ismoil jurjoniy

PDF 3 pages 241.3 KB Free download

3 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 241.3 KB

File type PDF

Pages 3

Updated Dec 2025

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇

1 / 3

ismoil jurjoniy (1042-1136) ismoil jurjoniy (1042-1136) zayniddin abul fazoyil ismoil ibn husayn al-jurjoniy al-xorazmiy ulug' olim va zamonasining eng mashhur tabiblaridan biri hisoblanar edi. xii asrning mashhur tarixchisi zahiriddin abul hasan bayha-qiy o'zining «tatima sifon al-hikma» («dononlik xazinasiga qo'shimcha») asarida ismoil jurjoniy haqida shunday yozadi: «men u kishini 531 hijriy (1136 milodiy) yilda saraxsda keksalik chog'larida kurgan edim. er yuzining adolatpesha hukmdori xorazmshoh otsiz ibn muhammad uni bir necha muddatga xorazmga taklif etgan edi. xorazmda bo'lgan vaqtida u «al-xuffayi al-a'loiy» («poyalarning yuqori qismi»), «at-tibb al-mulukiy», «kitob az-zahi-raye xorazmshohiy», «kitob al-ahrod» («hasad tufayli kelib chiqadigan kasalliklar»), «kitob yodgor» («esdalik kitobi»), «kitob fi rad alal falosafa» («faylasuflarga qarshi raddiya kitobi»), qozi abu sayd shori'iyga bag'ishlab «kitob tadbir yaum va laylat» («kecha bilan kunduzning almashinishi haqida kitob»), «kitob vasiyatnoma» va boshqa tabobat hamda falsafaga doyr asarlar ezdi. uning yozgan asarlari sevib o'qilganidan tez orada jahonga mashhur bo'ldi. muhtaram kishilardan eshitishimcha, u kishi ochiq …

2 / 3

b tugatdi va uni xorazmshoh qutbiddinga bag'ishladi. otsizning buyrug'iga ko'ra, bu asarning qisqartirilgan nusxasini 1113 yilda «al-xuffayi al-a'lo-iy» nomi bilan yozib tugatdi. asar hammaga tushunarli fors tilida yozilgan bo'lib, harbiy yurishlar va sayohatlarda ham har kim etigi qo'njiga solib yurishiga qulaylik yaratish maqsadida shunday qilindi. «zahiraye xorazmshohiy» o'n kitobdan iborat bo'lib, keyinchalik unga «dorisozlikka oid kitob» («qorabodin») qo'shildi. birinchi kitob umumiy nazariy masalalarga bag'ishlangan bo'lib, unda tabiat va koinot haqidagi qarashlar bayon etiladi. inson organizmining birlamchi a'zolarini tashkil etgan unsurlar, mijoz, to'rt suyuqlik, badanning har bir qismining nimalarga qodirligi haqidagi ta'limot va shu munosabat bilan tabobatning fan sifatidagi vazifalari haqida gapiriladi. ikkinchi kitobda sog'liq va kasalliklar haqidagi ta'limot, ularning turlari, namoyon bo'lish belgilari, tomir urishiga qarab kasallikni aniqpash to'g'risida so'z yuritiladi. uchinchi kitob sog'liqni saqlash, bunda atrof-muhitning ta'siriga, ya'ni havo, maskan, suv, oziq-ovqat, ichimlik, uyqu, bedorlik, harakat va osoyishtalikka bag'ishlangan. bu kitobda bolalar, qariyalar, safardagilar uchun alohida-alohida qoidalar bayon etil-gan. …

3 / 3

g'ishlangan. «zahiraye xorazmshohiy» o'z vaqtida omma orasida keng tarqalgan tabobat sohasidagi eng mashhur asar bo'lganligidan jahon kutubxonalarining ko'pchiligida uning qo'lyozmalari hamon saqlanib kelinmoqda. xii asr muallifi vatandoshimiz aruziy samarqandiy bu asarni buyuk olimlar jolinus, roziy, ibn sino va boshqalarning shu sohadagi kitoblari qatoriga qo'ygan. bu asar hatto yahudiy tiliga tarjima qilingan edi. xvi aerda esa abul fadl muhammad ibn idris daftariy uni turk tiliga tarjima qilgan. ma'lumki, sharq olimlarigina emas, balki xviii asr oxirigacha yashagan ovro'po olimlari ham barcha borliqning asosida to'rt unsur, ya'ni tuproq, suv, havo va olov yotadi deb bilishgan. ismoil jurjoniy ham inson tanasi mazkur to'rt unsurdan tashkil topganini, u sababsiz kasallikka chalinmasligini qayd etadi. kasallik sababi esa, yuqorida zikr etilgan bir-biriga qarama-qarshi bo'lgan to'rt unsur muvozanatining buzilishidan kelib chiqadi. shuning uchun ham jurjoniy tabobatni malaka hosil qilish yo'li bilan qo'lga kiritiladigan fan deb hisoblaydi. ismoil jurjoniy fikricha, isbot va tafakkur vositasida hosil qilingan narsa ilm deb …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ismoil jurjoniy"

ismoil jurjoniy (1042-1136) ismoil jurjoniy (1042-1136) zayniddin abul fazoyil ismoil ibn husayn al-jurjoniy al-xorazmiy ulug' olim va zamonasining eng mashhur tabiblaridan biri hisoblanar edi. xii asrning mashhur tarixchisi zahiriddin abul hasan bayha-qiy o'zining «tatima sifon al-hikma» («dononlik xazinasiga qo'shimcha») asarida ismoil jurjoniy haqida shunday yozadi: «men u kishini 531 hijriy (1136 milodiy) yilda saraxsda keksalik chog'larida kurgan edim. er yuzining adolatpesha hukmdori xorazmshoh otsiz ibn muhammad uni bir necha muddatga xorazmga taklif etgan edi. xorazmda bo'lgan vaqtida u «al-xuffayi al-a'loiy» («poyalarning yuqori qismi»), «at-tibb al-mulukiy», «kitob az-zahi-raye xorazmshohiy», «kitob al-ahrod» («hasad tufayli kelib chiqadigan kasalliklar»), «kitob yodgor» («esdali...

This file contains 3 pages in PDF format (241.3 KB). To download "ismoil jurjoniy", click the Telegram button on the left.

Tags: ismoil jurjoniy PDF 3 pages Free download Telegram