elektronika va sxemalar fanidan x

DOCX 67 pages 7.7 MB Free download

67 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.7 MB

File type DOCX

Pages 67

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 67

elektronika va sxedmalar 1 fanidan x 1.11. kirxgofning birinchi qonuniga tarif bering, kirxgof qoidalari ham doyiladigan kirxgofning ikkita qonuni murakkab elеktr zanjirlarni hisoblashda ishlatiladi va ularning elеktr holatini to’liq aniqlaydi. murakkab zanjirlar uchun tarmoq, tugun va kontur dеgan tushunchalar qo’llaniladi. elеktr zanjir tarmog’i — zanjiriing bitta tok o’tadigan qismi bo’lib u kеtma-kеt ulangan elеkеntlardan—rеzistorlar, zlеktr enеrgiyasi manbalari va shunga o’xshashlardan tarkib topadi.“tugunga kiruvchi barcha toklarning yig‘indisi tugundan chiquvchi barcha toklarning yig‘indisiga teng”. qarshlikni ketma ket ulaganimizda qiymati qanchaga ortadi, rasmda keltirilgan qarshilikni xisoblang 2,22. maxsus vazifani bajaruvchi diodlar. fotodiod, stablitron, svetodiod, varikap, shartli belgilanishi, ishlash prinsipi fotodiod (foto... va ...diod) - optik nurlanish taʼsirida bir tomonlama fotooʻtkazuvchanlik xossasiga ega boʻlgan yarimoʻtkazgichli diod; fotoelektronika vositasi. f. ikki ish rejimida ishlaydi: fotodiod rejimida f. tashki zanjirida r—p oʻtishdan hosil boʻladigan oʻzgarmas tok mavjud, ventil rejimida bunday tok boʻlmaydi. f.ning integral sezgirligi — 20 mka/lm, inersionligi <10 ne. f. fotodiod rejimida fotorezistorpek f. …

2 / 67

ntiradigan, bittar-n o‘tishgaegabo‘lganyarimo‘tkazgichliasbob. yorug‘liknurielektron – kovakjuftlariningrekombinatsiyasinatijasidayuzagakeladiyorug‘likdiodlarioptikaloqaliniyalari, indikatorqurilmalar, optoparalarvax.z.lardaqo‘llaniladi. optoelektronjuftlik, yokioptopara, konstruktivjihatdanoptikmuhitdabog‘langanyorug‘liknurlatuvchivafotoqabulqilgichdantashkiltopgan. yorug‘liknurlatuvchivafotoqabulqilgichorasidagito‘g‘rioptikaloqabarchaturdagielektraloqalarnibartarafetadi varikapelektryordamidaboshqariladigansig‘imsifatidaqo‘llanishgamo‘ljallangan. varikapningishlashprinsipielektro‘tishto‘siqsig‘iminingteskarikuchlanishgabog‘liqligigaasoslangan. varikaplarasosantebranmakonturlarnichastotasinielektronqaytasozlashdaqo‘llaniladi. varikaplarningbirnechaturimavjud. masalan, parametrikdiodlaro‘tayuqorichastotasignallarinikuchaytirishvageneratsiyalashda, ko‘paytiruvchidiodlaresakengchastotadiapazonigaegabo‘lganko‘paytirgichlardaqo‘llaniladi. 1,3bipolyar tranzistorning asosiy parametrlarikirish qarshiligi, chiqish qarshiligi, kuchlanish bo‘yicha, tok bo‘yicha, quvvat bo‘yicha kuchaytirish koeffitsienti bipolyartranzistordebo‘zarota’sirlashuvchiikkitar-n o‘tishvauchtaelektrod (tashqichiqishlar)gaegabo‘lganyarimo‘tkazgichasbobgaaytiladi. tranzistordantokoqibo‘tishiikkiturdagizaryadtashuvchilar - elektron – kovaklarningharakatigaasoslangan. bipolyartranzistorr-n-rva n-r-n o‘tkazuvchanlikkaegabo‘lganuchtayarim o‘tkazgichdan tashkil topgan (13.1 avab - rasm). endilikdakengtarqalgan n-r-n tuzilmalibipolyartranzistorniko‘ribchiqamiz. tranzistorningkuchlilegirlanganchekkasohasi (n+ - soha) emitterdebataladivauzaryadtashuvchilarnibazadebataluvchio‘rtasohaga (r - soha) injeksiyalaydi. keyingichekkasoha (n - soha) kollektordebataladi. uemiitterganisbatankuchsizroqlegirlanganbo‘lib, zaryadtashuvchilarnibazasohasidanekstraksiyalashuchunxizmatqiladi (6.2- rasm). emittervabazaoralig‘idagio‘tishemittero‘tish, kollektorvabazaoralig‘idagio‘tishesakollektoro‘tishdebataladi. 2- bilet 2.1. o’zg

3 / 67

aruvchan va o’zgarmas to’ka tarif bering? oʻzgaruvchan tok — tok kuchi (kuch lanish) va yoʻnalishi vaqt oʻtishi bilan davriy ravishda oʻzgaradigan elektr toki; keng maʼnoda — vaqt boʻyicha oʻzgaradigan har qanday elektr toki. oʻzgaruvchan tokni oʻzgartirish, mas, uzoq masofaga uzatish, toʻgʻrilash, chastotasini oʻzgartirish kabi amallarning bajarilishi nisbatan oddiyligi uning afzalligi hisoblanadi. asosiy koʻrsatkichlari: chastotasi va tok kuchining taʼsir etuvchi qiymati. sanoatda foydalaniladigan oʻzgaruvchan elektr tarmoqlarida tok kuchi va kuchlanish garmonik tarzda 50 gs chastota bilan oʻzgaradi. zanjir uchlaridagi oʻzgaruvchan kuchlanishni elektr styalardagi generatorlar vujudga keltiradi. tok kuchining taʼsir etuvchi qiymati deganda maʼlum vaqt ichida oʻtkazgichdan oʻzgaruvchan tok oʻtganda ajraladigan issiqlik miqdoriga teng issiqlik ajratadigan tok kuchi tushuniladi. tok kuchi va kuchlanishning taʼsir etuvchi qiymatlari oʻzgaruvchan tok zanjiriga ulangan ampermetr va voltmetr bilan oʻlchanadi oʻzgarmas tok— tok kuchi va yoʻnalishi vaqt oʻtishi bilan oʻzgarmaydigan elektr toki. oʻzgarmas tok oʻzgarmas elektr yurituvchi kuch taʼsirida oʻtkazgichdan yasalgan berk zanjirda vujudga kelishi mumkin. agar …

4 / 67

vaklar 2.3 . maydoniy tranzistorlar haqida umumiy ma’lumot o‘tish boshqarilishi, istok (i); stok (s); zatvor (z) elektrodtoklariasosiyzaryadtashuvchilarningkristallhajmidagielektrmaydonta’siridadreyfharakatlanishigaasoslanganuchelektrodli, kuchlanishbilanboshqariladiganyarimo‘tkazgichasbobmaydoniytranzistor (mt) deyiladi. mtlardatokhosilbo‘lishidafaqatbirturli– asosiyzaryadtashuvchilar (elektronlaryokikovaklar) qatnashganisababliularba’zanunipolyartranzistorlardebataladi. mtlarda, btlardagikabitezkorlikkata’siretuvchiinjeksiyavaekstraksiyanatijasidanoasosiyzaryadtashuvchilarningto‘planishjarayonlarimavjudemas. r–no‘tishbilanboshqariluvchin – kanallimttuzilmasiningko‘ndalangkesimivauningshartlibelgilanishi 15.1 - rasmdakeltirilgan. n–turdagi sohakanaldebataladi. kanalgazaryadtashuvchilarkiritiladigankontaktistok (i); zaryadtashuvchilarchiqibketadigankontaktstok (s)debataladi. zatvor (z)boshqaruvchielektrodhisoblanadi. zatvorvaistokoralig‘igakuchlanishberilgandayuzagakeladiganelektrmaydonikanalo‘tkazuvchanligini, natijadakanaldanoqibo‘tayotgantoknio‘zgartiradi. zatvorsifatidakanalganisbatano‘tkazuvchanligiteskariturdagisohaqo‘llaniladi. ishchirejimdauteskariulanganbo‘libkanalbilanr – no‘tishhosilqiladi. mtdaelektrodlaruchtabo‘lganisababli, uchxilulanishsxemalarimavjud: umumiyistok (ui), umumiystok (us) vaumumiyzatvor (uz). bundamtelektrodlaridanbirisxemaningkirishvachiqishzanjirlariuchunumumiy, uningo‘zgaruvchantok (signal) bo‘yichapotensialiesanolgatengqilibolinadi. asosiyulanishsxemasibo‘libuiulanishxizmatqiladi 3-bilet 3.1. kirxgofning birinchi qonunini izohlovchi sxemani keltiring va hisoblang. qarshiliklakdi parallel ulaganimizda qiymati qanchagacha o’zgaradi? 3.2. yarimo’tkazgich diodlar haqida ma’lumot bering. elektrod, anod, katod, elektron, kovak, o‘zgaruvchan tok, o‘zgarmas tok yarimo‘tkazgichdioddebbir (yokibirnecha) elektro‘tishlargaegaikkielektrodlielektronasbobgaaytiladi. diodlarradioelektronqurilmalardaishlatilishivabajaradiganvazifasigamuvofiqtasniflan

5 / 67

adilar. elektrod (elektro... va yun. poyok — yoʻl) — 1)payvandlash ektrodi — payvandlash, eritish yoki kesib tushirish vaqtida detalga elektr toki beradigan element (plastinka, rolik yoki sterjen). metall, kamdankam hollarda koʻmir sirtiga legirlovchi,, oksidlovchi va barqarorlovchi kimyoviy modda qoplab tayyorlanadi. e.ning eriydigan, erimaydigan (volfram va uglerodli poʻlat sterjenlar) va kontakt payvand uchun moʻljallangan turlari bor. metall e. 0,3—12 mm diametrli qilib yasaladi; 2) p ye ch elektrodi — yoy pechi konstruksiyasining elementi; undan elektr toki pechning ish boʻshligʻiga uzatiladi. koʻmir, grafit, metalldan tayyorlanadi; 3) galvanik e. — ionli oʻtkazgichga botirilgan element; elektron oʻtkazgich hisoblanadi. elektroliz vaqtida galvanik tok manbalari va boshqalarda ishlatiladi; 4) elektron asbob e. i — plastinka, toʻr, silindr va boshqalar shaklda yasaladi. turli maqsadlarda ishlatiladi. mas, katod, fotokatod kabi e.lar elektronlar manbai hisoblanadi; toʻrlar (boshqaruvchi, ekranlovchi, antidinatron) va elektron toʻplar asbob ichida ish muhitida elektrodlar va ionlarning harakatini boshqarib turuvchi elektr maydonlar hosil qilish uchun qoʻllaniladi. anod …

Want to read more?

Download all 67 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektronika va sxemalar fanidan x"

elektronika va sxedmalar 1 fanidan x 1.11. kirxgofning birinchi qonuniga tarif bering, kirxgof qoidalari ham doyiladigan kirxgofning ikkita qonuni murakkab elеktr zanjirlarni hisoblashda ishlatiladi va ularning elеktr holatini to’liq aniqlaydi. murakkab zanjirlar uchun tarmoq, tugun va kontur dеgan tushunchalar qo’llaniladi. elеktr zanjir tarmog’i — zanjiriing bitta tok o’tadigan qismi bo’lib u kеtma-kеt ulangan elеkеntlardan—rеzistorlar, zlеktr enеrgiyasi manbalari va shunga o’xshashlardan tarkib topadi.“tugunga kiruvchi barcha toklarning yig‘indisi tugundan chiquvchi barcha toklarning yig‘indisiga teng”. qarshlikni ketma ket ulaganimizda qiymati qanchaga ortadi, rasmda keltirilgan qarshilikni xisoblang 2,22. maxsus vazifani bajaruvchi diodlar. fotodiod, stablitron, svetodiod, varikap, sh...

This file contains 67 pages in DOCX format (7.7 MB). To download "elektronika va sxemalar fanidan x", click the Telegram button on the left.

Tags: elektronika va sxemalar fanidan… DOCX 67 pages Free download Telegram