d. i. mendeleyevning elementlar davriy qonuni va kimyoviy elementlar davriy sistemasi

DOC 10 pages 546.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 546.5 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

5-mavzu: d. i. mendeleyevning elementlar davriy qonuni va kimyoviy elementlar davriy sistemasi. reja: 1. d. i. mendeleyevning davriy qonuni. 2. davriy sistema va uning tuzilishi. 3. davriy qonun va davriy sistemaning taraqqiyoti. tayanch iboralar. davr, guruh, tartib raqami, atom massasi, yadro zaryadi, elektron, proton, neytron, ishqoriy metall, ishqoriy – yer metall, galogen, xalkogen, nodir gazlar. d. i. mendeleyevniig davriy qonuni. xviii asr oxirida 25 ta element ma’lum bo‘lib, xix asrnnng birinchi choragida yana 19 element kashf qilindi. elementlar kashf qilinishi bilan ularning atom massasi, fizik va kimyoviy xossalari o‘rganib borildi. bu tekshirishlar natijasida ba’zi elementlarning avvaldan ma’lum bo‘lgan tabiiy guruhlari (masalan, ishqoriy metallar, ishqoriy-er metallar, galogenlar)ga o‘xshash element guruhlari shakllana bordi. elementlar va ularning birikmalari xaqidagi ma’lumotlar kimyogarlar oldiga barcha elementlarni guruhlarga ajratish (sinflarga bo‘lish) vazifasini qo‘ydi. 1789 yilda a. lavuaze kimyoviy elementlarning birinchi klassifikatsiyasini yaratdi, u barcha oddiy moddalarni 4 guruh (metallmaslar, metallar, kislota radikallari va oksidlar») ga ajratdi. …

2 / 10

deleyev ta’riflagan davriy qonun va uning grafik ifodasi — davriy sistema hozirgi zamon kimyo fanining poydevori bo‘lib qoldi. d.i.mendeleyev kimyoviy elementlarning ko‘pchilik xossalari shu elementlarning atom massasiga bog‘liq ekanligini aniqladi. u o‘sha zamonda ma’lum bo‘lgan barcha elementlarni ularning atom massalari ortib borishi tartibida bir qatorga qo‘yganida elementlarning xossalari 7 ta, 17 ta va 31 ta elementdan keyin keladigan elementlarga qaytarilishini, ya’ni davriylik borligini ko‘rdi. d. i. mendeleyev o‘zi kashf etgan davriy qonunni quyidagicha ta’rifladi: oddiy moddalarning (elementlarning) xossalari, shuningdek, elementlar birikmalarining shakl va xossalari elementlarning atom massalariga davriy ravishda bog‘liq bo‘ladi. d.i.mendeleyev davriy qonunni kashf etishda elementlarning atom massa qiymatlariga, fizik va kimyoviy xossalariga e’tibor berdi. u barcha elementlar bo’ysunadigan davriy qonunni to‘liq namoyon qildi va ba’zi elementlar (chunonchi, berilliy, lantan, indiy, titan, vanadiy, erbiy, seriy, uran, toriy) ning o‘sha vaqtda qabul qilingan atom massalarini 1,5—2 marta o‘zgartirish, ba’zi elementlarning (kobalt, tellur, argonning) joylashish tartibini o‘zgartirish lozimligini va nihoyat 11 …

3 / 10

entlarni sinflarga bo‘lishda ularning atom massasi qiymatiga va kimyoviy xossalariga asoslanib davriy qonunni ta’rifladi. ii davr. d.i.mendeleyev elementning atom massasi emas, balki uning davriy sistemadagi tartib raqami (atom raqami) nihoyatda katga ahamiyatga ega ekanligini aniq ko‘rsatib berdi. keyinchalik boshqa olimlar (mozli) olib borgan izlanishlar buni to‘g‘riligini tasdiqladi. iii davr. davriy qonun va davriy sistema 1927 yilda yaratilgan kvant mexanikasi asosida rivoj topdi. bu davr mobaynida barcha elementlarning atomlarida elektronlarning joylanishi aniqlanib, d.i.mendeleyev aytgan «davriylikning» tom ma’nosi namoyon bo‘ldi. davriy sistema va uning tuzilishi. d.i.mendeleyev davriy sistemaning birinchi variantini 1869 yilda tuzdi. bu sistemada 63 ta element bo‘lib, ular 19 ta gorizontal va 6 ta vertikal qatorga joylashtirilgan edi. bu variantda o‘xshash elementlar gorizontal qatorlarga joylashgan bo‘lib, 4 ta element uchun bo‘sh joy qoldirilgan edi. d. i. mendeleyev ularning mavjudligini, atom massalarini va xossalarini oldindan aytib berdi. bu variant uzun davrli variant hisoblanadi. 1871 yilda d. i. mendeleyev yaratgan davriy sistemaning …

4 / 10

05 ta element bor i, ii, iii davrlarning har biri faqat bir qatordan tuzilgan bo‘lib, ularni kichik davrlar,1v,v,vi va vii davrlar katta davrlar deyiladi. iv va vi davrlarning har qaysisi ikki qatordan tuzilgan, vii davr tugallanmagan davrdir. birinchi davrdan boshqa hamma davrlar ishqoriy metall bilan boshlanib nodir gaz bilan tugaydi. kichik davrlarda ishqoriy metall bilan galogen orasiida 5 ta element, katta davrlarda 15 ta element (masalan, vi davrda 29 ta element) joylashgan. sho’nga ko‘ra, k a t t a davrlarda bir elementdan ikkinchi elementta o‘tganda elementlarning xossalari kichik davrlardagiga nisbatan bir muncha sust o‘zgaradi. katta davrlar juft va toq qatorlarga ega. har qaysi katta davrda elementlarning xossalari ishqoriy metalldan nodir gazga o‘tishda o‘zgarib boradi, bundan tashqari, elementlarning xossalari har bir juft va toq qatorda ham ma’lum ravishda o‘zgaradi. masalan, iv davrning juft qatorida kaliydan nikelga qadar, toq qatorida misdan kriptonga o‘tishda elementlarning xossalari (chunonchi, valentlik 1 dan 7 ga qadar) …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "d. i. mendeleyevning elementlar davriy qonuni va kimyoviy elementlar davriy sistemasi"

5-mavzu: d. i. mendeleyevning elementlar davriy qonuni va kimyoviy elementlar davriy sistemasi. reja: 1. d. i. mendeleyevning davriy qonuni. 2. davriy sistema va uning tuzilishi. 3. davriy qonun va davriy sistemaning taraqqiyoti. tayanch iboralar. davr, guruh, tartib raqami, atom massasi, yadro zaryadi, elektron, proton, neytron, ishqoriy metall, ishqoriy – yer metall, galogen, xalkogen, nodir gazlar. d. i. mendeleyevniig davriy qonuni. xviii asr oxirida 25 ta element ma’lum bo‘lib, xix asrnnng birinchi choragida yana 19 element kashf qilindi. elementlar kashf qilinishi bilan ularning atom massasi, fizik va kimyoviy xossalari o‘rganib borildi. bu tekshirishlar natijasida ba’zi elementlarning avvaldan ma’lum bo‘lgan tabiiy guruhlari (masalan, ishqoriy metallar, ishqoriy-er metallar, galogen...

This file contains 10 pages in DOC format (546.5 KB). To download "d. i. mendeleyevning elementlar davriy qonuni va kimyoviy elementlar davriy sistemasi", click the Telegram button on the left.

Tags: d. i. mendeleyevning elementlar… DOC 10 pages Free download Telegram