elektronika va sxemalar fanidan ta'lim

PPTX 20 pages 4.6 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.6 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mavzu:tranzistorlar. maydonli tranzistorlarning tuzilishi. reja: 1.tranzistorlar haqida ma’lumot taqdimoti mavzu: elektronika va sxemalar” faniga kirish. fanning maqsadi va vazifalari elektronika va sxemalar fanidan reja: elektronika va sxemalar fanining o‘rni va ahamiyati. hozirgi zamon axborot-kommunikasiya texnologiyalariga elektronika sohasidagi yetuk olimlarning qo’shgan hissalari zamonaviy elektronika tarixi, rivojlanish bosqichlari va istiqbollari; elektrotexnika va elektronika sohalaridagi standartlar va texnik talablar elektronika – fan va texnika sohasi bo’lib, axborot uzatish, qabul qilish, qayta ishlash va saqlash uchun ishlatiladigan elektron qurilmalar hamda asboblar yaratish usullarini o’rganish, ishlab chiqish bilan shug„ullanadi. elektronika elektromagnit maydon nazariyasi, kvant mexanikasi, qattiq jism tuzilishi nazariyasi va elektr o„tkazuvchanlik hodisalari kabi fizik bilimlarga asoslanadi. elektronikaning rivojlanishi elektron asboblar texnologiyasining takomillashuvi bilan chambarchars bog’liq bo’lib, hozirgi kungacha to’rt bosqichni bosib o’tdi. birinchi bosqich asboblari: rezistorlar, induktivlik g„altaklari, magnitlar, kondensatorlar, elektromexanik asboblar (qayta ulagichlar, rele va shunga o’xshash) passiv elementlardan iborat edi. ikkinchi bosqich li de forest tomonidan 1906-yilda triod lampasining ixtiro qilinishidan boshlandi. …

2 / 20

ixtiroga nobel mukofoti berildi. tranzistor elektron lampaning barcha vazifalarini bajarishi bilan birga uning: past ishonchlilik, ko’p energiya sarflash, katta o’lchamlari kabi asosiy kamchiliklaridan xoli edi. to’rtinchi bosqich integral mikrosxemalar (ims) asosida elektron qurilma hamda tizimlar yaratish bilan boshlandi va mikroelektronika davri deb ataldi. mikroelektronika – fizik, konstruktiv – texnologik va sxemotexnik usullardan foydalanib, yangi turdagi elektron asboblar – imslar va ularning qo’llanish prinsiplarini ishlab chiqish yo’lida izlanishlar olib borayotgan elektronikaning bir yo’nalishidir. hozirgi kunda telekommunikatsiya va axborotlashtirish tizimining rivojlanish darajasi tom ma’noda mikroelektronika va nanoelektronika mahsulotlarining ularda qo’llanilish darajasiga bog’liq. birinchi imslar 1958-yilda yaratildi. imslarning hajmi ixcham, og’irligi kam, energiya sarfi kichik, ishonchliligi yuqori bo’lib, hozirgi kunda uch konstruktiv – texnologik variantlarda yaratilmoqda: qalin va yupqa pardali, yarimo’tkazgichli va gibrid. 1965-yildan buyon mikroelektronikaning rivoji g. mur qonuniga muvofiq bormoqda, ya’ni har ikki yilda zamonaviy imslardagi element-lar soni ikki marta ortmoqda. hozirgi kunda elementlar soni 106†109 ta bo’lgan o’ta yuqori va …

3 / 20

yurlash yo„lidagi mantiqiy davomi hisoblanadi. u qattiq jism fizikasi, kvant elektronikasi, fizikaviy-kimyo va yarimo„tkazgichlar elektronikasining so’nggi yutuqlari negizidagi qattiq jismli texnolo-giyaning bir qismini tashkil etadi. so’nggi yillarda nanoelektronikada muhim amaliy natijalarga erishildi, ya’ni zamonaviy telekommunikatsiya va axborot tizimlarning negiz elementlarini tashkil etuvchi: geterotuzilmalar asosida yuqori samaradorlikka ega lazerlar va nurlanuvchi diodlar yaratildi; fotoqabul-qilgichlar, o’ta yuqori chastotali tranzistorlar, bir elektronli tranzistorlar, turli xil sensorlar hamda boshqalar yaratildi. nanoelektron o’yuis va gyuis mikroprosessorlarni ishlab chiqarish yo’lga qo’yildi. shvetsiya qirolligi fanlar akademiyasi ilmiy ishlarida tezkor tranzis-torlar, lazerlar, integral mikrosxemalar (chiplar) va boshqalarni ishlab chiqish bilan zamonaviy axborot kommunikatsiya texnologiyalariga asos solgan olimlar: j.i. alferov, g. kremer, dj.s. kilbini nobel mukofoti bilan taqdirlandi. integral mikroelektronika va nanoelektronika bilan bir vaqtda funksional elektronika rivojlanmoqda. elektronikaning bu yo’nalishi an’anaviy elementlar (tranzistorlar, diodlar, rezistorlar va kondensa-torlar)dan voz kechish va qattiq jismdagi turli fizik hodisa (optik, mag-nit, akustik va h.k.)lardan foydalanish bilan bog’liq. funkisonal elektronika asboblariga akustoelektron, magnitoelektron, …

4 / 20

ega. kulon qonuni kulon qonuni bo’yicha orasidagi masofaga nisbatan o’lchamlari kichik bo’lgan ikkita zaryadlangan jismning o’zaro ta’sir kuchi. formula bilan aniqlanadi, bunda q1 va q2 – jismlarning elektr zaryadlari, r-ular orasidagi masofa, ε -muhitning nisbiy dielektrik kirituvchanligi va ε0 -elektrik doimiylik. elektr maydoni kuchlanganligi elektr toki – elektr zaryadlarining tartibli harakati. elektr toki paydo boʻlishi va doimo paydo boʻlib turishi uchun: moddada erkin elektr zaryadlari; ularni tartibli harakatga keltiruvchi elektr maydon; zanjir berk boʻlishi kerak. zaryadli zarralar tok tashuvchilar deb ataladi. metallar va yarimoʻtkazgichlarda tok tashuvchilar elektronlardan, elektrolitlarda musbat va manfiy ionlardan, ionlashgan gazlarda musbat va manfiy ionlar hamda elektronlardan iborat bo’ladi. elektr kuchlanish — elektr va tashqi kuchlarning birlik musbat zaryadni zanjirning aniq bir qismida koʻchirishida bajargan ishiga teng boʻlgan fizik kattalik. elektr kuchlarning zanjir qismida birlik musbat zaryadni koʻchirishda bajargan ishi shu qism uchlaridagi potensiallar farqi (φ1-φ2) ga teng. tashqi kuchlarning birlik musbat zaryadni koʻchirishda bajargan ishi esa …

5 / 20

deb ataladi. signal elektr zanjiridan o`tayotganida uning ichida yoki sirtida energiya yutilishi yoki to`planishi mumkin. shunga ko`ra, elektr zanjirining elememtlari aktiv (rezitiv) va reaktiv qarshiliklarga ajratiladi. agar zanjir elementida energiyaning qaytmas yutilish hodisasi kuzatilsa, bu elementning qarshiliti aktiv (rezitiv) qarshilik, aks holda, uning qarshiligi reaktiv qarshilik deyiladi. reaktiv qarshilikda energiya yutilmaydi, balki to`planadi. elektr zanjirining aktiv qarshilikli elementi rezistor deb ataladi va sxemada r harfi bilan belgilanadi. reaktiv qarshilikli elementlarga misol qilib induktivlik g`altagi va kondensatorni ko`rsatish mumkin. induktivlik g`altagida magnit maydon energiyasi to`plansa, kondensator qoplamalari orasida elektr maydon energiyasi to`planadi. elektr kattaliklarini o‘lchov asboblari 1. ampermetr, 2. voltmetr, 3. mutimetr e’tiboringiz uchun raxmat image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.png image5.jpeg image6.jpeg image7.png image8.png image9.png image10.wmf image11.wmf image12.png image13.jpeg image14.png image15.png image16.gif image17.jpeg image18.jpeg 2 0 2 1 4 r q q f e pe × = q f e = /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektronika va sxemalar fanidan ta'lim"

mavzu:tranzistorlar. maydonli tranzistorlarning tuzilishi. reja: 1.tranzistorlar haqida ma’lumot taqdimoti mavzu: elektronika va sxemalar” faniga kirish. fanning maqsadi va vazifalari elektronika va sxemalar fanidan reja: elektronika va sxemalar fanining o‘rni va ahamiyati. hozirgi zamon axborot-kommunikasiya texnologiyalariga elektronika sohasidagi yetuk olimlarning qo’shgan hissalari zamonaviy elektronika tarixi, rivojlanish bosqichlari va istiqbollari; elektrotexnika va elektronika sohalaridagi standartlar va texnik talablar elektronika – fan va texnika sohasi bo’lib, axborot uzatish, qabul qilish, qayta ishlash va saqlash uchun ishlatiladigan elektron qurilmalar hamda asboblar yaratish usullarini o’rganish, ishlab chiqish bilan shug„ullanadi. elektronika elektromagnit maydon nazariyasi...

This file contains 20 pages in PPTX format (4.6 MB). To download "elektronika va sxemalar fanidan ta'lim", click the Telegram button on the left.

Tags: elektronika va sxemalar fanidan… PPTX 20 pages Free download Telegram