kimyoviy elementlar davriy sistemasi

DOCX 1 page 25,9 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 25,9 KB

Fayl turi DOCX

Pages 1

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

mavzu:d.mendeleyevning zamonaviy davriy sistemasini afzalligi va kamchiligi reja: kirish 1.d.i. mendeleyev davriy qonuni va kimyoviy elementlar davriy sistemasi,uning ahamiyati. 2. zamonaviy davriy sistemaning afzalliklari 3. davriy sistemaning keyingi rivojlanish istiqbollari 4.xulosa 5.foydalanilgan adabiyotlar kirish kimyoviy elementlar davriy sistemasi (boshqa nomlari: davriy jadval, mendeleyev davriy sistemasi) — kimyoviy unsurlarni ularning atom raqami, elektron konfiguratsiyasi va davriy takrorlanuvchi kimyoviy xossalariga asoslangan holda jadval shaklida tasvirlashdir. unsurlar unda atom raqamlari (protonlari soni) oshib borishi tartibida joylashgan. jadvalning standart shakli tepada 18 × 7 kataklardagi asosiy unsurlar va ostida ikki qator boshqa guruh unsurlaridan iborat. jadval shuningdek toʻrtta toʻrtburchak bloklar: chapda s-blok, oʻngda p-blok, oʻrtada d-blok va pastda f-bloklarga boʻlinishi mumkin. jadval qatorlari davr, s-, d- va p-bloklardagi ustunlar esa guruh deyiladi; bu ustunlarga galogenlar yoki inert gazlar degan alohida nomlar ham beriladi. davriy jadval taʼrifiga binoan u davriy qonunga koʻra tuzilgan uchun, har qanday davriy jadval yordamida tegishli unsurlarning xossalari orasida aloqadorlik keltirib …

2 / 1

arlari i. dyobereyner, l. meyer, ingliz kimyogari u. odling, amerikalik olim j. nyulends va boshqalar). j. nyulends 1863-yilda elementlarni atom ogʻirliklari ortib borishi tartibida ketma-ket joylashtirib, har qanday elementdan hisoblaganda sakkizinchi element birinchi elementning xossalarini, muzikadagi sakkizinchi notaga oʻxshash, maʼlum darajada takrorlashini topdi. nyulends bu qonuniyatni „oktavalar qonuni“ deb atadi va unga asoslanib, oʻziga maʼlum elementlarni guruh (sakkizlik)larga boʻlishga urinib koʻrdi. 1864-yilda l. meyer kimyoviy elementlarni valentliklariga qarab olti guruhga boʻldi. shunday qilib, mendeleyevdan oldin elementlarni kimyoviy oʻxshashliklari asosida guruhga boʻlishdan nariga oʻtilmadi. bu olimlar har qaysi elementni boshqa elementlardan mutlakr ajralgan holda olib qarashdi. mendeleyev, oʻzidan ilgari oʻtgan tadqiqotchilarning aksicha, elementlarning atom massasi qiymatlariga, fizik va kimyoviy xossalariga katta eʼtibor berdi. mavjud elementlarni atom massasi ortib borishi tartibida joylashtirib, elementlarning xossalari va ularning birikmalari ham oʻsha tartibda asta-sekin oʻzgarib borishini va maʼlum xossalarning oʻzi elementlar qatorida davriy suratda, yaʼni bir necha elementdan keyin takrorlanishini aniqladi. bu qonuniyat davriy qonunda …

3 / 1

i oldindan aytib berdi. elementlarning xossalari kuyidagi tartibda oʻzgaradi (jadvalga k,.). faol ishqoriy metall — litiydan soʻng faolligi kamroq, metall — berilliy, undan keyin kuchsiz metalloidlik xossalarga va metallarning baʼzi xossalariga ega boʻlgan bor turadi. qatorda bordan keyin 4 valentli metalloid — uglerod, soʻng metalloidlik xossalari yanada ravshanroq ifodalangan azot, yaqqol metalloid — kislorod va niho-yat eng faol metalloid, yettinchi element — ftor keladi. yuqorida aytib oʻtilgan 7 ta element xossalarining qisqacha taʼrifidan koʻrinadiki, litiyda ifodalangan metallik xossalari bir elementdan ikkinchisiga utishi bilan asta-sekin zaiflashib, metalloidlik xossalari kuchayib boradi va ftorda eng yuqori darajaga yetadi. shu bilan birga atom massasilari ortib borgan sari elementlarning kislorodga nisbatan valentligi litiyda birdan boshlab, undan keyingi har qaysi elementda muntazam suratda bittadan ortib boradi. ftordan keyin keladigan element — neon boshqa elementlar bilan birikmaydigan inert gazdir. neondan soʻng (keyingi qatorda) litiyga oʻxshash bir valentli metall — natriy keladi. natriydan keyin elementlar xossalarining oʻzgarib borishi …

4 / 1

farq qilgan holda takrorlanadi. 1869 yilda mendeleyev davriy sistemaning birinchi variantini tuzdi. bu sistemada u barcha elementlarni davrlarga boʻldi (u paytda 63 element maʼlum boʻlib, ular 19 ta gorizontal va 6 ta vertikal qatorga joylashtirilgan edi) va xossalari bir-biriga oʻxshagan, hosil qiladigan birikmalari oʻxshash boʻlgan elementlarni bir-birining ostiga tushadigan qilib, bu davrlarni birining ostiga ikkinchisini joylashtirish yoʻli bilan jadval tuzdi. mendeleyev oʻsha vaqtda hali maʼlum boʻlmagan elementlar uchun bo"sh joy qoldirdi va uch elementning (u bu elementlarni ekabariy, ekaalyuminiy, ekasitsiliy deb atadi) mavjudligini aytibgina qolmasdan, balki ularning xossalarini ham oldindan aytib berdi. bu elementlar (galliy, skandiy, germaniy) keyinchalik kashf qilindi. ularning xossalari mendeleyev bashorat qilganiday boʻlib chiqdi. bu variant uzun davrli variant hisoblanadi. 1871-yilda kimyoviy elementlar davriy sistemasining ikkinchi varianti eʼlon qilindi. bu variantda uzaro oʻxshash elementlar vertikal qatorlarga joylashgan boʻlib,’ qisqa davrli variant hisoblanardi. unda 8 ta vertikal, 10 ta gorizontal qator bor edi. bu variantga asoslanib, mendeleyev urangacha …

5 / 1

y elementlar davriy sistemasis.ning qisqa va uzun variantilari keng qo'llanadi. maʼlum boʻlgan 109 ta element (110-elementning sintez qilinganligi haqida maʼlumotlar bor, 104—109 elementlar iupac tomonidan hali tasdiqlanmagan) atom massasilarning ortib borishi tartibida vertikal va gorizontal katorlarda joylashtirilgan. vertikal qatorlar guruhlar deb nomlangan. jadvalda i—viii va 0 guruh mavjud. i—vii guruhlarning har biri ikki — asosiy va qoʻshimcha guruhchadan iborat. har qaysi guruhcha va guruh (viii, 0)da joylashgan elementlar bir-biriga oʻxshaydi, mas, 1 guruhning asosiy guruhchasida ishqoriy metallar, ii guruhning asosiy guruhchasida — ishqoriy-yer metallar va vii guruhning asosiy guruhchasida — galogenlar va nolinchi guruhchadagi inert gazlar. bir guruhda, asosiy yoki qoʻshimcha guruhchada joylashgan elementlarning xossalari bir-biriga uxshaydi, ammo baʼzi xossalari farq qiladi. gorizontal qatorlar davrlar deb ataladi. birinchi 3ta (kichik) davrning har birida 2 ta, 8 ta va 8 ta element bor. 4, 5 va 6 (katta) davrlarda 18 ta, 18 ta va 32 ta element mavjud. 7 davrda 23 …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "kimyoviy elementlar davriy sistemasi"

mavzu:d.mendeleyevning zamonaviy davriy sistemasini afzalligi va kamchiligi reja: kirish 1.d.i. mendeleyev davriy qonuni va kimyoviy elementlar davriy sistemasi,uning ahamiyati. 2. zamonaviy davriy sistemaning afzalliklari 3. davriy sistemaning keyingi rivojlanish istiqbollari 4.xulosa 5.foydalanilgan adabiyotlar kirish kimyoviy elementlar davriy sistemasi (boshqa nomlari: davriy jadval, mendeleyev davriy sistemasi) — kimyoviy unsurlarni ularning atom raqami, elektron konfiguratsiyasi va davriy takrorlanuvchi kimyoviy xossalariga asoslangan holda jadval shaklida tasvirlashdir. unsurlar unda atom raqamlari (protonlari soni) oshib borishi tartibida joylashgan. jadvalning standart shakli tepada 18 × 7 kataklardagi asosiy unsurlar va ostida ikki qator boshqa guruh unsurlaridan iborat. jadval s...

This file contains 1 page in DOCX format (25,9 KB). To download "kimyoviy elementlar davriy sistemasi", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy elementlar davriy sist… DOCX 1 page Free download Telegram