jismoniy mashqlar

DOCX 43 pages 95.6 KB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 95.6 KB

File type DOCX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

v bob jismoniy tarbiyaning vositalari. jismoniy mashqlar § 5.1 jismoniy mashqlar jismoniy tarbiyaning asosiy vositasi sifatida har bir sohani rivojlantirishning maqsad va vazifalari, uslub va vositalari mavjud bo‘lgani kabi jismoniy tarbiyani amalga oshirishda ham vositalar mavjuddir. vosita-bu biror maqsadni amalga oshirish uchun bir narsani ikkinchisi bilan bog‘lovchi narsa vosita hisolanadi. jismoniy tarbiya jarayonida vositalar 3 xil turi bo‘lib, ular tabiatning sog‘lomlashtiruvchi kuchlari, gigienik omillar hamda jismoniy mashqlardir. jismoniy mashqlar jismoniy tarbiyaning asosiy vositasi hisoblanadi. jismoniy mashqlar- turli turkumdagi harakatlarni ongli ravishta, jismoniy tarbiyaning qonun -qoidalariga mos holatda, ixtiyoriy bajarilishidir. jismoniy mashqni vujudga kelishi - tarixan qator darsliklarda shbtidoiy jamoa tizimi davriga to‘g‘ri keladi deb ko‘rsatiladi. jismoniy mashqning vujudga kelishida obyektiv sabab qilib ibtidoiy odamning qorin to‘ydirish maqsadida ov qilishi, subyektiv sabab sifatida ongning shakillanishi deb qaraldi. ibtidoiy qurollar: tosh, qirrali tosh boylangan nayza, xas-cho‘p bilan nomigagina berkitilib quyilgan chohlardan va boshqalardan ovchilar foydalana boshlashgan, ijtimoiy ong shakllana boshlangan. ovda ishtirok …

2 / 43

a shakli barcha xodisa va jarayonlarga o‘xshash jismoniy mashqlar o‘zining mazmuni va shakliga ega. jismoniy mashqni bajarishda sodir bo‘ladigan mexanik, biologik, psixologik jarayonlarning to‘plari jismoniy mashqlarning mazmunini vujudga keltiradi, ularning ta’siridan harakat faoliyati uchun qobiliyat rivojlanadi. mashq mazmuniga uning bo‘laklarini to‘plari, uzunlikka sakrashda tanaga tezlik berish, depsinish havoda uchish, erga tushish zvenolari hamda mashqni bajarishda hal qilinadigan vazifalar, shuningdek mashqni bajarishdan organizmda sodir bo‘ladigan funksional o‘zgarishlar haqidagi nazariy bilim va amaliy harakat malakalari kiradi. bu elementlarning barchasi jismoniy mashqning umumiy mazmunini vujudga keltiradi. jismoniy mashqning shakli ularning ichki va tashqi strukturasining muvofiqligida ko‘rinadi. mashqning ichki strukturasiga shu faoliyatni bajarishda ishtirok etadigan skelet muskullari, ularning qisqarishi, cho‘zilishi, buralishi va h.k., biomexanik, bioximik bog‘lanishlari – energiya sarflanishi, yurak-tomir, nafas olish, nerv boshqaruvi va boshqa organalardagi jarayonlar, ularning o‘zaro bog‘liqligining, o‘z ichiga oladi. biologik, mexanik, psixologik va boshqa jarayonlarning mashq bajarishda birini biri bilan aloqasi, o‘zaro kelishilganligi yugurish mashqlarida boshqacha bo‘lsa, shtanga ko‘tarishda …

3 / 43

aniq ma’lum birharakat uchun namoyon bo‘layotgan jismoniy sifatlar shu jismoniy mashqni bajarishdagi malakaga ta’sir qiladi. shuning uchun suzuvchi kuchi bilan gimnastikachi kuchi, shtangachi kuchi biri-biridan farqlanadi. jismoniy mashqni shakli va mazmunining ratsional muvofiqligiga erishish jismoniy tarbiya nazariyasi va amaliyotining asosiy muammolaridandir. bu muammo qisman harakat malakasi va ko‘nikmasiga, shuningdek jismoniy sifatlarigaham ta’luqlidir. § 5.2 jismoniy mashqlar texnikasi texnika to‘g‘risidagi tushunchani pedagogik yoki biomexanik nuqtai nazardan o‘rgansa bo‘ladi. pedagogik nuqtai nazardan harakat vazifasini oson samarali hal qilish uchun tanlangan harakat faoliyatini jismoniy mashq texnikasi deb atash qabul qilingan. samaradorlik o‘quvchilar organizmiga eng oqilona ta’sir o‘tkazish bilan ifodalanadi. ammo ulardan eng maqbuli texnikaviy bajarilish deb ataladi. masalan, har xil usullar bilan suzish mumkin (krol, chalqancha va boshqalar), biroq ba’zilar klassik usullarning birortasidan ham foydalanmasdan suzadilar. bajarilish usullarining samaradorligi o‘quvchining individual fazilatiga, jismoniy tayyorgarlik darajasiga hamda qo‘yilgan vazifalarga bog‘liq. jismoniy mashqlar texnikasi muntazam ravishda rivojlanadi: odatlangan texnika takomillashtiriladi, ba’zida esa usullar barham topadi, …

4 / 43

zi usullarida individual tuzilishi jihatidan chetga chiqishni istisno qilmaydi. texnikani individuallashtirish ikki yo‘nalish bo‘yicha amalga oshiriladi: individuallashtirishning bir xil andozali yo‘li bo‘yicha, u standart texnika chegarasida ayrim shaxslar guruhlari jismoniy tayyorgarligi va qomatning andozali fazilati bilan muvofiqlikda o‘zgarishlar kiritiladi; insonning shaxsiy fazilatlarini hisobga oluvchi maxsus individuallashtirish yo‘li bo‘yicha sport-texnikaviy ko‘nikma aynan maxsus individuallashtirishning yuqori darajasini ham aks ettiradi (amaliyotda uni “o‘z usuli” deb tavsiflaydilar). texnikani individuallashtirishga asosiy e’tiborni bolalarni harakatga o‘rgatayotgan vaqtda qaratish kerak. andozali texnika faqat harakatning tuzilish asosini aks ettiradi va kattalarning harakatlarini tahlil qilish yo‘li bilan quriladi. bolalar jismoniy tayyorgarligi va gavdasining tuzilish xususiyatlari bilan muvofiqlikda texnikani individuallashtirish muammosi vujudga keladi. masalan, kichik maktab yoshidagi bolalar yugurish vaqtida boldir-tovon tuzilishining o‘ziga xos xususiyatlari sababli tovonning oldingi qismiga bosishda qiynaladi. texnika - grekcha so‘z bo‘lib, “bajara olish san’ati” degan ma’noni bildiradi. jismoniy mashq texnikasi doim o‘zgarib turadi va takomillashadi. takomillashgan harakat texnikasi yuqori natija ko‘rsatish garovi bo‘lib, unga …

5 / 43

bajarish uchun kerak bo‘ladigan harakat faoliyati tizimining o‘zak qismi tushuniladi. qo‘llangan usullar tananing qismlarini o‘zaro kelishgan holda, harakat faoliyatining ketma-ketligi tizimini buzmay, jismoniy sifatlarining keraklicha namoyon qilinishini taqazo etadi. usul samarali bo‘lsa, amaliyotda unumli qo‘llanilishi mumkin va uzoq vaqt o‘zining hayotiy amaliyligini saqlab qoladi. texnika asosida yetakchi harakat deb ataladigan negiz ajraladi, ya’ni harakat unga, birinchi navbatda, harakatning natija ko‘rsatishi bilan bog‘liq. masalan, tayanib sakrash vaqtida qo‘llar bilan siltanish. texnikaning asosiy zvenosi – bu ma’lum bir harakatdagi asosiy mexanizmning eng muhim va hal qiluvchi qismidan iborat. masalan, yugurib kelib balandlikka sakrovchilar uchun texnikaning asosiy zvenosi sakrash, oyoqni yuqoriga siltab, tez birlashtirishdan, uloqtirish uchun - yakunlovchi zo‘r berishdan, gimnastikada egilib ko‘tarilish (istalgan usul uchun) - tos-son bo‘g‘inlarini o‘z vaqtida va tez kerish (keyinchalik to‘xtatish)dan iborat bo‘ladi. sport harakatlarida asosiy zvenoni bajarish nisbatan qisqa vaqt oralig‘ida bo‘ladi hamda muskullarning ko‘p kuch sarflashini talab etadi. texnikaning detali - bu harakat tarkibiga kirgan, lekin …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jismoniy mashqlar"

v bob jismoniy tarbiyaning vositalari. jismoniy mashqlar § 5.1 jismoniy mashqlar jismoniy tarbiyaning asosiy vositasi sifatida har bir sohani rivojlantirishning maqsad va vazifalari, uslub va vositalari mavjud bo‘lgani kabi jismoniy tarbiyani amalga oshirishda ham vositalar mavjuddir. vosita-bu biror maqsadni amalga oshirish uchun bir narsani ikkinchisi bilan bog‘lovchi narsa vosita hisolanadi. jismoniy tarbiya jarayonida vositalar 3 xil turi bo‘lib, ular tabiatning sog‘lomlashtiruvchi kuchlari, gigienik omillar hamda jismoniy mashqlardir. jismoniy mashqlar jismoniy tarbiyaning asosiy vositasi hisoblanadi. jismoniy mashqlar- turli turkumdagi harakatlarni ongli ravishta, jismoniy tarbiyaning qonun -qoidalariga mos holatda, ixtiyoriy bajarilishidir. jismoniy mashqni vujudga kelishi - tarixan...

This file contains 43 pages in DOCX format (95.6 KB). To download "jismoniy mashqlar", click the Telegram button on the left.

Tags: jismoniy mashqlar DOCX 43 pages Free download Telegram