yangi va eng yangi davr falsafasi

PPT 128 pages 16.4 MB Free download

128 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 16.4 MB

File type PPT

Pages 128

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 128

3 – mavzu yangi va eng yangi davr falsafasi yangi va eng yangi davr falsafasi yangi davr falsafasining tabiiy-ilmiy asoslari xvii asrdan boshlab tabiatshunoslik jadal sur'atlar- da rivojlanadi. dengizlarda kemalarning yurish ehtiyojlari astronomiyaning rivojlanishini, shaharsozlik, kemasozlik, harbiy ish – matematika va mexanikaning rivojlanishini belgilaydi. e.torrichelli havo bosimi mavjudligini eksperimental yo'l bilan aniqladi, simobli barometr va havo nasosini ixtiro qildi. i.nyuton mexanikaning asosiy qonunlarini, shu jumladan butun olam tortishish qonunini ta'rifladi. r.boyl kimyoda mexanikani qo'lladi, kimyoviy element tushunchasini ishlab chiqdi. ingliz fizigi u.gilbert magnit xossalarini va uning amalda qo'llani- lishini o'rgandi. v.garvey qon ayla- nishini kashf etdi va uning rolini empirik usulda tadqiq etdi. r.dekart va g.leybnits matematika, mexanika, fizika va fiziologiyaning rivoj- lanishiga ulkan hissa qo'shdi. ij- timoiy fanlarda tabiiy huquq nazariyasi ishlab chiqildi (angliyada t.gobbs, gollandiyada g.grotsiy). yangi davr g'arb va sharq falsafasining asosiy muammolari yangi davr, avvalo xvii asr falsafasida onto- logiya, ya'ni borliq va substantsiya haqidagi ta'- …

2 / 128

iya bilish masalalarida empirizm – falsafadagi bilishda ratsionalizmlagi aql kabi emas, tajriba va hissiy qabul qilish asosiy ahamiyat kasb etuvchi yo'nalish – g'alaba qozongan o'z davri uchun noyob davlatlar sarasiga kirgan); ijtimoiy – siyosiy muammolarga katta qiziqish bilan qaralgan (angliya faylasuflari borliq va bilishning mohiyatini, insonning dunyodagi o'rnini tushuntirishga intilish bilan cheklanib qolmay, jamiyat va davlatning paydo bo'lish sabablarini izlaganlar, mavjud davlatlarning samarali tuzilish loyihalarini ilgari surganlar) xvii-xviii asrlar ingliz falsafasi tabiatiga katta ta'sir ko'rsatgan siyosiy voqealar xvi asr o'rtalarida ro'y bergan oliver kromvel inqilobi, qirolning taxtdan ag'darilishi va qatl qilinishi, respublikaning qisqa vaqt hukmronlik qilishi (independentlar harakati); 1688 yil “shonli inqilobi”; protestantlikning katolitsizm ustidan uzil-kesil g'alaba qozonishi, ingliz cherkovining ichki muxtoriyatga erishuvi, uning rim papasiga bo'ysunmasligi; parlament ahamiyatining ortishi; yangi ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarning rivojlanishi. yangi davr ingliz falsafasi namoyondalari frensis bekon falsafadagi empirik (tajriba) yo'nalishining asoschisi tomas gobbs davlat muammolariga katta e'tibor qaratadi, “leviofan” kitobining muallifi, “ijtimoiy shartnoma” g'oyasini ilgari …

3 / 128

ning talqinida shakl – bu narsaga xos bo'lgan xususiyatning moddiy mohiyati. u platon va aristotelning shakl haqidagi mushohadalari bilan bahsga kirishadi. bekon fikriga ko'ra, shakl – jismni tashkil etuvchi moddiy zarralar harakatining turi. ammo bu zarralar atomlar emas. f.bekon qadimgi faylasuflarning materiyaning atomistik tuzilishi haqidagi ta'limotiga, ayniqsa bo'shliqning mavjudligi haqidagi ta'limotga salbiy yondashadi f. bekon falsafasida bilish muammosi f.bekon falsafasining ahamiyati falsafada empirik (tajriba yo'nalishiga asos solindi; gnoseologiya (bilish) fani falsafaning ikkinchi darajali sohasidan ontologiya darajasigacha ko'tarildi (borliq haqidagi fan har qanday falsafiy tizimning asosiy ikki bo'limidan biriga aylandi); falsafaning yangi maqsadi aniqlandi – insonga uning faoliyatida amaliy natijalarga erishish uchun ko'maklashish (shu bilan f. bekon kelajakdagi amerika pragmatizmi falsafasining tamal toshini qo'ydi); fanni tasniflashda birinchi urinishga qo'l urildi; angliyada hamda butun evropada antisxolastik falsafasini harakatga keltirdi. empirizm asosiy holatlar frensis bekonning asosiy falsafiy g'oyasi (empirizm)ning mazmuni – bilishning asosi yolg'iz tajriba; insoniyat (alohida shaxs) qanchalik ko'proq tajriba (nazariy hamda …

4 / 128

barcha metallarda bosim mavjud). - bekon induktsiya metodini dekartning deduktsiya metodiga qarama-qarshi qo'ydi, unga ko'ra, haqiqiy bilimga aniq mantiqiy misollar yordamida olingan ishonchli axborotga tayanib erishish mumkin. - bekon induktsiyasining dekart deduktsiyasidan afzalligi – bilish jarayonining intensifikatsiyalashuvi imkoniyatining kengayishidadir. - induktsiyaning kamchiligi – uning ishonchli emasligi, taxminiy xususiyati (agar, bir qancha narsa yoki hodisalarning umumiy belgilari bo'lsa, mazkur belgilar shu turga kiruvchi barcha narsa va hodisalarda mavjud degani emas; har bir alohida holatda tajriba yordamida sinab ko'rish, induktsiyani tasdiqlash zarurati vujudga keladi). f. bekon falsafasida bilish muammosi bilish faoliyati kechadigan aniq yo'llar «o'rgimchak yo'li» - «sof tafakkurdan bilimga ega bo'lish, ya'ni ratsion-dietik yo'l bilan. mazkur yo'l aniq dalillar, amaliy tajribani inkor etadi yoki ahamiyatini sezilarli darajada pasaytiradi. bekonning fikricha ratsionalistlar haqiqiy hayotdan uzilib qolganlar dogmatiklardir va «fikrlar to'rini o'z idroklaridan to'qishmoqda». «chumoli yo'li» - bilimga ega bo'lishning bunday usulida faqatgina tajribaga e'tibor qaratiladi, ya'ni dogmatik empirizm (ratsionalizmdan ajratilgan qarama-qarshiliklarga to'la). …

5 / 128

imkoniyatlaridan foydalanib muammoning ichiga kirib borish, uning mohiyatini anglash. shunday qilib, bekonga muvofiq, eng yaxshi yo'l empirizm bo'lib, induktsiyaga asoslanadi (dalillarni yig'ish va umumlashtirish, tajriba orttirish) hamda narsa va hodisalarning ichki mohiyatini tafakkur orqali anglab etishning ratsionalistik usullaridan foydalanadi. (idollar (unsur) - insonga (insoniyatga) haqiqiy bilimga erishishga to'sqinlik qiladilar insonning tug'ma yanglishishi, uning mazmuni bilishning tabiatini insonning shaxsiy tabiati bilan aralashtirilib yuborilishidadir. urug' unsuri – inson (ajdodlari) madaniyati orqali bilishning kechishi, ya'ni inson bilishni umuminsoniy madaniyat doirasida olib boradi va bu yakuniy natijaga o'z salbiy ta'sirini ko'rsatadi, bilimning haqiqiyligini pasaytiradi. g'or ruhlari – muayyan inson (biluvchi sub'ekt) shaxsiyatining bilish jarayoniga ta'sir etishi. natijada inson shaxsiyati (uning qarashlari, yanglishishlari – «g'or») bilishning yakuniy natijasida aks etadi. orttirilgan yanglishishlar maydon unsuri – nutq, tushunish apparatini: so'zlar, iboralar, tushunchalarni noaniq qo'llash. teatr unsuri – mavjud falsafaning bilish jarayoniga ta'siri. ko'pincha bilish jarayonida eski falsafa yangi uslubni qo'llashga to'sqinlik qiladi, bilishni har doim ham …

Want to read more?

Download all 128 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yangi va eng yangi davr falsafasi"

3 – mavzu yangi va eng yangi davr falsafasi yangi va eng yangi davr falsafasi yangi davr falsafasining tabiiy-ilmiy asoslari xvii asrdan boshlab tabiatshunoslik jadal sur'atlar- da rivojlanadi. dengizlarda kemalarning yurish ehtiyojlari astronomiyaning rivojlanishini, shaharsozlik, kemasozlik, harbiy ish – matematika va mexanikaning rivojlanishini belgilaydi. e.torrichelli havo bosimi mavjudligini eksperimental yo'l bilan aniqladi, simobli barometr va havo nasosini ixtiro qildi. i.nyuton mexanikaning asosiy qonunlarini, shu jumladan butun olam tortishish qonunini ta'rifladi. r.boyl kimyoda mexanikani qo'lladi, kimyoviy element tushunchasini ishlab chiqdi. ingliz fizigi u.gilbert magnit xossalarini va uning amalda qo'llani- lishini o'rgandi. v.garvey qon ayla- nishini kashf etdi va uning ro...

This file contains 128 pages in PPT format (16.4 MB). To download "yangi va eng yangi davr falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yangi va eng yangi davr falsafa… PPT 128 pages Free download Telegram