rezbalarni chizmada tasvirlash va belgilash

PDF 34 pages 1.7 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PDF

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

12-ma’ruza. rezbalarni chizmada tasvirlash va belgilash о‘zdst 2.311-97. reja 1. birikmalar. rezba haqida umumiy tushunchalar. 2. rezbaning parmetrlari. rezbaning konstruktiv va texnologik elementlar. rezbalarni chizmada tasivrlash. 3. standart biriktirish detallari va ularni chizmada tasvirlash. о‘zdst 2.311:97. rezbalarni chizmada tasvirlash va belgilash chizmalar mashinasozlik sanoatida buyumlar ishlab chiqarishda asosiy va yagona texnikaviy hujjat hisoblanadi. buyumlar standartga muvofiq, detalning yig‘ish birikmalari, kompleks va komplektlarga ajraladi. chizmalarni о‘qish va chizishni bilishning asosiy chizmachilikda har bir narsaning shartli ravishda soddalashtirilib tasvirlanishini mukammal о‘rganishdan iborat. 12.1. birikmalar oziq ovqat, og‘ir va yengil sanoat mashina detallarini biriktirishda birikmalarning о‘rni juda muhim, bunda biror bir detalni ikkinchi detalga birikmalar yordamida mahkamlanadi. detallar bir-biri bilan ajraladigan va ajralmaydigan qilib biriktiriladi. birikma tarkibiga kiruvchi qismlarini buzmasdan, unga talofat yetkizmasdan ajratib olsa yoki qayta yig‘sa bо‘ladigan birikmalarga ajraladigan birikmalar deyiladi. bunday birikmalarga rezbali, shponkali, shtiftli, shlitsali va boshqa birikmalar ta’luqlidir. ajraladigan birikmalar-qо‘zg‘aladigan va qо‘zg‘almaydigan birikmalardir (12.1-rasm).. 12.1-rasm payvandlash, parchinlash va …

2 / 34

ilgan. chizmada payvand birikma choklarini shartli tasvirlash usullari о‘zdst 2.312-97 da kо‘rsatiladi. payvand birikma choklarining qanday usulda bajarilishidan qat’i nazar, kо‘rinadigan choklar – asosiy tutash chiziqlar bilan; kо‘rinmaydigan choklar – shtrix chiziqlar bilan tasvirlanadi; kо‘rinadigan nuqtali yakka payvand choklar shartli ravishda > belgi bilan tasvirlanadi. bu belgi asosiy tutash chiziq bilan chiziladi. kо‘rinmaydigan nuqtali yakka payvand choklar chizmada tasvirlanmaydi. choklar bir qatorli va kо‘p qatorli bо‘lishi mumkin. kо‘p qatorli choklar kesimi tasvirida har bir qator kesimining konturi alohida ajratib tasvirlanishi va ular imloning bosh harflari bilan belgilanishi zarur. konstruktiv elementlarning о‘lchamlari standartlarda belgilanmagan choklar – nostandart choklar deyiladi. chizmada nostandart chokning kо‘ndalang kesimi, uni bajarish va nazorat qilish uchun zarur bо‘lgan о‘lchamlari bilan tasvirlanadi. chok asosiy tutash chiziqlar bilan chegaralanadi. chok chegarasi ichidagi qirralarning konstruktiv elementlari esa ingichka tutash chiziqlar bilan chiziladi. parchin mixli birikmalar parchin mixli birikmalarni shartli tasvirlash va belgilash qoidalari о‘zdst 2.313-96 da keltirilgan. parchin mixli birikmalar …

3 / 34

larning asosiy elementidir. parchin mixli birikmalar hosil qilish jarayoni quyidagicha: dastlab birikuvchi detallarda teshiklar parmalanadi, bu teshiklardan parchin mixlar о‘tkaziladi. sо‘ngra parchin mix qalpog‘i ostiga qalpog‘iga mos keluvchi о‘yiqli taglik tiraladi, ikkinchi uchi esa parchinlanadi. yig‘ish chizmalarida mahkamlash birikmalari elementlarining о‘lchamlari о‘zdst 2.315-96 ga muvofiq olinadi yoki taxminiy hisoblanadi. bunda bolt, gayka va shayba elementlarining о‘lchamlari bolt rezbasi diametriga nisbatan olinadi. 12.2. rezba haqida umumiy tushunchalar texnikada belgilangan vazifasi va ish sharoitiga kо‘ra turlicha rezbali detallar uchraydi. qо‘zg‘almas birikmalarda qо‘llanildigan rezbalar bog‘lovchilar deb ataladi. berilgan harakatni bir detaldan ikkinchisiga uzatishga mо‘ljallangan harakatdagi birikmalarda qо‘llaniladigan rezbalar kinematik rezbalar deyiladi. silindrik yuzada hosil qilingan rezbalar silindrik, konus sirtli yuzada hosil qilingan rezbalar konus reebalar deyiladi. ikki detalni rezba yordamida biriktirishda detallardan birida d diametri tashqi rezba boshqasida 1 d diametri ichki rezba bо‘ladi (12.5 –rasm, v). bu rezbalar detalning tashqi yuzasiga d diametrli tashqi rezba, ichki yuzasiga 1 d diametrli ichki rezba …

4 / 34

digan yurgizadigan, maxsus va boshqalar, sirt vintining yo’nalishiga (о‘ng va chap) va krim soniga (bir krim kо‘p krim) qarab tasniflanadilar. hamma rezbalar ikki guruhga bо‘linadilar: standartlashtirilgan va standartlashtirilmagan. standartlashtirilgan rezbalarni para- metri (profil, qadami va dimetri) standart bilan aniqlangan. standartlashtirilmagan rezbalar yoki maxsus rezbalarni parametrlari standartga tо‘g‘ri kelmaydi. rezba turlarini uning profili aniqlaydi ya’ni rezbaning о‘qi orqali о‘tgan tekislikda hosil bо‘lgan kontur. (12.6, 12.7, 12.12, 12.9, 12.10-rasmlar). 12.6–rasm 12.7–rasm 12.12–rasm 12.9–rasm. 12.10–rasm. mahkamlash rezbasi - buyumlarni siljitmaydigan qilib biriktirishga mо‘ljallangan. mahkamlash rezbasi sifatida metrik va dyuymlik rezbalardan foydalaniladi. maxkamlaydigan va zichlaydigan rezba asosan buyumlarni tig‘iz, zich (havo kirg‘izmaydigan va chiqarmaydigan) qilib biriktirishga mо‘ljallangan. yurgizuvchi rezbalar – kо‘p kuchlanishni va harakatni, tokorlik stanogi, yuk kо‘taruvchi qurilmalar va boshqalarni yurgizuvchi vintga uzatish uchun qо‘llaniladi. yurgizuvchi sifatida trapetseidial, tirakt, tо‘g‘ri burchakli va yumaloq rezbalar qо‘llaniladi. ular bir kirimlik va kо‘p kirimlik bо‘lishi mumkin. 12.3. rezbaning parametrlari rezbaning diametri (d) – rezba hosil qilinadigan …

5 / 34

baning prrofili teng tomonlik uchburchak bо‘lib, uchidagi profil burchak 600 ga teng bо‘ladi. (12.11- rasm). metrik rezbaning profili va asosiy о‘lchamlari diametr va qadami о‘zdst:2.3112-96 bilan belgilangan. о‘zdst:2.317-96 bilan metrik rezbaning 1 dan 600mm gacha bо‘lgan diametri ikki xilga bо‘linadi: yirik qadam (1 dan 612mm diametr uchun) va mayda qadam (1 dan 600mm diametrlar uchun). 6mm dan boshlab mayda qadamli rezbani har bir uchun bir qancha qadamlar mо‘ljallangan. yirik qadamli metrik rezba m harfi bilan shartlik belgilanadi. u rezbaning profili va nominal (tashqi) diametrini millimetrda bildiradi. misol, m56, yirik qadamlik metrik tezba, nominal diametri 56mm ga tengligini bildiradi. mayda qadamli metrik rezbalarni shartli belgilashda qо‘shimcha uning qadami ham kо‘rsatiladi. masalan, m56x3, rezbaning qadami 3mm ga teng. 12.11-rasm. metrik rezbaning profili (teng tomonlik uchburchak). truba – silindrik rezba. о‘zdst: 2.357-96 muvofiq bu rezbaning profili teng yonlik uchburchak bо‘lib, uchidagi burchagi (profil) 550 ga teng. (12.12 – rasm). chiqiqlarni uchi va о‘yiqlarning …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rezbalarni chizmada tasvirlash va belgilash"

12-ma’ruza. rezbalarni chizmada tasvirlash va belgilash о‘zdst 2.311-97. reja 1. birikmalar. rezba haqida umumiy tushunchalar. 2. rezbaning parmetrlari. rezbaning konstruktiv va texnologik elementlar. rezbalarni chizmada tasivrlash. 3. standart biriktirish detallari va ularni chizmada tasvirlash. о‘zdst 2.311:97. rezbalarni chizmada tasvirlash va belgilash chizmalar mashinasozlik sanoatida buyumlar ishlab chiqarishda asosiy va yagona texnikaviy hujjat hisoblanadi. buyumlar standartga muvofiq, detalning yig‘ish birikmalari, kompleks va komplektlarga ajraladi. chizmalarni о‘qish va chizishni bilishning asosiy chizmachilikda har bir narsaning shartli ravishda soddalashtirilib tasvirlanishini mukammal о‘rganishdan iborat. 12.1. birikmalar oziq ovqat, og‘ir va yengil sanoat mashina detallarini ...

This file contains 34 pages in PDF format (1.7 MB). To download "rezbalarni chizmada tasvirlash va belgilash", click the Telegram button on the left.

Tags: rezbalarni chizmada tasvirlash … PDF 34 pages Free download Telegram