funksiya hosilasi, uning geometrik va mexanik ma’nolari

DOCX 49 pages 523.4 KB Free download

49 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 523.4 KB

File type DOCX

Pages 49

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 49

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent amaliy fanlar universiteti “axborot texnologiyalari” fakulteti “matematika” kafedrasi “axborot texnologiyalari” fakulteti “matematika” kafedrasi ro‘yxatga olindi № «____» _______20__ y ro‘yxatga olindi № «____» _______20__y kurs ishi mavzu:funksiya hosilasi, uning geometrik va mexanik ma’nolari ilmiy rahbar:madg’oziyev g’anijon bajardi: mi 22-s-05 (a) – guruh talabasi karimova nodiraning komissiya a’zolari: ____________________________ _________________________ ___________________________ himoya natijasi: «_____» baho «___» ______________ 20__y. toshkent – 2025__ toshkent amaliy fanlar universiteti “matematika” kafedrasi “matematik analiz” fanidan kurs ishi bo‘yicha berilgan texnik topshiriq «tasdiqlayman» “matematika” kafedrasi mudiri __________ _____________ ___ _______ 20 y. mavzu: _____________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ 1. kurs ishini topshirish muddati: _______________________________ 2. kurs ishini bajarish uchun boshlang‘ich ma’lumotlar: adabiyotlar, nazariy ma’lumotlar, grafik muharrirlar. _______________________________ 3. tushuntiruv yozuvi tarkibi: kirish, mavzu bo‘yicha nazariy ma’lumotlar, amaliy qismda berilgan topshiriq varianti bo‘yicha grafik ishlanmalar, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati, ilova. _______________________________ 4. grafik materiallar: tasvir, chizma va boshqalar. 5. topshiriq berilgan …

2 / 49

arining ilmiy adabiyotlardagi tahlili 1.1. hosila tushunchasiga olib keladigan masalalar 1.2. funksiya hosilasining ta’rifi. ii. bob. hosila, uning geometrik va mexanik ma`nolari 2.1. hosilaning geometrik va fizik ma’nolari. urinma va normal tenglamalari 2.2. hosila hisoblash qoidalari xulosa………………………………………………………………………….. foydalanilgan adabiyotlar………………………………………………………33 kirish matematika fanining asosiy bo‘limlaridan biri bo‘lgan analizda hosila tushunchasi juda katta ahamiyat kasb etadi. funksiya hosilasi — bu matematik analizda o‘zgaruvchi kattaliklar orasidagi bog‘liqlikni chuqurroq o‘rganish, o‘zgarishlarning tezligini aniqlash va ularning xarakterini tadqiq etish uchun eng muhim vositalardan biridir. analizning ushbu bo‘limi turli fanlarda – fizika, mexanika, iqtisodiyot, biologiya va boshqa sohalarda keng qo‘llaniladi. hosila — bu funksiya qiymatining argumentdagi kichik o‘zgarishlarga qanday javob berishini ko‘rsatadigan miqdor. boshqacha aytganda, u o‘zgaruvchining oz miqdordagi o‘zgarishiga nisbatan funksiyaning qanday va qanchalik o‘zgarishini aniqlaydi. bu tushuncha eng avvalo geometriyada egri chiziqning tangensiyasi (teginuvchi) bilan bog‘liq ravishda paydo bo‘lgan bo‘lsa-da, vaqt o‘tishi bilan hosila ko‘plab fizik jarayonlarning tahlilida asosiy vosita sifatida qo‘llanila boshladi. masalan, …

3 / 49

i sifatida ko‘plab amaliy masalalarni yechishda asosiy rol o‘ynaydi. ushbu kurs ishida funksiya hosilasining nazariy asoslari, geometrik va mexanik talqini, hosila topishning asosiy qoidalari, turli funksiyalarning hosilalari, va bu tushunchaning turli sohalardagi qo‘llanilishi keng yoritib beriladi. shuningdek, mavzuga doir grafiklar, amaliy misollar va hayotiy masalalar orqali hosilaning ahamiyati ochib beriladi. bu orqali nafaqat matematik bilimlar mustahkamlanadi, balki uning real hayotdagi qo‘llanilishiga nisbatan chuqurroq tushuncha hosil qilinadi. i. bob. funksiya hosilasi, uning geometrik va mexanik ma’nolarining ilmiy adabiyotlardagi tahlili 1.1. hosila tushunchasiga olib keladigan masalalar siz aylananing urinmasi tushunchasi bilan tanishsiz. aylanaga o‘tkazilgan urinma shu aylana bilan yagona umumiy nuqtaga ega, shuningdek aylana to‘g‘ri chiziqning bir tomonida joylashgan bo‘lar edi. endi tekislikda ixtiyoriy egri chiziq berilgan bo‘lsa, unga o‘tkazilgan urinmani qanday aniqlash mumkin degan masalani qaraylik. urinmani egri chiziq bilan yagona umumiy nuqtaga ega bo‘lgan to‘g‘ri chiziq sifatida aniqlash mumkin emas, chunki, masalan y=ax2 parabolaning o‘qi parabola bilan faqat bitta umumiy …

4 / 49

a buriladi. shunday holat bo‘lishi mumkinki, n nuqta m0 nuqtaga yaqinlashgan sari m0n kesuvchi biror m0t limit vaziyatga intilishi mumkin. bu holda m0t to‘g‘ri chiziq g egri chiziqning m0 nuqtasidagi urinmasi deyiladi. (2-rasm) agar kesuvchining limit holati mavjud bo‘lmasa, u holda m0 nuqtada urinma o‘tkazish mumkin emas deyiladi. bunday hol m0 nuqta egri chiziqning qaytish nuqtasi (3,4-rasmlar), yoki sinish (o‘tkirlanish) nuqtasi (5-rasm) bo‘lganda o‘rinli bo‘ladi. egri chiziq urinmasining burchak koeffitsientini topish masalasi. endi g egri chiziq biror oraliqda aniqlangan uzluksiz y=f(x) funksiyaning grafigi bo‘lgan holda urinmaning burchak koeffitsientini topaylik. qaralayotgan f(x) funksiya grafigini ifodolovchi g chiziqqa tegishli m0 nuqtaning abssissasi x0, ordinatasi f(x0) va shu nuqtada urinma mavjud deb faraz qilaylik. g chiziqda m0 nuqtadan farqli n(x0+x, f(x0+x)) nuqtani olib, m0n kesuvchi o‘tkazamiz. uning ox o‘qi musbat yo‘nalishi bilan tashkil etgan burchagini bilan belgilaymiz (6-rasm). ravshanki, burchak x ga bog‘liq bo‘ladi: =(x) va tg= o‘rinli. 6-rasm urinmaning abssissa o‘qining musbat …

5 / 49

nuqtaning t0 paytdagi tezligiga shuncha yaqin bo‘ladi. shuning uchun nuqtaning t0 paytdagi oniy tezligi deb [t0;t0+t] vaqt oralig‘idagi o‘rtacha tezlikning t nolga intilgandagi limitiga aytiladi. shunday qilib, voniy =. yuqoridagi ikkita turli masalani yechish jarayoni bitta natijaga (odatda matematikada bunday holda bitta matematik modelga deb aytiladi) - funksiya orttirmasining argument orttirmasiga bo‘lgan nisbatining argument orttirmasi nolga intilgandagi limitini hisoblashga keltirildi. ma’lum bo‘lishicha, ko‘pgina masalalar yuqoridagi kabi limitlarni hisoblashni taqoza qilar ekan. shu sababli buni alohida o‘rganish maqsadga loyiqdir. 1.2. funksiya hosilasining ta’rifi. aytaylik f(x) funksiya (a,b) intervalda aniqlangan bo‘lsin. bu intervalga tegishli x0 nuqta olib, unga shunday x orttirma beraylikki, x0+x(a,b) bo‘lsin. natijada f(x) funksiya ham x0 nuqtada y=f(x0+x)- f(x0) orttirmaga ega bo‘ladi. ta’rif. agar x0 da nisbatning limiti mavjud va chekli bo‘lsa, bu limit f(x) funksiyaning x0 nuqtadagi hosilasi deyiladi va f’(x0), yoki y’(x0), yoki orqali, ba’zan esa yoki kabi belgilanadi. bu holda funksiya x0 nuqtada hosilaga ega deb …

Want to read more?

Download all 49 pages for free via Telegram.

Download full file

About "funksiya hosilasi, uning geometrik va mexanik ma’nolari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent amaliy fanlar universiteti “axborot texnologiyalari” fakulteti “matematika” kafedrasi “axborot texnologiyalari” fakulteti “matematika” kafedrasi ro‘yxatga olindi № «____» _______20__ y ro‘yxatga olindi № «____» _______20__y kurs ishi mavzu:funksiya hosilasi, uning geometrik va mexanik ma’nolari ilmiy rahbar:madg’oziyev g’anijon bajardi: mi 22-s-05 (a) – guruh talabasi karimova nodiraning komissiya a’zolari: ____________________________ _________________________ ___________________________ himoya natijasi: «_____» baho «___» ______________ 20__y. toshkent – 2025__ toshkent amaliy fanlar universiteti “matematika” kafedrasi “matematik analiz” fanidan kurs ishi bo‘yicha berilgan texnik topshiriq «tasdiqlayman» “mate...

This file contains 49 pages in DOCX format (523.4 KB). To download "funksiya hosilasi, uning geometrik va mexanik ma’nolari", click the Telegram button on the left.

Tags: funksiya hosilasi, uning geomet… DOCX 49 pages Free download Telegram