchanlik va boshqa koʻplab xususiyatlar tufayli u ilmiy, muhandislik va akademik muassasalar orasida keng tarqalgan. unix da fayl tizimi bu fayllar va kataloglarning ierarxik tuzilmasi bo'lib, unda foydalanuvchilar fayllar yordamida ma'lumotlarni saqlashi va olishi mumkin. unix tizimlari katta tarixiy ahamiyatga ega, chunki …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "unix operatsion tizimi yaratilishi tarixi"

o`zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi toshkent axborot texnologiyalari universiteti urganch filiali kompyuter injeneringi fakulteti operatsion tizimlar fanidan mustaqil ish gurux: 951-21 bajardi: yusupbayev azamat tekshirdi: abdullayeva gulchexra mavzu: unix operatsion tizimi yaratilishi tarixi reja: 1. unix operatsion tizimi yaratilishi 2. unix operatsion tizimi ishlab chiqilishdagi holatlari va avfzalliklari xulosa unix operasion sistemasining paydo bo’lishiga sabab, bu ken tompsonning “space travel” kompyuter o’yinini yaratilishi hisoblanadi. u mac ni ishlab chiqish uchun mo’ljallangan, honeywell 635 kompyuterida 1969 yil amalga oshirgan. shu vaqtning o’zida ken tompson, dennis ritchi va boshqalar takomillashgan fayllar sistemasini taklif etishdi, bunga o’xshashi gen...

This file contains 12 pages in DOCX format (282.0 KB). To download "unix operatsion tizimi yaratilishi tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: unix operatsion tizimi yaratili… DOCX 12 pages Free download Telegram