kuyoshradiatsiyasi

PPTX 21 стр. 1,6 МБ Бесплатная загрузка

21 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,6 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 21

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 21

2-mavzu: iqlim oʻzgarishi oqibatida biosferada biologik va ekologik oʻzgarishlar. mavzu: er sirtining radiatsiya balansi. reja : atmosferada kuyosh radiatsiyasining yutilishi va sochilishi. kuyosh radiatsiyasining turlari kuyosh radiatsiyasi atmosferadan utib, er sirtiga etib kelguncha uzgaradi. atmosferadagi xavo molekulalarida xamda kattik va suyuk aralashmalarda (aerozol) kuyosh radiatsiyasi sochiladi. kuyosh radiatsiyasi xavodagi gaz va aerozollarda kisman yutiladi. sochilish va yutilish jarayonlari selektiv (tanlama) xarakterga ega bulganligi uchun, atmosferadan utayotgach kuyosh radiatsiyasining spektral tarkibi xam uzgaradi. atmosferada kuyosh radiatsiyasining yutilishi katga bulmaydi va asosan infrakizil tulkinlar diapazonida kuzatiladi. azot kuyosh radiatsiyasini fakat ultrabinafsha tulkinlar diapazonida yutadi. spektrning bu kismida kuyosh radiatsiyasining energiyasi nixoyatda kichik bulganligi uchun, azotda kuyosh radiatsiyasining yutilishi radiatsiya intensivligiga deyarli ta'sir kursatmaydi. kislorod xam kuyosh radiatsiyasini kam mikdorda yutadi. yutilish kurinuvchan spektrning ikki ensiz qismida va ultrabinafsha kismda yuz beradi. ozon kuyosh radiatsiyasini kuchli yutadi. xavoda, xatto stratosferada xam, uning mikdori kam bulganiga karamay, u ultrabinafsha radiatsiyani deyarli butunlay yutadi va …

2 / 21

shi mumkinligini kursatadi. atmosfera kuchli xiralanganida (ayniksa shaxarlarda) kuyosh radiatsiyasining uta kuchli yutilishi kuzatiladi. umuman, er sirtiga tushayotgan quyosh radiatsiyasining 15-20% atmosferada yutiladi. kurilayotgan joyda xavodagi yutuvchi moddalar mikdori (suv bugi, chang, bulutlar) va kuyoshning gorizontdan balandligiga (atmosferada kuyosh nuri bosib utadigan masofa), ya'ni nurlar utuvchi xavo katlamining kalinligiga boglik xolda yutilish vakt utishi bilan uzgaradi. yutilish natijasida kuyosh radiatsiyasi energiyaning boshka turlariga (asosan, issiklik, atmosferaning yukori katlamlarida esa ionlanish jarayonida elektr energiyasiga xam) aylanadi. atmosfera kuyosh radiatsiyasi okimlariga nisbatan xira muxitdir. atmosfera xiraligi atmosferada turli xil aralash- malarning mavjudligiga boglik- birok, atmosferada aralashmalar bulmasa xam, u xira muxit deb xisoblanadi. molekulalarning issikdik xarakatida yuz beruvchi zichlik uzgarishlariga olib keladigan molekulalar komplekslari xam xiralik elementlari xisoblanadi. xavo zichpigi fluktuatsiyalarida yuzaga kelgan radiatsiya sochilishi molekulyar yoki reley sochilishi (bu xodisani birinchi bulib tavsiflagan ingliz olimi sharafiga), aralashma zarrachalarida kuzatiladigan sochilish esa aerozol sochilish yoki mi sochilishi (xind fizigi sharafiga) deb ataladi. …

3 / 21

anmagan nurdan farkdi sochilgan nur kisman kutblangan buladi. shu bilan birga, osmon gumbazining turli kismlaridan kelayotgan radiatsiya turlicha kutblanish darajasiga ega. aerozol sochilish, shu jumladan mayda suv tomchilari va muz kristallaridan sochilishda, sochilgan nurning intensivligi tulkin uzunligining birinchi yoki ikkinchi darajasidagi teskari proportsional. shuning uchun, bunday zarrachalarda sochilgan radiatsiya molekulalarda sochilgan radiatsiyadek kiska tulkinlarga boy bulmaydi. bundan tashkari, zarracha kancha katta bulsa, tushayotgan nur yunalishida sochilish shuncha kuchlirok buladi. aerozol sochilishda yoruglikning kutblanish darajasi molekulyar sochilishdagiga nisbatan ancha kichik. atmosferada kuyosh radiatsiyasining sochilishi va yutilishi jarayonlari natijasida spektral tarkibning uzunrok tulkinlar tomoniga uzgarishi kuzatiladi. yukorida kayd kilinganidek, atmosferaning yukori chegarasida kuyosh radiatsiyasining 9% ultrabinafsha (ub), 47% - kurinuvchan (k) va 44% - infrakizil (iq) radiatsiya kismlariga tugri keladi. kuyosh tikkada bulganida (a0=90°) bu munosabatlar kuyidagicha uzgaradi: ub - 4%, k - 46%, ik - 50%. kuyoshning gorizontdan balandligi 30° ga teng bulganda kuyosh energiyasining 3% ultrabinafsha, 44% - kurinuvchan va …

4 / 21

trida uzun tulkinlarning ulushi ortadi va osmonning tusi okimtir buladi. kuyosh ufkda bulganda u sarik yoki xatto, kizil tusni oladi. bu atmosferada kuyosh nurlari bosib utgan xavo katlamining kalinligi bilan boglik. xavo katlami kancha kalin bulsa, yutilish va sochilish jarayonlari shuncha kuchli buladi va er sirtigacha kurinuvchan radiatsiyaning eng uzun - kizil nurlari etib keladi. kunduzi kuyosh radiatsiyasining atmosferada sochilishi sochilgan yoruglikni yuzaga keltiradi. agar erda atmosfera bulmaganida fakat tugri yoki kaytgan kuyosh nurlari tushgan joylar yorug bular edi. sochilish jarayonlari natijasida kunduzi butun atmosfera yoruglik manbai bulib xizmat kiladi - kunduzi kuyosh nurlari tushmagan joylar xam yorug, butunlay bulutlilikda bulut ostidagi atmosfera katlamida sochilgan radiatsiya yoruglik xosil kiladi. kurinuvchanlikning gorizontal yoki meteorologik uzokdigi kurinuvchan radiatsiyaning sochilishi bilan boglik. juda toza xavoda (masalan, arktik xavoda) kurinuvchanlik uzokligi bir necha yuz kilometrgacha etishi mumkin. bunday xavoda yoruglikning sochilishi asosan fakat atmosfera gazlarining molekulalarida sodir buladi. agar xavoda chang yoki kondensatsiya maxsulotlari …

5 / 21

onsentratsiyasi 103 ion/sm2gacha yetadi. quyosh chaqnashlari paytida katta energiyali (7-103ev) zarrachalar (asosan, protonlar) paydo bo'ladi. erga tushayotgan umumiy kosmik nurlar chaqnashini quyosh radiatsiyasi ko'rinishida ifodalaydi. global iqlim o'zgarishi va migratsiya. insoniyat tarixida migratsiya har doim katta rol o'ynagan. migratsiya tufayli odamlar butun dunyoda yashash joylarini tark etgan. bu zamonaviy rivojlangan dunyoning madaniy, irqiy, etnik va boshqa turli xil xalqlarning shakllanishini belgiladi. aynan odamlarning er yuzidagi migratsiyasi texnologiyalar, iqtisodiy va madaniy yangiliklar tarqalishiga hissa qo'shdi. bundan tashqari, har doim katta migratsiyalar harbiy-siyosiy fenomen (hodisa) bo'lib, hududlarda ijtimoiy-siyosiy tartibni silkinishiniga olib keladi. bugungi kunda migratsiya insonlarning zamonaviy iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va siyosiy rivojlanishiga katta ta'sir ko'rsatmoqda. agar oldingi migratsiyalar 100-yillikda yorqin namoyon bo'lsa, bunday o'zgarishlarni har kuni kuzatish mumkin. bugunga kelib ko'pchilik uchun kutilmaganda migratsiya yana dunyoning eng dolzarb siyosiy muammosiga aylandi. dunyo aholisining demografik portlashi natijasida yuzaga kelgan global vaziyat to'g'risida jamiyat ongli ravishda yaxshi anglamagan. quyosh elektromagnit nurlanishining asosiy qismi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 21 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kuyoshradiatsiyasi"

2-mavzu: iqlim oʻzgarishi oqibatida biosferada biologik va ekologik oʻzgarishlar. mavzu: er sirtining radiatsiya balansi. reja : atmosferada kuyosh radiatsiyasining yutilishi va sochilishi. kuyosh radiatsiyasining turlari kuyosh radiatsiyasi atmosferadan utib, er sirtiga etib kelguncha uzgaradi. atmosferadagi xavo molekulalarida xamda kattik va suyuk aralashmalarda (aerozol) kuyosh radiatsiyasi sochiladi. kuyosh radiatsiyasi xavodagi gaz va aerozollarda kisman yutiladi. sochilish va yutilish jarayonlari selektiv (tanlama) xarakterga ega bulganligi uchun, atmosferadan utayotgach kuyosh radiatsiyasining spektral tarkibi xam uzgaradi. atmosferada kuyosh radiatsiyasining yutilishi katga bulmaydi va asosan infrakizil tulkinlar diapazonida kuzatiladi. azot kuyosh radiatsiyasini fakat ultrabinafs...

Этот файл содержит 21 стр. в формате PPTX (1,6 МБ). Чтобы скачать "kuyoshradiatsiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kuyoshradiatsiyasi PPTX 21 стр. Бесплатная загрузка Telegram