tekisliklar morfologiyasi

PPTX 1.9 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1707851114.pptx /docprops/thumbnail.jpeg tekisliklar morfologiyasi tekisliklar morfologiyasi reja: 1. tekisliklar haqida tushuncha 2. tekisliklar platformasi 3. xulosa 4. foydalanilgan adabiyotlar tekislik — geometriyaning asosiy tushunchalaridan biri. geometriyada tekislik, odatda, taʼriflanmaydigan (yaʼni nuqta, toʻgʻri chiziq kabi) boshlangʻich tushuncha hisoblanib, uning xususiyatlari bilvosita geometriya aksiomalari bilan ifodalanadi. mac, ikki nuqtasi biror tekislikda yotgan toʻgʻri chiziqning oʻzi ham shu tekislikda yotadi; bir toʻgʻri chiziqda yotmagan uchta nuqta orqali bitta tekislik oʻtadi; fazoda berilgan ikki nuqtadan teng uzoqlikda turgan nuqtalar toʻplami tekislik boʻladi. oxirgi aksioma masofa tushunchasiga asoslangan boʻlib, n.i.lobachevskiy uni tekislikning taʼrifi sifatida qabul qilgan. g.v.leybnits tekislikni ikkita kongruent ajratish mumkin boʻlgan sirt deb taʼriflagan. ammo bu xossa tekislikni toʻla aniqlamaydi, chunki yasovchisi sinusoida yoki arrasimon muntazam cheksiz siniq chiziq boʻlgan silindrik sirt ham shunday kongruent qismlarga boʻlinadi tekislik — qurukliklarda, dengiz va okeanlar tubidagi yassi yoki biroz oʻrqir boʻlgan katta maydonlar. quruqlikda dengiz sathidan past boʻlgan botiq tekislik (mas., kaspiyboʻyining shim. va sharki), …

boʻlinadi. tekisliklar yer yuzasining katta qismini egallaydi. quruqlikdagi tekisliklarda katta daryo havzalari, koʻllar joylashgan, ularning inson tomonidan oʻzlashtirilishi qulay. eng yirik tekisliklar: shimoliy amerikadagi buyuk va markaziy tekisliklar, janubiy amerikadagi amazonka va gviana pasttekisliklari, yevropadagi sharqiy yevropa, osiyodagi gʻarbiy sibir, turon, buyuk xitoy, hindgang tekisliklari, afrikadagi sahroi kabir va sudan, avstraliyadagi markaziy pasttekisliklar. tekislik-platforma oblastlari kad. va yosh platformalarning tekislik qismlarini oʻz ichiga oladi va quruqlikning qariyb 64 %ini egallagan. dastlabki tekislik yuzalari aksari maydonni egallagan, ular deyarli gorizontal yotuvchi choʻkindi jinslar qatlamlaridan iborat. bu oblastlarning joylanishida simmetriyalik kuzatiladi: shimoliy yarim sharda shimoliy amerika, sharqiy yevropa va sibir tekisliklari, janubiy yarim sharda janubiy amerika (braziliya), afrikaarabiston va avstraliya tekisliklari joylashgan. platforma tekisliklarida alohida pasttekisliklar va qirlar, plato, yassitogʻliklar va ancha baland togʻ massivlari bor. tekislik-platforma oblastlari mutlak, bal. 100–300 m li past oblastlar (sharqiy yevropa, gʻarbiy sibir, turon, shimoliy amerika) va yer poʻstining eng yangi harakatlari natijasida koʻtarilgan (400–1000 m) …

g ayeosiy qismidan quruqlik va shelfdan tashkil topgan materik doʻngliklari ajratib turadi. globusga yoki dunyoning tabiiy xaritasiga bir nazar tashlasangiz, yer yuzining juda notekis ekanligini ko‘rasiz. ba'zi joylar keng tekisliklardan iborat bo‘lsa, boshqa joylarda tog‘li o‘lkalar minglab km ga cho‘zilib ketgan. okeanlar tagi ham quruqliklarga o‘xshagan, juda notekis. yer yuzasining bunday notekisligiga yerning ichki kuchlari asosiy sabab bo‘lgan. bu kuchlar ta'sirida yer yuzining ayrim joylari ko‘tariladi, boshqa joylari cho‘kadi, yer po‘sti yorilib, lavalar oqib chiqadi, vulqon tog‘larni hosil qiladi. yer qimirlashlar ham yer yuzi relyefini o‘zgartiradi yer yuzi relyefini tashqi kuchlar ham o‘zgartiradi. tashqi kuchlar suv, shamol, muzliklar, quyosh nuri, organizm lardan iborat. suv tog‘ jinslarini yemiradi, oqizib ketadi va past, chuqur joylarni to‘ldiradi, vodiylar, daralarni hosil qiladi. chuqur joylarning o‘rnida tekis yerlar bunyod bo‘ladi. shamol mayda jinslarni uchirsa ham uzoq vaqtda juda ko‘p miqdordagi qumlarni uyub tashlaydi. qattiq toshlar kunduzi quyosh nuridan qiziydi, kechasi soviydi. natijada yorilib, maydalanib ketadi. …

chuqurliklarni to‘ldirishidan vujudga keladi. tekisliklar yuzasi tekis yoki biroz past-baland yerlardir. dunyodagi eng katta tekisliklar: turon, amazonka, g‘arbiy sibir va sharqiy yevropa tekisliklaridir. yer yuzinig dengiz sathidan 500 m dan ortiq baland bo‘lgan joylariga tog‘lar deyiladi. dunoydagi eng baland nuqta himolay tog‘laridagi jomolungma cho‘qqisi bo‘lib, balandligi 8848 m. bu cho‘qqini o‘zbekistondan birinchi bo‘lib, 1998 yilning 22 mayida rustam rajabov zabt etgan. yer yuzinig dengiz sathidan 500 m dan ortiq baland bo‘lgan joylariga tog‘lar deyiladi. dunoydagi eng baland nuqta himolay tog‘laridagi jomolungma cho‘qqisi bo‘lib, balandligi 8848 m. bu cho‘qqini o‘zbekistondan birinchi bo‘lib, 1998 yilning 22 mayida rustam rajabov zabt etgan. yer yuzidagi tog‘ va tekisliklarning balandligi har xil bo‘ladi. agar tekisliklarning dengiz sathidan balandligi 200 m dan oshmasa, ular pasttekislik deyiladi. tekisliklar balandligi 200 m dan 500 m gacha bo‘lsa, ular qirlar deb ataladi. ba'zi bir tekisliklarning dengiz sathidan balandligi 500 m dan ham ortiq bo‘ladi. bunday baland tekisliklar yassi tog‘lar …

tog'lar va tekisliklarning ta'rifi: tekisliklar - qiyaliklari biroz o'zgarib turadigan va balandligi biroz o'zgarib turadigan juda katta er uchastkalar tekisliklarning tasnifi tekisliklar boʻyicha turlarga boʻlinadi turli xil xususiyatlar, masalan, balandligi, sirt turi, rivojlanish tarixi va tuzilishi bo'yicha. mutlaq balandligi bo'yicha tekislik turlari: dengiz sathidan past tekisliklar. bunga misol qilib kattara, uning balandligi dengiz sathidan 133 m pastda joylashgan turfon pasttekisligi, kaspiy pasttekisligi kabi pastliklar keltirish mumkin. past tekisliklar. bunday tekisliklarning balandligi 0 dan 200 m gacha. bularga dunyodagi eng katta tekisliklar, amazoniya va la-plata pasttekisliklari kiradi. baland tekisliklarning balandligi 200 m dan 500 m gacha. misol tariqasida buyuk viktoriya cho'lini keltirish mumkin. balandligi 500 m dan ortiq togʻ platolari, ustyurt platosi, shimoliy amerikaning buyuk tekisliklari va boshqalar. tekislik yuzasi qiya, gorizontal, qavariq yoki botiq. sirt turiga ko'ra tekisliklar ajralib turadi: tepalikli, to'lqinli, tizmali, pog'onali. qoidaga ko'ra, tekisliklar qanchalik baland bo'lsa, ular shunchalik ko'p ajratiladi. tekisliklarning turlari rivojlanish tarixi va tuzilishiga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tekisliklar morfologiyasi"

1707851114.pptx /docprops/thumbnail.jpeg tekisliklar morfologiyasi tekisliklar morfologiyasi reja: 1. tekisliklar haqida tushuncha 2. tekisliklar platformasi 3. xulosa 4. foydalanilgan adabiyotlar tekislik — geometriyaning asosiy tushunchalaridan biri. geometriyada tekislik, odatda, taʼriflanmaydigan (yaʼni nuqta, toʻgʻri chiziq kabi) boshlangʻich tushuncha hisoblanib, uning xususiyatlari bilvosita geometriya aksiomalari bilan ifodalanadi. mac, ikki nuqtasi biror tekislikda yotgan toʻgʻri chiziqning oʻzi ham shu tekislikda yotadi; bir toʻgʻri chiziqda yotmagan uchta nuqta orqali bitta tekislik oʻtadi; fazoda berilgan ikki nuqtadan teng uzoqlikda turgan nuqtalar toʻplami tekislik boʻladi. oxirgi aksioma masofa tushunchasiga asoslangan boʻlib, n.i.lobachevskiy uni tekislikning taʼrifi sifati...

PPTX format, 1.9 MB. To download "tekisliklar morfologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tekisliklar morfologiyasi PPTX Free download Telegram