ekosistemalar va ekotizimlar dinamikasi

PPTX 15 стр. 1,7 МБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,7 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint sukssesiyalarning asosiy variantlari fasliy o’zgarishlari yillik o’zgarishlar mavzusida kurs ishi taqdimoti bajardi: biologiya ta’lim yo’nalishi 105-guruh talabasi to’ychiboyeva madina kurs ishi rahbari: usmonov salohiddin ekosistema, ekotizimlar dinamikasi, biogeotsenozlarning barqarorligi yillik va fasliy o’zgarishlar ekosistema, ekotizimlar dinamikasi sayyoramizdagi ekosistemalar juda xilma-xil. kelib chiqishiga ko‘ra ekosistemalarning quyidagi xillari farqlanadi. 1. tabiiy ekosistemalar – bu 107 turdagi ekosistemalarda biologik o‘zgarishlar insonning bevosita ishtirokisiz boradi. masalan, dengiz, ko‘l, o‘rmon va boshqalar. tabiiy ekosistemalar tabiat omillari ta’sirida shakllanadi va rivojlanadi. 2. sun’iy (antropogen) – ekosiste ma lar, inson tomonidan yaratilgan va inson ko‘magida faoliyat yurita oladi gan ekosistemalar.. xar xil ekosistemalar biogeotsenozlarning barqarorligi yillik va fasliy o’zgarishlar. biogeotsenoz (yunoncha «bios» – hayot, «ge» – yer va «koinos» – umumiy so‘zlaridan olingan) evolutsiya jarayonida ma’lum bir hududni egallagan har xil turga mansub bakteriya, zamburug‘, o‘simlik va hayvonlar jamoasidan iborat ochiq biosistemadir. biogeotsenoz haqidagi ta’limotni rus botanik olimi 14 v.n. sukachev yaratgan. u biogeotsenoz tirik …

2 / 15

geotsenozlar bir butun yaxlit sistema bo‘lib, ular o‘z-o‘zini yangilash, barqarorlik, o‘z-o‘zini boshqarish xususiyatlariga ega. ma’lum maydondagi har bir tur soni va barcha turga mansub o‘simlikning biomassasi aniqlanadi. eng ko‘p biomassaga ega bo‘lgan tur dominant, (edifikator) qolgan turlar subdominant turlar hisoblanadi. professor v. v. alexin fikricha kursk viloyatidagi dasht zonasida 1m2 maydonda 1939 ta o‘simlik bo‘lib, ular 77 turga mansubligi aniqlangan. o‘simlik jamoasida fitotsenozlarda uchraydigan turlar bir biriga nisbatan turli baland pastlikda joylashadi, bunday joylashishga yaruslik yoki qavatlilik deyiladi. sukssesiya, birlamchi va ikkilamchi sukssesiya. sukssesiya haqida tarixi kelib chiqishi. biogeotsenozlarning almashinuvi. ma’lum vaqt oralig‘ida biogeotsenoz larda o‘zgarishlar sodir bo‘lishi mumkin. muhitdagi abiotik va biotik omillar ta’siri natijasida, ekosistema tarkibiga kiruvchi populatsiyalar soni kamayib boradi. vujudga kelgan yangi sharoitlar ularning hayot kechirishi uchun noqulay hisoblanadi. natijada tabiiy tanlanish tufayli bu populatsiyalar qisqarib, ular o‘rniga shu muhit sharoitiga moslashgan populatsiyalar paydo bo‘ladi. sukssesiya, birlamchi va ikkilamchi sukssesiya produtsentlar, konsumentlar va redutsentlar ekosistemalarning funksional …

3 / 15

nuqtasiga koʻra farq qiluvchi ikki turga ajratishgan: birlamchi suksessiyada yangi paydo boʻlgan yoki shakllangan togʻ jinsi tirik organizmlar tomonidan birinchi marotaba ishgʻol qilinadi. ikkilamchi suksessiyada tirik organizmlar tomonidan dastlab ishgʻol qilingan hudud buzilib ketadi, buzilishdan keyin esa qayta ishgʻol qilinadi. suksessiyada koʻpincha turlarning xilmaxilligi past, barqarorligi kamroq boʻlgan jamoadan turlarning xilmaxilligi yuqori va ancha barqaror jamoaga oʻtib borish kuzatiladi, lekin bu universal qoida emas. muhit sharoitlari o‘zgarganda ham shu usulda oziq resurslari va uning iste’molchilari o‘rtasida muvozanat saqlanadi. moddalar va energiyaning aylanishi to‘liq muvozanatlashgan, ya’ni bir turdagi organizmlarning hayotiy mahsulotlari boshqasi tomonidan o‘zlashtiriladigan kli maksli ekosistemalar tashqi muhitning muayyan ta’sirlariga nisbatan turg‘un va barqaror bo‘ladi. klimaksli ekosistemalarga tayga, tundra, dasht misol bo‘ladi. ignabargli o‘rmon biogeotsenozining tiklanishi barqaror biogeotsenozlarning bosqichma-bosqich shakllanishini o‘rmon biogeotsenozning tiklanishi misolida ko‘rish mumkin. vulqon otilishi natijasida paydo bo‘lgan yalang‘och qoyalarda dastlab lishayniklar va suvo‘tlari paydo bo‘ladi. suvning muzlashi va erishi, lishayniklar tomonidan ishlab chiqariladigan kislotalar toshlarni yemirishi …

4 / 15

. shunday qilib, suksessiyalar natijasida sayyoramizda turli darajadagi biologik xilma-xillik vujudga keladi. xulosa tabiatning ekologik holatini buzilishi–tuproq, havo va suvning tiriklik uchun zararli moddalar bilan ifloslanishi, zaharlanishi, o’simlik va hayvonlarning foydali turlarini kamayib ketishi, tabiiy landshaftlarning tez o’zgarishi, yangi qishloq va shaharlarning paydo bo’lishi, aholi sonining ko’payishi, energiya, suv va oziq-ovqatga bo’lgan talabning o’sishi natijasida rivojlanish markazlarining tabiat ichkarisiga – o’zlashtirilmagan joylariga kirib borishi insonning yashash muhitini tubdan o’zgarishiga sabab bo’lmoqda. shu sababli atrof-muhitni muhofaza qilish bu bir kichik mintaqaning emas, balki katta bir qit‘aning, undagi xalqlarning, davlatlarning halqaro muammosiga aylanib qolmoqda. dunyoning turli joylarida yuzaga kelgan ekologik ofatlar yil sayin ko’payib bormoqda. insonlar tabiatga tuzatib bo’lmaydigan zarar etkazmoqdalar, tabarruk tuproq, zilol suvlar va musaffo havo zaharlanmoqda, ifloslanmoqda, o’simlik turlari va hayvonlar zotining kamayishiga sabab bo’lmoqda, turli kasalliklar kelib chiqmoqda. agar biz tabiat qo’ynida tinch va sog‘lom yashashni xohlasak, tabiat qonunlarini o’rganishimiz, o’zlashtirishimiz va ular asosida o’z hayot faoliyatimizni, ish …

5 / 15

ekosistemalar va ekotizimlar dinamikasi - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ekosistemalar va ekotizimlar dinamikasi"

prezentatsiya powerpoint sukssesiyalarning asosiy variantlari fasliy o’zgarishlari yillik o’zgarishlar mavzusida kurs ishi taqdimoti bajardi: biologiya ta’lim yo’nalishi 105-guruh talabasi to’ychiboyeva madina kurs ishi rahbari: usmonov salohiddin ekosistema, ekotizimlar dinamikasi, biogeotsenozlarning barqarorligi yillik va fasliy o’zgarishlar ekosistema, ekotizimlar dinamikasi sayyoramizdagi ekosistemalar juda xilma-xil. kelib chiqishiga ko‘ra ekosistemalarning quyidagi xillari farqlanadi. 1. tabiiy ekosistemalar – bu 107 turdagi ekosistemalarda biologik o‘zgarishlar insonning bevosita ishtirokisiz boradi. masalan, dengiz, ko‘l, o‘rmon va boshqalar. tabiiy ekosistemalar tabiat omillari ta’sirida shakllanadi va rivojlanadi. 2. sun’iy (antropogen) – ekosiste ma lar, inson tomonidan yaratil...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PPTX (1,7 МБ). Чтобы скачать "ekosistemalar va ekotizimlar dinamikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ekosistemalar va ekotizimlar di… PPTX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram