predmet sohani tasvirlash. mbbtda ishlash texnologiyasi asoslari

PPTX 46 pages 823.7 KB Free download

46 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 823.7 KB

File type PPTX

Pages 46

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 46

ma'lumotlarni qayta ishlash va boshqarish texnologiyasi 2-ma'ruza predmet sohani tasvirlash. mbbtda ishlash texnologiyasi asoslari reja: predmet sohani tasvirlash usullari. model tushunchasi. predmet sohani infologik, datalogik va jismoniy modellari. ma’lumotlarning «mohiyat-bog’lanish» infologik modeli. mohiyatlar klassifikatsiyasi. relyatsion ma’lumotlar bazasi. relyatsion algebra va relyatsion hisoblash elementlari. 1 predmet sohani tavsiflash predmet sohasi - bu boshqarishni tashkil qilish va uni avtomatlashtirish maqsadida o`rganilishi lozim bo`lgan ob`ektiv dunyoning ma`lum bir qismidir. predmet soha ma`lumotlaridan foydalanish uchun ularning mazmuniy berilishi - semantikasi berilishi lozim. ma`lumotlar semantikasini tasvirlashning asosiy vositasi - tabiiy tildir. ba`zan, formallashtirilgan tillardan ham foydalanish mumkin. ma'lumotlar bazasini loyihalash bosqichlar mbni loyihalash mb ni tuzish uni loyixalashtirishdan boshlanadi. mb ni loyixalashtirishda faoliyat soxasi taxlil kilinadi va barcha foydalanuvchilar talablari o'rganib chiqiladi. odatda mb ni loyixalash vazifasi bir kishiga yoki guruxga yuklatiladi. ularga tashkilot tomonidan asosiy ish jarayonlarini tushunadigan va kiymatlarga kompyuter orkali ishlov berish xakida tushunchaga ega bo'lgan xodim biriktiriladi. loyixalovchilar mb ning modelini …

2 / 46

siga aylanadi. modellashtirish, ayniksa, mavxum ob'ektlarni, olis-olislarda joylashgan ob'ektlarni, juda kichik xajmli ob'ektlarni o'rganishda axamiyati kattadir. modellashtirish uslubidan fizika, astranomiya, biologiya, iktisod fanlarida ob'ektning ma'lum xususiyat va munosobatlarini aniklash uchun xam foydalaniladi. model turlari o'rganilgan ma'lumotlar, foydalanuvchilar takliflari va ish jarayonini tasavvur qilishga asoslangan holda mb ning boshlangich xomaki nusxasi tayyorlanadi. tabiiy tildan foydalangan holda matematik formulalar, jadvallar, grafiklar va barcha kishilarga tushunarli bo'lgan vositalardan foydalanib tayyorlangan mb loyihasi ma'lumotlarning infologik modeli deb ataladi. ma'lumotlarning infologik modeli ma'lumotlarning infologik modeli - biror bir kompyuter va mbbt ga bog'lik bo'lmagan, umumlashtirilgan jarayon sohasi (ish jarayonlari, qiymatlar to'plami, qiymatlar tipi, uzunligi, o'zaro bog'liqligi va x-zo) tavsifidir. insonga muljallab tavsiflangan model, kiymatlarni saklash uchun xizmat qiladigan jismoniy soha parametrlariga bog'lik bo'lmaydi. ushbu model tavsifi kompyuter uchun emas, balki insonlarga mo'ljallanadi. infologik model jarayon sohasini to'lik akslantirganligi uchun ish jarayonida biror bir o'zgarish sodir bo'lmasa o'zgartirilmaydi. infologik model infologik modelda ma'lumotlarni tizim xotirasida qanday …

3 / 46

irlash savollari qaraladi. datologik loyixalashda ma'lumotlarni qabul qilish, saqlash va qayta ishlash vositalarining imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda tizimda axborot yordamida ma'lumotlarni mos ifodalash shakllari ishlab chiqiladi, hamda axborotni tasvirlash va o'zgartirish modeli va metodlari keltiriladi. ma'lumotlarning modellari datalogik modelda infologik model ma'lumotlari tuzilmasi anik bir modelda (ierarxiya, tarmoksimon, relyatsion) kuriladi. xozirgi kunda ma'lumotlar datalogik modeli relyatsion talab asosida yaratiladi. infologik model mbbt uchun «tushunarli» bulgan kompyuterga yo'naltirilgan datologik modelda o'z aksini topishi lozim. jismoniy modelda datalogik modelda yaratilgan tuzilma bevosita tanlangan mbbt da kuriladi. datalogik va jismoniy modellar kompyuterga yunaltirilgan xisoblanadi. ular yordamida mbbt dastur va foydalanuvchilarga kiymatlarning jismoniy joylashishidan kat'iy nazar kirish imkonini yaratadi. jismoniy model asosida mbbt kerakli ma'lumotlarni tashki xotira kurilmasidan izlab topadi. ma'lumotlarning «mohiyat-bog'lanish» infologik modeli mbni modellashtirish infologik model xaqiqiy dunyoni inson tushunchasiga muvofiq ravishda tasvirlash uchun xizmat kiladi. bu model ma'lumotlarni saqlash sohasi parametrlariga bogliq emas. bunday modelni qurish uchun juda ko'plab uslublar mavjud. …

4 / 46

mohiyat nusxasiga tegishli bo'ladi. masalan shaxar moxiyat tipi bo'lsa, «toshkent», «buxoro» esa moxiyat nusxasi hisoblanadi. «moxiyat-bog'lanish» xaqida tushuncha atribut-mohiyatning nomlangan tavsifidir. nomlash anik bir moxiyat tipi uchun takrorlanmas, ammo turli xil mohiyat tiplari uchun bir xil bo'lishi mumkin. (masalan rang atributi it, avtomobil, gul, tutun va x-zo singari mohiyatlar uchun aniklanishi mumkin). atribut mohiyatda qanday ma'lumotlar saqlanishi kerakligini aniklash uchun ishlatiladi. masalan avtomobil moxiyati uchun tip, tur, raqami, rang va h-zolar atributga misol bo'la oladi. bu erda ham tip va nusxasi o'rtasida fark mavjudligi namoyon bo'ladi. rang atributi tipi juda ko'p kiymat yoki nusxaga ega buladi: kizil, kuk, sarik, ok va x-zo. ammo moxiyatning xar bir nusxasiga atributning birgina qiymati takdim qilinadi. mohiyatning tipi va atributi orasidagi mutloq farq mavjud emas. moxiyat tipiga bog'lik xolda atribut o'z o'rniga ega bulishi mumkin. boshka hollarda atribut mustakil mohiyat sifatida qatnashishi mumkin. masalan avtomobil zavodi uchun rang ishlab chikarilayotgan maxsulot atributi bo'lsa, rang …

5 / 46

h orkali mohiyatning biror-bir kiymati orqali boshka moxiyatni izlashdan iboratdir. mavjud mb yuzlab, xattoki minglab mohiyatlarni umumlashtiradi va nazariy jixatdan moxiyatlar orasida millionlab bog'lanishlarni tashkil kilish mumkin. ko'plab bog'lanishlarning mavjudligi infologik modelning murakkabligini belgilaydi. «moxiyat-bog'lanish» xaqida tushuncha infologik modelni kurishda er diagramma (inglizcha entity-relationship moxiyat-bog'lanish) tilidan foydalanish mumkin. unda mohiyat tug'ri turtburchak, birlashtirish romb yoki oltiburchak, atributlar oval, bog'lanishlar esa yo'nalishga ega bo'lmagan va yuqorisida bog'lanish darajasi qo'yilgan chiziq shaklida ifodalanadi. bog'lanish darajasi 1 yoki «ko'p» suzini bildiruvchi1 va m xarflari bilan belgilanadi. «moxiyat-bog'lanish» xaqida tushuncha birinchi tip-«birga-bir boglanish» (1:1). xar bir vaktda a moxiyatning xar bir nusxasiga b moxiyatning 1 yoki 0 nusxasi mos keladi a b 1:1 talaba stependiya 1:1 «moxiyat-bog'lanish» xaqida tushuncha ikkinchi tip-«birga-ko'p bog'lanish» (1:m). a mohiyatning bir nusxasiga b moxiyatning 0 yoki 1 yoki bir necha nusxasi mos keladi. a b 1:m xonadon yashovchi 1:m «moxiyat-bog'lanish» xaqida tushuncha ikki moxiyat orasida yana quyidagicha bog'lanishlar bo'lishi …

Want to read more?

Download all 46 pages for free via Telegram.

Download full file

About "predmet sohani tasvirlash. mbbtda ishlash texnologiyasi asoslari"

ma'lumotlarni qayta ishlash va boshqarish texnologiyasi 2-ma'ruza predmet sohani tasvirlash. mbbtda ishlash texnologiyasi asoslari reja: predmet sohani tasvirlash usullari. model tushunchasi. predmet sohani infologik, datalogik va jismoniy modellari. ma’lumotlarning «mohiyat-bog’lanish» infologik modeli. mohiyatlar klassifikatsiyasi. relyatsion ma’lumotlar bazasi. relyatsion algebra va relyatsion hisoblash elementlari. 1 predmet sohani tavsiflash predmet sohasi - bu boshqarishni tashkil qilish va uni avtomatlashtirish maqsadida o`rganilishi lozim bo`lgan ob`ektiv dunyoning ma`lum bir qismidir. predmet soha ma`lumotlaridan foydalanish uchun ularning mazmuniy berilishi - semantikasi berilishi lozim. ma`lumotlar semantikasini tasvirlashning asosiy vositasi - tabiiy tildir. ba`zan, formallasht...

This file contains 46 pages in PPTX format (823.7 KB). To download "predmet sohani tasvirlash. mbbtda ishlash texnologiyasi asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: predmet sohani tasvirlash. mbbt… PPTX 46 pages Free download Telegram