ismoil somoniy madrasasi

PPTX 17 pages 1.3 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu:òzbekiston va jahon epigrafik yodgorliklari fanni nomi- maxsus tarix fanlari asoslari va vazifalari andijon davlat universiteti tarix fakulteti 1-kurs 104-guruh talabasi tohirjonova ma'rifatxon mavzu:òzbekiston va jahon epigrafik yodgorliklari ismoil somoniy madrasasi. u buxoroda ix-x asrda yaratilgan yirik yodgorliklardan biridir. bu maqbaraga somoniylar davlatining asoschisi ismoil somoniy va uning yaqin qarindoshlari dafn etilgan. maqbara kub shaklida qurilgan bo’lib, uzunligi 10, 80 m., eni 10, 70 m. u 892-943 yillar oralig’ida qurilgan. (aniq qurilgan vaqti shaqida ma`lumot saqlanmagan). maqbara ustidagi yozuvlarda ham bu tig’rida shech narsa deyilmagan. maqbara tepasida gumbaz mavjud. uning 4 burchagida binoning yuqori qismida 4 ta minora bor. maqbara devorining qalinligi 1, 80 m. maqbaranin gichki qismida bir necha peshtoq mavjud. 1 burchakdagi 4 ta peshtoq va devor ustida yana 4 peshtoq barpo etilgan. maqbaraning tirt tomoniga 4 ta bir xil eshik irnatilgan. bu bino qurilishida 23 sm., 23 sm., 3 sm. shajmdagi g’ishtlar ishlatilgan. bu g’ishtlar yordamida devorlarda …

2 / 17

sida kufiy yozuvida bitilgan bitiklar mavjud. bu bitiklar asosan diniy va tarixiy ahamiyatga ega bilgan matnlardan iborat. ruslar bostirib kelgach. bu minoraga «ilim minorasi» deb nom berganlar. jarqirg’on minorasi. u surxondaryo viloyati jarqirg’on rayoni minor qishlog’ida joylashgan. bu minora xuroson me`morchilik an`anasi asosida barpo etilgan. minora 8 qirrali poydevor ustiga qurilgan. bu minora tsolindr shaklida emas, balki 16 qirrali kirinishga ega va shar bir qirra yarim doira shakliga ega. minoraning 20 metrlik yuqori qismida kufiy xati bilan bitilgan yozuv mavjud. bu yozuvning tepasidan yana yarim doiralar davom etadi. minora qurilishi oxiriga etkazilmagan, uning shozirgi balandligi 21,60 m. minora quyi qismining diametri 5,4 m. yuqori qismidagi yozuvda bu minorani qurgan ustaning nomi va u qurilgan yil shaqida siz boradi. bu yozuvda yozilishicha, u saraxs shashrida tug’ilib isgan (xurosonda) ali ibn muhammad ismli me`mor boshchiligida 1108-1109 yillarda qurilgan vorux qoyasidagi bitiklar. tojikistonning isfara rayoni vorux qishlog’i (farg’ona vodiysi)dan 4 km. uzoqlikdagi qoyagaiyib …

3 / 17

gan shasharning xarobazorlari orasida joylashgan. bu jome masjidining ing tomonidagi yozuvlar qur`oni karim oyatlaridan iborat. chap tomondagi yozuvlar ichida quyidagi qism saqlanib qolgan: uning tarjimasi: …dunyo va dinning a`losi, islom dini va musulmonlarning shimoyachisi, olloshning bu dunyodagi soyasi, sulton tekeshning ig’li, amirulmu`mininning isboti sulton muhammad. demak, bu masjid sulton tekeshning ig’li xorazmshosh sulton muhammad tomonidan qurilgan. bu shoshning poytaxti va boshqa shududdagi chingizxon boshchiligidagi mig’ullar tomonidan vayron qilingan. bu masjiddan bir oz nariroqda 2 ta minora mavjud. ularning birida quyidagicha arabcha yozuv bor: tarjimasi: bismilloshir rashmonir rashim olloshning barakasi bilsin. bu imoratni qurilishi mazkur chegara isteshkomi boshlig’i abu-agarrning ig’li abu ja`far ashmad, ollosh uni yanada baquvvat qilsin. bu davrdagi epigrafik yodgorliklar o’zining soddaligi, ixchamligi bilan ajralib turadi. mig’ullarning o’rta osiyoga bostirib kelishi natijasida xii-xiv asrda ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot orqaga ketgan edi. bu erda iqtisodiy vaziyatning yomonlashuvi natijasida ulkan yodgorliklar deyarli barpo etilmagan va bu davr epigrafik yodgorliklari asosan qabrlar ustiga irnatilgan …

4 / 17

v berilmagan, tabiiy, soy yoki daryodan olingan xarsangtoshdan iboratdir. uning silliq, tekis tarafiga uyib matn bitilganva qabr ustiga qiyilgan qayroqtoshlarning biyi 30-60 sm., eni esa 20-45 sm. bilgan. ayrim katta qayroqlarning biyi 1 metrgacha borgan. qayroqlarning deyarli hammasi xii-xiv asrlarga mansub. bu muddatdan oldin yoki keyin irnatilgan qayroq toshlar shozo’rgacha uchratilgan emas. qabrlar ustiga qiyilgan qayroqlarning eng katta qismi ish viloyatidagi qabristonlarda, yangi navkat qishlog’i qabristonida, guliston qishlog’idagi shosh fozil mozorida, izgandagi maqbaralarda uchraydi. qirg’izistonning turli joylaridan topilgan bir necha qayroq shozir bishkek, ish, farg’ona muzeylarida saqlanmoqda. qayroqtoshlar ustidagi yozuvlar asosan arab tilida bitilgan. 20 ga yaqin qayroqtosh bundan mustasno, ulardagi matnlar fors tilida yozilgan. turkiy tilda yozilgan qayroqtosh shozo’rgacha 1 ta topilgan. bu qayroq buron shasharchasidan topilgan. undagi matn arab yozuvida turkiy tilda bitilgan bo’lib, unda «imakchi (ya`ni novvoy) alining ig’li umar» degan yozuv bor va unga 603 xijriy sana iyib bitilgan. shuningdek, bu qayroqda muchal yili ham kirsatilgan …

5 / 17

igi ham kirsatilgan. shoshi zinda me`moriy majmuasi. bu majmua samarqanddagi afrosiyob tepaligining janub tomonidagi qabriston yonida barpo etilgan va asosan maqbaralardan iboratdir. bular ichida eng qadimiysi payg’ambarimiz muhammad s.a.v.ning amakivachchalari bilgan kusam ibn abbos qabri ustiga qg’urilgan maqbaradir. kusam 676 yilda arab xalifaligi qishinlari tarkibida samarqandga islomni targ’ib qilish maqsadida kelgan va shu erda vafot etgan. keyinchalik uning qabri atrofiga samarqandning eng obrili kishilari dafn etila boshlagan. mig’ullar bosqini davrida afrosiyob butunlay vayronaga aylangan va asholi bu joylarni tashlab ketib qolgan. amir temur davri va nevarasi ulug’bek davriga kelib binokorlik ishlariga e`tibor berila boshlagan va asholi iz yurtiga qaytib kela boshlagan. shoshi zinda majmuasidagi kipchilik binolar xiv asrda qurilgan. shoshi zindaning 5 ta darvozasi bilgan. darvoza yonidagi bino (darvozaxona)lar 1434-35 yillarda ulug’bek tomonidan qurdirilgan. majmuaga kitariladigan katta zinapoya yonidagi ikki gumbazli maqbara temurning yaqin qarindoshlaridan bilgan iljaoyim qabri ustiga qurilgan. uning yonida temurning singlisi shirinbeka og’a maqbarasi joylashgan. uning qarshi …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ismoil somoniy madrasasi"

mavzu:òzbekiston va jahon epigrafik yodgorliklari fanni nomi- maxsus tarix fanlari asoslari va vazifalari andijon davlat universiteti tarix fakulteti 1-kurs 104-guruh talabasi tohirjonova ma'rifatxon mavzu:òzbekiston va jahon epigrafik yodgorliklari ismoil somoniy madrasasi. u buxoroda ix-x asrda yaratilgan yirik yodgorliklardan biridir. bu maqbaraga somoniylar davlatining asoschisi ismoil somoniy va uning yaqin qarindoshlari dafn etilgan. maqbara kub shaklida qurilgan bo’lib, uzunligi 10, 80 m., eni 10, 70 m. u 892-943 yillar oralig’ida qurilgan. (aniq qurilgan vaqti shaqida ma`lumot saqlanmagan). maqbara ustidagi yozuvlarda ham bu tig’rida shech narsa deyilmagan. maqbara tepasida gumbaz mavjud. uning 4 burchagida binoning yuqori qismida 4 ta minora bor. maqbara devorining qalinligi 1, 80...

This file contains 17 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "ismoil somoniy madrasasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ismoil somoniy madrasasi PPTX 17 pages Free download Telegram