marqaziy nerv tizimini fiziologiyasi

DOCX 40 pages 135.9 KB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 135.9 KB

File type DOCX

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

3-mavzu. markaziy nerv tizimini fiziologiyasi. vegetativ nerv tizimi. sensor tizimlar fiziologiyasi. oliy nerv faoliyati. reja 1. neyron va uning tuzilishi hamda neyronlarning va glial hujayralarning turlari. 2. markaziy nerv tizimida qo'zg'alish, tormozlanish hamda integratsiyasi va koordinatsiyasi, 3. summatsiya,okklyuziya, dominanta mezoni. 4. orqa miyaning tuzilishi, reflektor funktsiyasi, o'tkazuvchi funktsiyasi. 5. spinal reflekslar, uzunchoq miya va ko'prkchasi haqida ma'lumot. 6. keyingi miya reflekslari: nafas markazi, emish, ovqat, chaynash, ovqat yutish, qusish, aksa urish, yo'talish va ko'zni uchirish reflekslari. 7. miyacha faoliyati, o'rta miya yadrolarining faoliyati, oraliq miya va po'stloqosti yadrolari, miyaning limbik sistemasi va uning hulq-atvorni idora qilishdagi roli. 6. vegetativ nerv markazlarining joylashishi, vegetativ gangliylar (tugunlar) turlari, vegetativ innervatsiya va uning ahamiyati. comment by polzovatel: 7.retseptorlar, sezgi organlari, analizatorlar haqida tushuncha, retseptorlar klassifikatsiyasi, teri retseptorlari, xid va ta'm bilish retseptorlari. 8.eshituv a'zolari va ularning tuzilishi va vazifasi, gavda vaziyatini va harakatlarni sezish, ko'rish a'zosi, xususiyatlari va xossalari. 9.katta yarim sharlar po'stlog'ining …

2 / 40

g oldingi qismidagi nerv tugunlari murakkablashib yuqori darajada tashkil topgan. umurtqali hayvonlarda esa bosh miya va uning yarim sharlari taraqqiy etib borgan. keyinchalik ularda bosh miya po'stlog'i rivojlanib asosiy rol o'ynagan. natijada organizmning tashqi muhim bilan aloqasi murakkablashib borgan. bu qonuniyatlar-ning barchasi hayvonlarning qo'yi tuzilishidan yuksak jarayoniga kuzatish mumkin. barcha organ va to'qimalaridagi retseptorlar ta'sirlanganda ro'y beruvchi afferent impulslarini qabul qilish, shu ta'sirlarni analiz va sintez qilish pereferik organlar faoliyatini yuzaga chiqaruvchi yoki to'xtatuvchi ularni tonusini saqlovchi efferent impuls oqimlarini vujudga keltirish markaziy nerv tashqi muhitga individual moslanishini barcha sistema organ va to'qimalar faoliyatini eng mukammal boshqarishini va birlashtrishini ta'minlaydi. nerv markazlari bilan pereferik organlar o'rtasida ikki tomonlama doiraviy aloqa borligidan markaziy nerv sistemasi turli organlar faoliyatini aniq nazorat qilib turadi. efferent impulslar yuzaga chiqargan har qanday faoliyat ishlov organlarini retseptorlaridan afferent impulslari vujudga keladi, ular esa ana shu faoliyatining natijalari haqida markaziy nerv sistemasiga axborot berib turadi. nerv sistemasining …

3 / 40

i afferent sezuvchi neyron. 3) orqa va bosh miyada joylashgan nerv markazi. 4) o'z aksoni yordamida impulsni markazdan ishchi organga etkazuvchi efferent-harakatlantiruvchilar. 5) tegishli faoliyatni bajaruvchi ishchi organlar muskul yoki bez to'qimalarida refleks vujudga kelishi uchun qo'zg'alish reflektor yoyining hamma qismidan o'tishi kerak. nerv sistemasining asosiy strukturasi nerv hujayrasi yoki neyrondir. neyronlar faoliyatining o'ziga xos formasi ta'sirotlarni qabul qilish nerv impulslarini vujudga keltirish va ularni boshqa hujayralarga o'tkazishdir. odamning miyasida 25 millyardga yaqin neyronlar mavjud. pereferik nerv tizimi tugunlaridagi nerv hujayralari-ning soni 25 millionga yaqin. neyronlar bir-biridan o'z shakli va katta kichikligidan farq qiladi. masalan: ba'zilarini diametri 4-6 mkn va boshqa neyronlar (bosh miya katta yarim sharlar po'stlog'idagi yirik peramidasimon hujayralarning diametri 130 mikronga boradi, bosh miyaga katta yarim sharlar po'stlog'i va miya neyronlari murakabroq tuzilgan. bu miyadagi shu bo'limlarning murakkab funktsiyalarni bajarishiga bog'liq. neyronlar qaysi shakl va kattalikda bo'lmasin tuzilish bo'yicha 4 qismga bo'linadi. neyronlarga tana, dendritlari, akson va …

4 / 40

qilishga moslashgan shuning uchun oxiri tarmoqlari membranasida ma'lum kimyoviy moddalarga sezgir maxsus oqsil molekulalar, retseptorlardir. aksonlarning oxirgi tarmoqlarida maxsus organlar pufak-chalar mavjud. bu pufakchalarda qo'zg'alishni o'tkazishini ta'minlovchi moddalar vositachilar mavjud, neyron tanasidan akson chiqqan joy akson tepachasi deyiladi. aksonning dastlabki 50-100 mm mienli pardasiz. u o'ta qo'zg'aluvchanligi bilan farq qiladi. markaziy nerv sistemadagi neyronning tanalari bosh miya katta yarim sharlari po'stlog'i ostidagi tuzilmalar, miya stvoli, miyacha va orqa miyaning kulrang moddasida to'plangan. neyronlarni mielin bilan qoplangan o'siqlari bosh miya bilan orqa miyaning turli bo'limlaridagi oq moddani hosil qiladi. neyron membranasi tinchlik holatida k musbat ionlarini, qo'zg'alish vaqtida na musbat ionlarini tanlab o'tkazadi. tinchlik holatida membrana potentsiali 70 mv, harakat potentsiali esa 110 mv tashkil etadi. neyronlarni tanalari o'z o'siqlariga nisbatan trofik funktsiyani bajaradi, ya'ni ularning moddalar almashinuvini hamda oziqlanishini boshqaradi. shu sababli akson neyron tanasidan ajralganda o'siqlari degeneratsiyaga (aynish) uchraydi. neyronlar oralig'i glial hujayralar bilan to'lgan. bu hujayralar miya kulrang …

5 / 40

lar (makrogliya) - asosan tayanch va kapillyarlardan zarur moddalarni neyronga tashish vazifasini bajaradi va ular mat ning sirtqi va ichki yuzasida keng tarqalgan. 2. rasm.4.5. kapillyarlar, gliyalar va neyronlarning o'zaro munosabati sxemasi. 3. marginal neyrogliya - asab nayining ichki va sirtqi qatlamlarida uchraydi, asab tolalari oralig'ida joylashib, mielin qobiqlarini hosil qiladi. marginal gliyaning oligodendrotsitlari markaziy va periferik asab tizimi neyron tanalariny o'raydi va asab qobig'ini hosil qiladi. periferik neyrogliya - shvann hujayralari vegetativ asab tizimidagi stellit (mantiya), lemmotsit va boshqa hujayralardan iborat. shvann hujayralari periferik asab tizimida uchraydi xolos. ular aksonlarni ko'p qavatli mielin «mufta» bilan o'rab oladigan yagona hujayralardir (4.6-rasm). buning oqibatida, aksonning katta qismi qobiq bilan o'ralgan bo'ladi, ochiq qismi faqatgina muftalar orasidagi tor joyda, ya'ni ranve bo'g'imida qoladi xolos. bunday tolalardagi ranve bo'g'imi alohida muhim funktsional ahamiyatga ega. stellit hujayralar gangliyadagi sezuvchi neyronlarni, shuningdek, vegetativ gangliyalardagi multipolyar neyronlar tanasini pechak kabi o'rab oladi. lemmotsitlar periferiyadagi mielin qobiqiz …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "marqaziy nerv tizimini fiziologiyasi"

3-mavzu. markaziy nerv tizimini fiziologiyasi. vegetativ nerv tizimi. sensor tizimlar fiziologiyasi. oliy nerv faoliyati. reja 1. neyron va uning tuzilishi hamda neyronlarning va glial hujayralarning turlari. 2. markaziy nerv tizimida qo'zg'alish, tormozlanish hamda integratsiyasi va koordinatsiyasi, 3. summatsiya,okklyuziya, dominanta mezoni. 4. orqa miyaning tuzilishi, reflektor funktsiyasi, o'tkazuvchi funktsiyasi. 5. spinal reflekslar, uzunchoq miya va ko'prkchasi haqida ma'lumot. 6. keyingi miya reflekslari: nafas markazi, emish, ovqat, chaynash, ovqat yutish, qusish, aksa urish, yo'talish va ko'zni uchirish reflekslari. 7. miyacha faoliyati, o'rta miya yadrolarining faoliyati, oraliq miya va po'stloqosti yadrolari, miyaning limbik sistemasi va uning hulq-atvorni idora qilishdagi roli...

This file contains 40 pages in DOCX format (135.9 KB). To download "marqaziy nerv tizimini fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: marqaziy nerv tizimini fiziolog… DOCX 40 pages Free download Telegram