nerv tolalari fiziologiyasi

PPTX 20 pages 1.9 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

toshkent tibbiyot akademiyasi 1-davolash ishi fakulteti 213-b guruh talabasi rustamov jamshidjonning fiziologiya fanidan tayyorlagan mustaqil ishi mavzu: nerv tolalari fiziologiyasi reja: 1.neyron fiziologiyasi haqida tushuncha 2.glial hujayralar nima 3.nerv tolalarida qo`zg`alishning tarqalishi neyronlarning morfofunksional sinflanish va ularning tuzilishi. markaziy nerv tizimining struktura va funksional birligi bu nerv hujayrasi - neyrondir. neyronlar - ixtisoslashgan hujayralar bo'lib, ular informasiyalarini qabul qilish, qayta ishlash, kodlash, saqlash va uzatish hamda ta’sirlarga beriladigan reaksiyalarni tashkil etish, boshqa neyronlar bilan o'zaro aloqa o 'rnatish xususiyatlariga egadirlar. neyronlarning yana o'ziga xos xususiyati shundan iboratki, ular elektrik impulslami hosil qiladi va axborotlami nerv oxirlarmaxsus tuzilmasi - sinapslar yordamida ijrochi a'zoga uzatib beradi. neyronlar kattaligi 6 mkm dan 120 mkm gacha bo'ladi. inson miyasida esa 1011 ta gacha neyronlar bo'ladi. bitta neyronda 10000 tagacha sinapslar bo'lishi aniqlangan. agar shu elementlarni axborotlarni saqlovchi yacheykalar deb hisoblasak, insonning markaziy nerv tizimi 10 19birlikdagi axborotni saqlashi mumkin, buning ma'nosi shuki, insoniyat yiqqan …

2 / 20

na elektrotonik potensialning hosil bo'lishi va akson bo'rtig'i tomon tarqalishini ta’minlaydi. neyronlar o'zining axborot funksiyasini bajarishida, membranasining o 'ziga xos tuzilishga ega ekanligi bilan katta ahamiyatga ega. neyron membranasining qalinligi 6 nm ni tashkil qiladi va ikki qavat lipid molekulalaridan tashkil topgan. membrana oqsillari bir necha funksiyalarni amalga oshiradilar, oqsil-nasoslar «hujayrada ion va molekulalami» konsentrasion gradiyent (tafovut)ga qarshi o'tishini ta’minlaydi, ion kanallarini hosil qiladi va membranani tanlab o ’tkazuvchanligini ta'minlaydi. reseptor oqsillar kerakli molekulalarni taniydi va ularni qayd qiladi. membranada joylashgan ferm entlar neyron yuzasida ketadigan kim yoviy reaksiyalarni tezlashtiradi. k.o‘p hollarda bir oqsil ham reseptor, ham ferment va nasos vazifasini bajarishi mumkin. ribosomalar - yadro yaqinida joylashib, t-rnk matritsalarida oqsilni sintez qiladi. ribosomalar plastinkali kompleks (golji apparati)ni endoplazmatik turi bilan birgalikdabazofil moddani hosil qiladi bazofil modda(tigroid modda)-naysimon tarkibga ega bo`lib mayda donachalar bilan qoplangan. rnk saqlaydi va hujayrada oqsil komponentlarini sintezida ishtirok etadi. neyronlarning uzoq vaqt qo'zg'alishi natijasida, hujayrada …

3 / 20

neyron somasiga kirib turib, axborotlarni saqlashda va uzatishda ishtirok etadi. neyron yadrosi - teshikli, ikki qavatli membrana bilan o'ralgan bo'ladi. teshiklar orqali nukleoplazma va sitoplazmalar o'rtasida moddalar almashinuvi ro'yobga chiqadi. yadroda genetik m aterial b o 'lib , bu apparat hujayraning shakllanishini, boshqa hujayralar bilan aloqasini ta'minlaydi. yadrochada - ko'p miqdorda rnk bo'ladi va yupqa qavat dnk bilan qoplangan bo'ladi dendritlar - neyronning asosiy qabul qiluvchi maydoni bo'lib, dendrit membranasi va hujayra tanasining sinaptik qismi, elektr potensiali o'zgarishi bilan kechadigan nerv oxiridan ajraladigan mediatorlarga sezgirdir. odatda, neyronda bir muncha shoxlangan dendritlar bo'ladi. bunday shoxlanishning ahamiyati shundan iboratki,. neyron axborot tizim bo'lganligi uchun axborotlar kirishi ko'proq bo'lishini ta’minlaydi. akson-neyronning o'simtasi bo'lib, uning eng muhim funksiyasi dendritlar tomonidan yig'ilgan, tanasida qayta ishlangan va akson bo'rtig'i orqali o'tkaziladigan axborotlarni ishchi a'zolarga o'tkazib berishdan iboratdir. har bir neyronda akson diametri doimiydir, akson oxiri tarmoqlangan bo'lib, bujoyda mitoxondriya va sekretor birikmalar ko'p bo'ladi. neyron ко`rinishlari: …

4 / 20

son va bitta dendrit bo'ladi. bunday neyronlar asosan, ko'ruv, eshituv va hid biluv tuzilmalarining periferik qismlarida uchraydi. multipolyar neyronlarda bir nechta dendrit va bitta akson bo'ladi. hozirgi kunda 60 dan ortiq multipolyar neyronlar turlari mavjud. glial hujayralar (gliotsitlar) yoki neyrogliya deb ham ataladigan glia markaziy asab tizimi ( miya va orqa miya ) va periferik asab tizimidagi elektr impulslarini ishlab chiqarmaydigan neyron bo'lmagan hujayralardir . neyrogliya tanamizdagi asab to'qimalarining yarmidan ko'pini tashkil qiladi. ular gomeostazni saqlaydi , periferik asab tizimida miyelin hosil qiladi va neyronlarni qo'llab-quvvatlaydi va himoya qiladi. markaziy asab tizimida glial hujayralarga oligodendrositlar , astrositlar , ependimal hujayralar va mikrogliyalar , periferik asab tizimida esa shvann hujayralari va yo'ldosh hujayralari kirad ular to'rtta asosiy funktsiyaga ega: neyronlarni o'rab olish va ularni joyida ushlab turish neyronlarni ozuqa moddalari va kislorod bilan ta'minlash bir neyronni boshqasidan izolyatsiya qilish patogenlarni yo'q qilish va o'lik neyronlarni olib tashlash. ular, shuningdek, neyrotransmissiya va …

5 / 20

, ular asabiy taranglikning elimi bo'lgan degan asl taassurotni bildiradi. tizimi . nerv tolalarida qo‘zg‘alishning o'tkazilishi o ‘rganilganda shu jarayonining kechishidagi bir necha qoida (qonun) aniqlangan. nervning anatomik va fiziologik uzuluksizligi qonuni. nerv tolasidan q o ‘z g ‘alishning o ‘tkazilishi uchun o ‘q silindrning qo‘zg‘aluvchan membranasi anatomik va fiziologik jihatdan butun bo'lishi shart. agar nerv tolasini qirqib, anatomik butunligi buzilsa, qo‘zg‘alishlarning o'tishi to'xtaydi. nervni qirqib qo'yishgina emas, balki o ‘q silindr membranasini har qanday y o ‘l bilan ta ’sirlab, shikastlash, masalan, nervni bog'lab qo'yish yoki nerv tolalarni haddan tashqari taranglash natijasida qo'zg'alish o'tkazilmaydigan bo'lib, qoladi. bundan tashqari nerv impulsining generatsiyasiga halal beruvchi ta’sirlarda ham nerv qo'zg'alishlarini o'tkaza olmay qoladi. masalan, nervni haddan tashqari sovutish yoki isitish, qon kelishini to'xtatish va h.k. shunday dalillarga asoslanib nerv tolalarining anatomik va fiziologik uzluksizligi bo'lgandagina qo'zg'alish o'tishi mumkin, degan qonun ta ’riflab beriladi. ikki tomonlama o'tkazish qonuni. nerv tolasiga ta’sir etilganda qo'zg'alish …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nerv tolalari fiziologiyasi"

toshkent tibbiyot akademiyasi 1-davolash ishi fakulteti 213-b guruh talabasi rustamov jamshidjonning fiziologiya fanidan tayyorlagan mustaqil ishi mavzu: nerv tolalari fiziologiyasi reja: 1.neyron fiziologiyasi haqida tushuncha 2.glial hujayralar nima 3.nerv tolalarida qo`zg`alishning tarqalishi neyronlarning morfofunksional sinflanish va ularning tuzilishi. markaziy nerv tizimining struktura va funksional birligi bu nerv hujayrasi - neyrondir. neyronlar - ixtisoslashgan hujayralar bo'lib, ular informasiyalarini qabul qilish, qayta ishlash, kodlash, saqlash va uzatish hamda ta’sirlarga beriladigan reaksiyalarni tashkil etish, boshqa neyronlar bilan o'zaro aloqa o 'rnatish xususiyatlariga egadirlar. neyronlarning yana o'ziga xos xususiyati shundan iboratki, ular elektrik impulslami hosil qi...

This file contains 20 pages in PPTX format (1.9 MB). To download "nerv tolalari fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nerv tolalari fiziologiyasi PPTX 20 pages Free download Telegram