ismoil somoniy-yirik davlat arbobi

DOCX 34 pages 1.1 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type DOCX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

ismoil somoniy-yirik davlat arbobi mundarija kirish................................................................................................................3 i bob.manaron va xurosonda mahalliy feodallarning ta’sirini kuchaytirish..........................................................................6 1.1. tohiriylar va safforiylar davlati.....................................................................6 1.2. somoniylar sulolasining kuchayishi. somoniylar davlatining tashkil topishi. ismoil somoniy va uning xizmatlari......................................................................8 ii bob.movarounnahrda somoniyarning siyosiy hayotga kirib kelishi...............................................................................................15 2.1. ismoil somoniy – yirik davlat arbobi. uning davlatni boshqarish va harbiy sohadagi islohotlari.............................................................................................15 2.2. somoniylar davlatida ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy hayot..........................20 xulosa............................................................................................................30 foydalanilgan adabiyotlar..........................................................34 kirish mavzuning dolzarbligi. har bir xalqning davlatchilik va madaniyati tarixini o‘rganish nafaqat ilmiy yoki nazariy, balki chuqur ma'naviy-ruhiy ahamiyatga ega bo‘lib, har birimizda o‘zimiz tug‘ilgan va yashayotgan ona zamin bilan mustahkam aloqadorlik hissini rivojlantiradi. mustaqillik yillarida xalqimizning o‘z o‘tmishiga qiziqishi kuchaydi. o‘zligimizni anglash, tariximizni o‘rganish davlat siyosati darajasiga ko‘tarildi. chunki, xalqimizning madaniy-ma'rifiy an'analari va merosini o‘rganishda, milliy g‘oyaning shakllanishida tarix fanining ahamiyati beqiyosdir. qadimgi va boy tariximizni o‘rganish, uni keng ommaga yetkazish har bir tarixchi oldida turgan dolzarb vazifadir. o‘zbekiston tarixini xolisona va haqqoniy o‘rgani

2 / 34

sh masalasi birinchi prezidentimiz i.a.karimovning asarlarida alohida tahlilini topib, o‘zbek xalqi davlatchiligi tarixidagi boy an'analarni tadqiq etish dolzarb muammo tarzida maxsus ta'kidlandi. prezidentimiz belgilab bergan muhim vazifalar va tarixchi olimlar oldiga qo‘yilgan masalalar shundan iboratki, asl manbalarga tayangan holda vatan tarixiga yangicha yondoshib, qadimgi davrdan to bizning zamonimizgacha bo‘lgan tarixiy jarayonlarni va voqyealarni o‘rganishimiz zarur. tarixchilarimiz zimmasiga o‘lkamiz tarixini xolisona va haqqoniy yoritish, unga adolat nuqtai nazaridan yondoshish va baho berish kabi ulkan vazifalar qo‘yildi. o‘zbekistonning qadimgi tarixi va madaniyati, qadimgi madaniy aloqalar mavzulariga katta e'tibor berilayotganligi ahamiyatga molikdir. zero, o‘zbekiston tarixidagi iqtisodiy, siyosiy va madaniy jarayonlarni aks ettiruvchi yozma manbalar va hujjatlarni yangi asoslarda tahlil etib umumlashtirish muhimdir. o’zbekiaston respublikas prezidenti ta'kidlaganlaridek “mustaqillik yillari o‘z o‘tmishimizni, o‘z madaniyatimizni xolisona bilib olish davridir. bu jahon hamjamiyati, tarix oldidagi vazifamizni anglab olish davridir”[footnoteref:1]. xalqimiz tarixini o‘rganish va uni targ‘ib etishda, o‘zbek davlatchiligi tarixida, uning madaniy rivojlanishida hukmdor sulolalar boshqaruvi, ularning ayrim …

3 / 34

ardan qolgan yodgorliklar yoki “osor ul-boqiya” (1000), abu ali hasan ibn ali tusiy – nizomulmulkning (1018-1092) “siyosatnoma” yoki “siyar ulmuluk” (1091), asarlari o‘sha davrning siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy tarixini o‘rganishda alhida o‘rin tutadi3 . shuningdek, abul-fazl bayhaqiyning “tarixi ma'sudiy” (1030-1041), abu jafar muhammad at-tabariyning “tarixi tabariy”, abu nasr forobiyning “fozil odamlar shahri”, abulqosim firdavsiyning “shohnoma”, mahmud qashg‘ariyning “devonu lug‘at at-turk” kabi asarlarida ham o‘sha davrning tarixi bayon qilinadi. somoniylar davlati tarixiga oid batafsil ma'lumotlar tarixchi olimlar n.n.negmatov, g.a.hidoyatovning asarlarida batafsil yoritilgan. shuningdek, n.ya.bichurin (otets iakinf), v.v.bartold, a.yu.yakubovskiy, s.a.ahadjanov, b.axmedov, k.shoniyozov kabi olimlarning asarlarida ham somoniylar davriga oid ma'lumotlar berilgan. manba va adabiyotlar bilan bir qatorda mustaqillik yillarida mavzuga oid to‘plamlar nashr qilindi hamda gazeta va jurnallarda bir qator maqolalar chop etildi. mavzuning maqsad va vazifalari. tarixiy manba va ilmiy adabiyotlarda aks ettirilgan somoniylar davlatining paydo bo‘lishi va rivojlanishiga bag‘ishlangan masalalarni chuqur o‘rganish va qiyosiy tahlil asosida, somoniylar davlatining taraqqiyoti va …

4 / 34

v i.a. tarixiy xotirasiz kelajak yo'q, -t.: sharq, 1998. 4-b] i bob.manaron va xurosonda mahalliy feodallarning ta’sirini kuchaytirish. 8-asr oxiri — 9-asr boshlarida. ajam yerlarining keng hududida (monaron va xurosonda) xalifalikning arab hukmdorlari bir necha bor qoʻzgʻolon koʻtarib, oʻz tilini joriy etishga urinishlaridan soʻng oʻz hukmronligini oliy maʼlumot va boshqaruvga ega boʻlgan mahalliy feodallar bilan boʻlishishga majbur boʻldilar. tajriba. shunday qilib, abbosiylar mustaqillik istagini to‘xtatib, ayni paytda xalq qo‘zg‘olonlariga qarshi kurashda mahalliy zodagonlarga tayanmoqchi bo‘ldilar. 806-810 yillardagi soʻnggi qoʻzgʻolon samarqandda rofe ibni lays boshchiligida boʻlib, unga fargʻona, buxoro, ustrushona, xorazm, chagʻanyan va xuttalyon aholisi qoʻshildi. qo‘zg‘olon qiyinchilik bilan bostirildi. shuning uchun ham xalifalar mansur, mahdiy va horun ar-rashidlar (754-809) davrida barmakiylar va somoniylar oilasidan mahalliy forszabon feodallar jalb qilingan, ular xalifa saroyida vazir sifatida xizmat qilgan va xalifaning xuroson va movaronoron viloyatlariga hokimlarni tayinlagan. bu vaqtda aholi orasida shuubiylar (arablarga qarshi, eronofillar) harakati keng tarqalib, arablardan madaniy ustunligini ta’kidlagan forszabon …

5 / 34

dudlar ustidan hukmronlik qilgan. 822-yilda hatto juma namozlarida xalifani tilga olmaslikni buyurgan. tohir oʻz hukmronligi davrida sosoniylar eroniga fors odatlari va boshqaruv usullarini joriy qila boshladi. u saroydagi hujjatlarni fors tilida yuritishga ruxsat berdi, bu xalifaga yoqmadi. tohir bor-yo‘g‘i 2 yil hukmronlik qildi va xalifaning buyrug‘i bilan zaharlanadi. 830 yildan beri yana bir tohirid abdulla xuroson hukmdori boʻlib, u 844 yilgacha hukmronlik qilgan. u otasining ishini davom ettirib, boshqaruvga mahalliy feodallarni jalb qilgan. abdulla suvdan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini kiritdi, yerlarni sugʻorish uchun yangi kanallar qurdi. eronning davlatchilik an’analarini qayta tiklagan tohiriylar 873 yilgacha hukmronlik qildilar.[footnoteref:2] [2: o‘zbekiston tarixi. mualliflar jamoasi. – toshkent: yangi asr avlodi, 2003.] safariylar davlati. ix-x asrlarda. arab xalifaligi mavarindon chegaralarini ko'chmanchi turklar hujumidan himoya qilish uchun g'oziylar qo'shinlaridan - e'tiqod uchun kurashuvchilardan foydalangan. g‘oziylar otryadida misgarlik (arabcha — saffor) bo‘lgan aka-uka yoqub va amru ibni layslar xizmat qilgan. 861 yilda yoqub va amru siston aholisining …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ismoil somoniy-yirik davlat arbobi"

ismoil somoniy-yirik davlat arbobi mundarija kirish................................................................................................................3 i bob.manaron va xurosonda mahalliy feodallarning ta’sirini kuchaytirish..........................................................................6 1.1. tohiriylar va safforiylar davlati.....................................................................6 1.2. somoniylar sulolasining kuchayishi. somoniylar davlatining tashkil topishi. ismoil somoniy va uning xizmatlari......................................................................8 ii bob.movarounnahrda somoniyarning siyosiy hayotga kirib kelishi...............................................................................................15 2.1. ismoil somoniy – yirik ...

This file contains 34 pages in DOCX format (1.1 MB). To download "ismoil somoniy-yirik davlat arbobi", click the Telegram button on the left.

Tags: ismoil somoniy-yirik davlat arb… DOCX 34 pages Free download Telegram