klassik davrgacha bo'lgan qadimgi iqtisodiy ta'limotlar

PPTX 24 pages 271.5 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 271.5 KB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

slayd 1 mavzu: klassik davrgacha bo'lgan qadimgi iqtisodiy ta'limotlar reja: 1. qadimgi sharqdagi iqtisodiy fikrlar 2. qadimgi xidistondagi iqtisodiy g'oyalar 3. qadimgi xitoydagi iqtisodiy qarashlari 4. zardushtizm (avesto) dagi iqtisodiy g'oyalar. 5. qadimgi gretsiyadagi iqtisodiy qarashlar. 6. qadimgi rimdagi iqtisodiy qarashlar 1. qadimgi sharqdagi iqtisodiy firlar iqtisodiy fikrlarning paydo bo'lishi va shakllanishi yozuv bilan bevosita bog'liq. yozuv bundan olti ming yil avval, miloddan to'rt ming yil oldin o'sha davrning madaniyat o'chog'i hisoblangan mesopotamiyada ijod qilindi. qadimgi grek tarixchilari hozirgi iroqdagi dajla va furot daryolarning oralig'idagi joylarni «mesopotamiya» deb atagan. bu grekcha so'z bo'lib, «ikki daryo oralig'i» ma'nosini bildiradi. dajla va furot daryolari hozirgi turkiya chegarasidan boshlanib, sharq tomon oqib fors ko'rfaziga quyiladi. bu ikki daryo atrofidagi joylarning tuprog'i unumdor, suvi ko'p bo'lib, qishloq xo'jaligi ishlab chiqarishiga juda qo'l kelardi. ayni zamonda ikki daryo vodiysining janubiy qismidagi asosiy mahalliy xalq shumerlar bo'lib, eng dastlabki yozuvni o'sha dastlabki yozuv ijod qilingandan keyin, …

2 / 24

792–1750 y.) podsholik qilgan davrda tayyorlangan qonun qonun matni kirish qismdan, hozirgi tasniflash bo'yicha 282 moddani o'z ichiga olgan asosiy qismdan va xulosadan iborat. qonunda fuqarolarining mulkini himoya qilish, ijara, sudxo'rlik va ishga yollash masalalari ko'rib chiqilgan ya'ni “kuchlilar kuchsizlarni surib chiqarmasinlar” fuqarolarni ulushi (erlari) sotilishi man etiladi. “sipoh yoki soliq to'lovchiga tegishli bo'lgan dala, uy, bog', – deyiladi qonunda, – kumushga sotilishi mumkin emas”. o'z mamlakati tashqarisida qul sifatida sotib olingan bobillik fuqarolar o'z vataniga qaytgach, erkinlikka erishishi zikr etilgan. sudxo'rlar o'z holicha, qarzdorlarning ruxsatisiz qarz evaziga ularning hosilini tortib olishi man etilgan. ular qat'iy ravishda puldagi (20%) va natural shakldagi (33% 1/3) foiz me'yorini aniq belgilab bergan. qarzdorlik uchun qullik muhlatining uch yil bilan cheklanishidir (to'rtinchi yili unga erkinlik berilishi lozim bo'lgan). xammurapi kodeksida tutqunlarga nisbatan yomon munosabatda bo'lgani uchun sudxo'rlarni hatto jazolash (shu jumladan, qonuniy yo'l bilan ham) ko'zda tutilgan. yollanma munosabatlarni tartibga solishga katta e'tibor berilgan. …

3 / 24

llari to'g'risida, maxfiy xizmat to'g'risida, armiyani tashkil qilish va shu kabilar to'g'risida so'z yuritiladi. «artxashastra»dagi iqtisodiy g'oyalar podsho to'rtta «ilmni» bilishi zarurligi to'g'risida fikr yuritiladi. ulardan biri iqtisodiyot hisoblanadi. «iqtisodiyot» (ekonomika) dehqonchilik, chorvachilik va savdo sifatida ko'riladi. davlatning siyosati erni emas, balki odamlarni himoya qilishi kerak. «davlatning kuchi, – deyiladi asarda, – odamlardan tashkil topgan. odam yashamaydigan er esa, naslsiz sigirga o'xshaydi – undan na sut sog'ib olib bo'ladi». kim o'z erini ishlatmasa yoki yomon ishlasa, uning erini tortib olish va yaxshi ishlaydigan xo'jayinlarga berish tavsiya etiladi. bahoning mavsumga qarab tebranib turishini bartaraf etish uchun, davlatning kerak paytda muomalaga chiqaradigan tovar zaxirasi bo'lishi kerak. bu bilan tovarlar bahosi barqarorliginietiladi. artxashastra»da irrigatsiya ishlarini yaxshilash ham nazarda tutilgan. «sug'orish sistemalarini qurish, – deyiladi unda, – hosilning manbai hisoblanadi...» sug'orish sistemasiga etkazilgan har qanday zarar uchun og'ir jazo, hatto o'limga mahkum etish tavsiya etiladi. «artxashastra»da aytilishicha, daromad va xarajatlarning qat'iy hisob-kitob hujjatlari olib …

4 / 24

voni tartiblashga, davlat byudjeti aktiv balansini saqlashga – «daromadlarni ko'paytirish va xarajatlarni kamaytirishga» da'vat etadi. qadimgi xitoy iqtisodiy g'oyalari asosiy oqimlar konfutsiy (m.o 551-447 y.) men tszi(m.o. 372-229 y.) suan tszi (m.o. 313-238 y.) guan tszi (m.o.725-645yy) legistlar (qonuni) oqimi (m.o. 351 yy.) daosizm (m.o. iv asr) patriarxal munosabatlarni reglamentlashtirish davlat tuzumini mustahkamlashga xizmat qiladi. davlat-bu katta oila, podsho esa “xalqlarning otasi” deyiladi. “buyuk jamoa mulki” (dehqonlar jamoasi mulki) va xususiy egalik (quldorlar mulki) ajratib ko'rsatiladi va xususiy mulk ustunligi ko'rsatib beriladi. aqliy mehnat bilan jismoniy mehnat to'g'risida fikr yuritiladi va aqliy mehnat bilan yuqori tabaqali kishilar, jismoniy mehnat bilan esa oddiy kishilar shug'ullanishi kerak deb ko'rsatiladi. mehnat taqsimoti to'g'risidagi fikrlar ilgari suriladi. davlatning bahoni tartiblab turishi zarurligiga alohida e'tibor beradi. konfutsiyning asosiy g'oyalari men tszi davlatda asosiysi xalq, hukmdor esa oxirgi o'rinda turadi; xitoy jamoasining “boshqaruvchilar va boshqariladiganlar”ga bo'linishini qo'llab-quvvatlaydi; oddiy xalq hukmron qatlamlarni boqishi kerak deb hisoblaydi; boylikning …

5 / 24

latning eng bosh masalasi deb hisoblangan; davlat ravnaqi uchun ikki masala hal etish zarurligi ko'rsatilgan: -don masalasi; -urush (yon-atrofdagi yerlarni bosib olish); qonun yo'li bilan yig'ilgan don miqdoriga bog'liq yagona soliq tizimini kiritish taklif etiladi; qonun yo'li bilan turli “ishyoqmaslar”ni “yerga qaytarish”, ya'ni dehqonchilik bilan shug'ullanishga, mehnat qilishga majbur etish siyosatini qo'llash zarurligi ta'kidlanadi. mamlakat tomonidan taqiqlovchi qonunlarga amal qilmaslikni taklif etgan, aynan qonunlarni haddan tashqari ko'pligi xalqni kambag'alla-shuviga olib kelishini ta'kidlagan; insoniyat avvalgi majburiyatlaridan voz kechishi, oddiy tabiiy hayotga qaytishi, ya'ni inson ibtidoiy davrga qaytishi, yangi mehnat qurollaridan foydalanmasligi zarurligi ta'kidlangan. “daosizm lao-tszi asoschisi 4. zardushtizm (avesto) (m. av. 589–512 y.) dagi iqtisodiy g'oyalar. kitobda er yuzida adolat qaror topishi uchun kishilarning rangidan, tilidagi va urf-odatlaridagi farqlaridan qat'i nazar ularning ro'shnoli hayoti uchun kurashuvchi jasur, halol, pok insonlarni shakllantirish va tarbiyalash g'oyasi bilan sug'orilgan. er dumaloq shaklda yaratilganligi, uning atrofi okeanlar bilan o'ralganligi haqida yozilgan. unda 16 mamlakatning nomi …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "klassik davrgacha bo'lgan qadimgi iqtisodiy ta'limotlar"

slayd 1 mavzu: klassik davrgacha bo'lgan qadimgi iqtisodiy ta'limotlar reja: 1. qadimgi sharqdagi iqtisodiy fikrlar 2. qadimgi xidistondagi iqtisodiy g'oyalar 3. qadimgi xitoydagi iqtisodiy qarashlari 4. zardushtizm (avesto) dagi iqtisodiy g'oyalar. 5. qadimgi gretsiyadagi iqtisodiy qarashlar. 6. qadimgi rimdagi iqtisodiy qarashlar 1. qadimgi sharqdagi iqtisodiy firlar iqtisodiy fikrlarning paydo bo'lishi va shakllanishi yozuv bilan bevosita bog'liq. yozuv bundan olti ming yil avval, miloddan to'rt ming yil oldin o'sha davrning madaniyat o'chog'i hisoblangan mesopotamiyada ijod qilindi. qadimgi grek tarixchilari hozirgi iroqdagi dajla va furot daryolarning oralig'idagi joylarni «mesopotamiya» deb atagan. bu grekcha so'z bo'lib, «ikki daryo oralig'i» ma'nosini bildiradi. dajla va furot dary...

This file contains 24 pages in PPTX format (271.5 KB). To download "klassik davrgacha bo'lgan qadimgi iqtisodiy ta'limotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: klassik davrgacha bo'lgan qadim… PPTX 24 pages Free download Telegram