elementlar davriy qonuni va davriy sistemasi

PPT 18 pages 5.6 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.6 MB

File type PPT

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mavzu: anorganik birikmalarning asosiy sinflari mavzu: elementlar davriy qonuni va davriy sistemasi ma'ruzachi: dots. namozov o.m. r e j a : 1. d.i.mendeleyevning davriy qonuni 2. davriy sistema va uning tuzilishi 3. davriy sistemada element atomlarining xossalarining o‘zgarishi xviii asr oxirida 25 ta element ma'lum bo'lib, xix asrning birinchi choragida yana 19 element kashf qilindi. elementlar kashf qilinishi bilan ularning atom massasi, fizik va kimyoviy xossalari o'rganilib borildi. bu tekshirishlar natijasida ba'zi elementlarning avvaldan ma'lum bo'lgan tabiiy guruhlari (mas-n, ishqoriy-er metallar, galogenlar) ga o'xshash element guruhlari shakllana bordi. elementlar va ularning birikmalari haqidagi ma'lumotlar kimyogarlar oldiga barcha elementlarni guruhlarga ajratish (sinflarga bo'lish) vazifasini qo'ydi. 1789 yilda a.lavuaze kimyoviy elementlarning birinchi klassifikatsiyasini yaratdi, u barcha oddiy moddalarni 4 guruh (metallmaslar, metallar, kislota radikallari va «oksidlar») ga ajratdi. 1812 yilda bertselius barcha elementlarni metallar va metallmaslarga ajratdi. bu unchalik aniq bo'lmasada, haligacha o'z kuchini yo'qotgan emas. d.i.mendeleyev 1869 yilda tabiatning muhim qonuni …

2 / 18

at 11 ta elementning (frantsiy, radiy, aktiniy, skandiy, galliy, germaniy, protaktiniy, poloniy, texnetsiy, reniy, astat) kashf qilinishi kerakligini oldindan aytib berdi. ulardan uchta element (ekabor, ekaalyuminiy va ekasilitsiy) ning barcha kimyoviy va fizik xossalarini batafsil bashorat qildi. 15 yil ichida bu uch element kashf qilinib d.i.mendeleevning bashorati tasdiqlandi. 1875 yil buabodron - galliy - ekaalyuminiyni, 1879 yilda nilson - skandiy - ekaborni va keyinchalik ekasilitsiy - germaniyni vinkler ochdi. d.i.mendeleevning davriy sistemasi uchun taklif etilgan variantlar soni qariyb 200 dan ortib ketdi. lekin bulardan eng muhimlari s.a.shchukaryov, a.verner, n.bor-j.tomson, b.v.nekrasovlar taklif etgan variantlari hisoblanadi. hozirda qo'llanilayotgan davriy sistema eski variantlaridan farq qilib. bu sistemada 8 ta guruh bo'lib, nodir gazlar viii guruhning asosiy guruhchasiga kiritilgan. atom massalar uglerod birligida ko'rsatilgan; vodorod faqat vii guruhga joylashtirilgan. ilgari tartib nomeri bir bo'lgan vodoroddan boshlangan. hozir esa zaryad miqdori nol bo'lgan neytron va antineytron va yana tartib raqami manfiy bo'lgan, ya'ni -1 antivodorod …

3 / 18

avrdir. birinchi davrdan boshqa hamma davrlar ishqoriy metall bilan boshlanib inert gaz bilan tugaydi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz kichik davrlarda ishqoriy metall bilan galogen orasiga 5 ta element, katta davrlarda 15 ta element (vi da 29 ta element) joylashgan. shunga ko‘ra katta davrlarda bir elementdan ikkinchi elementga o‘tganda elementlarning xossalari kichik davrdagilarga qaraganda bir muncha sustrok o‘zgaradi. katta davrlar juft va toq qatorlarga ega. katta davrlarning juft qator elementlari faqat metallar bo‘lib, metallik xususiyati chapdan o‘ngga o‘tgan sayin pasayadi. toq qatorlarda chapdan o‘ngga o‘tish bilan metallik xossalari yanada zaiflashib, metallmaslik xossalari kuchayadi. davriy sistemada 57- element lantan va undan keyin 14 ta element lantanoidlar alohida vaziyatni egallaydi. bu 14 ta element o‘zlarining kimyoviy xossalari bilan lantanga va bir-birlariga o‘xshaydi. shuning uchun davriy sistemada bu 15 ta elementga faqat bitta katak berilgan. vii davrda 89-element va 14 ta aktinoidlarga ham bir o‘rin berilgan. iv, v, vi va vii gruppa elementlari gazsimon …

4 / 18

v ; cl vii; mn ii ; mn iv ; mn vi ; mn vii ; cch iii; cch vi ; pb ii ; pb iv va xokazo. natriy -na. bu element tabiatda keng tarkalgan elementlar (er pustlogida 2,0%) katoriga kirib, kuyoshda va yulduzlararo fazoda xam mavjudligi aniklangan. tabiatda fakat birikmalar: naci (tosh tuzi, galit) na2so4*10h2o (mirabilit yoki glauber tuzi), na3alf6 (kriolit), nano3 (natriyli selitra) ga na2b4o7*10h2o (bura), turli alyumosilikatlar tarkibida uchraydi. eng axamiyatlisi shundaki, natriy tirik organizimlarda asosiy elementlar katorida na+ ioni xolida mavjud buladi, uni asosan naci xolida iste'mol kilinadi. inson konida na+ ioni 0,32%, suyaklarda 0,6% va xujayra tukimalarida -0,6-1,5 % ni tashkil etadi. natriy ioni fiziologik jixatidan uta axamiyatli metallar ionlari katoriga kiradi. oddiy modda xolida na - ok - kumushsimon yaltirok metall. juda aktiv, xavoda (odatda kerosin ostida shisha idishlarda saklanadi) oson oksidlanadi.

5 / 18

elementlar davriy qonuni va davriy sistemasi - Page 5

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elementlar davriy qonuni va davriy sistemasi"

mavzu: anorganik birikmalarning asosiy sinflari mavzu: elementlar davriy qonuni va davriy sistemasi ma'ruzachi: dots. namozov o.m. r e j a : 1. d.i.mendeleyevning davriy qonuni 2. davriy sistema va uning tuzilishi 3. davriy sistemada element atomlarining xossalarining o‘zgarishi xviii asr oxirida 25 ta element ma'lum bo'lib, xix asrning birinchi choragida yana 19 element kashf qilindi. elementlar kashf qilinishi bilan ularning atom massasi, fizik va kimyoviy xossalari o'rganilib borildi. bu tekshirishlar natijasida ba'zi elementlarning avvaldan ma'lum bo'lgan tabiiy guruhlari (mas-n, ishqoriy-er metallar, galogenlar) ga o'xshash element guruhlari shakllana bordi. elementlar va ularning birikmalari haqidagi ma'lumotlar kimyogarlar oldiga barcha elementlarni guruhlarga ajratish (sinflarga bo...

This file contains 18 pages in PPT format (5.6 MB). To download "elementlar davriy qonuni va davriy sistemasi", click the Telegram button on the left.

Tags: elementlar davriy qonuni va dav… PPT 18 pages Free download Telegram