tekisliklar va ularning chizmada tasvirlanishi

DOCX 11 pages 565.8 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 565.8 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: tekislikning izlarini yasash reja: 1. tekisliklar va ularning chizmada tasvirlanishi 2. tekisliklarning proyeksiyalar tekisliklariga nisbatan vaziyatlari 3. umumiy vaziyatdagi tekisliklar 4. xususiy vaziyatdagi tekisliklar 5. nuqta va to‘g‘ri chiziqning tekislikka tegishliligi tekisliklar va ularning chizmada tasvirlanishi tekislik birinchi tartibli sirt hisoblanadi. chunki u birinchi darajali algebraik tenglama bilan ifodalanadi, ya‘ni a bc 1. x y z ortogonal proyeksiyalarda tekislikning fazodagi vaziyati uni berilishini ta‘minlovchi elementlarning proyeksiyalari orqali aniqlanadi. 4.1-rasm umumiy holda tekislikning fazoviy vaziyatini bir to’g’ri chiziqqa tegishli bo’lmagan uchta nuqta aniqlaydi. haqiqatdan, 4.1-rasmdagi a, b va c nuqtalar fazoda biror q tekislikning vaziyatini aniqlaydi. bu nuqtalardan har birining fazoviy o’rni o’zgarishi bilan tekislikning vaziyati ham fazoda o’zgaradi. uchta nuqtaning ikkitasi orqali hamma vaqt bir to’g’ri chiziq o’tkazish mumkin. shuningdek, uchta nuqta yordamida ikki parallel va kesishuvchi chiziqlar o’tkazish yoki tekis geometrik shakl, (masalan, uchburchak) hosil qilish mumkin. chizma geometriyada tekisliklar quyidagi hollar bilan beriladi: a b v d …

2 / 11

g’ri chiziqda yotadi. uchinchi izi esa proyeksiyalarini o’qi bilan 45° burchak hosil qiladi (4.3,v-rasm). a b v 4.3-rasm tekisliklarning proyeksiyalar tekisliklariga nisbatan vaziyatlari tekislik fazoda proyeksiyalar tekisliklariga nisbatan umumiy va xususiy vaziyatlarda joylashishi mumkin. umumiy vaziyatdagi tekisliklar. agar tekislik proyeksiyalar tekisliklarining birortasiga parallel yoki perpendikulyar bo’lmasa, uni umumiy vaziyatdagi tekislik deyiladi (4.3,a-rasm). chizmada umumiy vaziyatdagi tekislikning izlari proyeksiyalar o’qlari bilan ixtiyoriy burchak hosil qiladi. agar biror p tekislik proyeksiyalar tekisliklari bilan bir xil burchak hosil qilsa, uning ph ph va pv izlari ox o’qi bilan bir xil burchak hosil qiladi (4.3,b-rasm). tekislikning bosh chiziqlari tekislikning bosh chiziqlariga uning gorizontal va frontal chiziqlari kiradi. tekislikning gorizontali ta‟rif. tekislikka tegishli to’g’ri chiziq h tekisligiga parallel bo’lsa, bu to’g’ri chiziq tekislikning gorizontali deyiladi. bunda hp hamda h∥h bo’lsa, h to’g’ri chiziq p tekislikning gorizontal chizig’i bo’ladi. chizmada tekislik gorizontalining frontal proyeksiyasi ox ga parallel, ya‘ni h″∥ox bo’ladi, tekislik gorizontalining gorizontal proyeksiyasi esa tekislikning …

3 / 11

qlari (masalan, gorizontallari) hamma vaqt bir-biriga 4.6-rasm parallel bo’ladi. ammo proyeksiyalar tekisligidan talab qilingan masofada tekislikning faqat bitta bosh chizig’ini o’tkazish mumkin. xususiy vaziyatdagi tekisliklar. agar tekislik proyeksiyalar tekisligining biriga perpendikulyar yoki parallel bo’lsa, uni xususiy vaziyatdagi tekislik deb ataladi. proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar bo’lgan tekisliklar proyeksiyalovchi tekisliklar deyiladi. gorizontal proyeksiyalovchi tekislik ta‟rif. gorizontal proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar tekislik gorizontal proyeksiyalovchi tekislik deyiladi. gorizontal proyeksiyalovchi m(mh, mv) tekislikning mv frontal izi ox o’qiga perpendikulyar bo’ladi (4.6,a,b- rasm), mh gorizontal izi esa ox o’qiga nisbatan ixtiyoriy burchakda joylashgan bo’ladi. bu tekislik gorizontal izi mh va ox o’q orasidagi burchak, m va v tekisliklar orasidagi burchakning haqiqiy qiymatiga teng bo’ladi. gorizontal proyeksiyalovchi tekislikka tegishli tekis geometrik shakllarning gorizontal proyeksiyalari to’g’ri chiziq bo’ladi va tekislikning gorizontal izi bilan ustma-ust tushadi (4.6 – b, rasm). 4.6-rasm b frontal proyeksiyalovchi tekislik ta‟rif. frontal proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar bo’lgan tekislik frontal proyeksiyalovchi tekislik deyiladi. frontal proyeksiyalovchi n(nh, nv) tekislikning …

4 / 11

l gh va frontal gv izlari ox o’qiga parallel bo’ladi (4.8,a-rasm). g profil proyeksiyalovchi tekislikning h va v tekisliklar bilan hosil qilgan burchaklari 4.8,b-rasmda ko’rsatilganidek haqiqiy kattalikda a b 4 . 8 - rasm proyeksiyalanadi. shuningdek, profil proyeksiyalovchi tekislik proyeksiyalar o’qi ox dan ham o’tishi mumkin (4.9,a-rasm). u holda g tekislikning gorizontal gh va frontal gv izlari ox o’qida bo’ladi va tekislikning fazoviy vaziyatini aniqlab a b 4.9-rasm bo’lmaydi. shuning uchun bunday hollarda mazkur tekislikning profil izi yoki shu tekislikka tegishli bo’lgan biror a(a′, a″) nuqtaning ikki proyeksiyasi beriladi (4.9,b-rasm). bu nuqtaning a″′ proyeksiyasi orqali tekislikning profil izini yasash mumkin (4.10-rasm). proyeksiyalovchi tekislikning ikkita izini chizmada tasvirlash shart emas. tekislikning bitta izi, aynan gorizontal proyeksiyalovchi tekislikning gorizontal izi mh, frontal proyeksiyalovchi tekislikning frontal izi nv, profil proyeksiyalovchi tekislikning profil izi gw, orqali ham ularning vaziyatini aniqlash mumkin (4.11-rasm). 4.10-rasm 4.11-rasm proyeksiyalar tekisligiga parallel tekisliklar gorizontal tekislik ta‟rif. gorizontal proyeksiyalar tekisligiga …

5 / 11

tegishliligi to’g’ri chiziq va tekislik fazoda o’zaro quyidagi vaziyatlarda bo’lishi mumkin: · to’g’ri chiziq tekislikka tegishli (ap), · to’g’ri chiziq tekislik bilan kesishadi (ap), · to’g’ri chiziq tekislikka parallel (a p), · to’g’ri chiziq tekislikka perpendikulyar (ap). tekislikka tegishli to’g’ri chiziq va nuqta. quyidagi xollarda to’g’ri chiziq tekislikka tegishli bo’ladi: · agar to’g’ri chiziqning ikki nuqtasi tekislikka tegishli bo’lsa, bu to’g’ri chiziq tekislikka tegishli bo’ladi. masalan, a to’g’ri chiziqning a va b 4.13-rasm b a nuqtalari (4.13-rasm) q tekislikka tegishli bo’lganligi uchun a to’g’ri chiziq q tekislikka tegishli bo’ladi; · agar m to’g’ri chiziqning bir nuqtasi tekislikka tegishli bo’lib, mazkur tekislikka tegishli yoki unga parallel biror to’g’ri chiziqqa parallel bo’lsa, bu to’g’ri chiziq tekislikka tegishli bo’ladi. masalan, m to’g’ri chiziqning c nuqtasi q tekislikka tegishli va bu to’g’ri chiziq mazkur tekislikka tegishli to’g’ri chiziqqa parallel bo’lsa, u holda m to’g’ri chiziq q tekislikka tegishli bo’ladi. foydalanilgan adabiyotlar: 1. engeneering drawing, …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tekisliklar va ularning chizmada tasvirlanishi"

mavzu: tekislikning izlarini yasash reja: 1. tekisliklar va ularning chizmada tasvirlanishi 2. tekisliklarning proyeksiyalar tekisliklariga nisbatan vaziyatlari 3. umumiy vaziyatdagi tekisliklar 4. xususiy vaziyatdagi tekisliklar 5. nuqta va to‘g‘ri chiziqning tekislikka tegishliligi tekisliklar va ularning chizmada tasvirlanishi tekislik birinchi tartibli sirt hisoblanadi. chunki u birinchi darajali algebraik tenglama bilan ifodalanadi, ya‘ni a bc 1. x y z ortogonal proyeksiyalarda tekislikning fazodagi vaziyati uni berilishini ta‘minlovchi elementlarning proyeksiyalari orqali aniqlanadi. 4.1-rasm umumiy holda tekislikning fazoviy vaziyatini bir to’g’ri chiziqqa tegishli bo’lmagan uchta nuqta aniqlaydi. haqiqatdan, 4.1-rasmdagi a, b va c nuqtalar fazoda biror q tekislikning vaziyatini ani...

This file contains 11 pages in DOCX format (565.8 KB). To download "tekisliklar va ularning chizmada tasvirlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: tekisliklar va ularning chizmad… DOCX 11 pages Free download Telegram