predmet sohani tasvirlash. mbbtda ishlash texnologiyasi asoslari

PPTX 46 pages 1.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 46
маълумотларни қайта ишлаш ва бошқариш технологияси 2-маъруза predmet sohani tasvirlash. mbbtda ishlash texnologiyasi asoslari режа: predmet sohani tasvirlash usullari. model tushunchasi. predmet sohani infologik, datalogik va jismoniy modellari. ma’lumotlarning «mohiyat-bog’lanish» infologik modeli. mohiyatlar klassifikatsiyasi. relyatsion ma’lumotlar bazasi. relyatsion algebra va relyatsion hisoblash elementlari. 1 predmet sohani tavsiflash predmet sohasi - bu boshqarishni tashkil qilish va uni avtomatlashtirish maqsadida o`rganilishi lozim bo`lgan ob`ektiv dunyoning ma`lum bir qismidir. predmet soha ma`lumotlaridan foydalanish uchun ularning mazmuniy berilishi - semantikasi berilishi lozim. ma`lumotlar semantikasini tasvirlashning asosiy vositasi - tabiiy tildir. ba`zan, formallashtirilgan tillardan ham foydalanish mumkin. маълумотлар базасини лойиҳалаш босқичлар мбни лойиҳалаш мб ни тузиш уни лойихалаштиришдан бошланади. мб ни лойихалаштиришда фаолият сохаси тахлил килинади ва барча фойдаланувчилар талаблари ўрганиб чиқилади. одатда мб ни лойихалаш вазифаси бир кишига ёки гурухга юклатилади. уларга ташкилот томонидан асосий иш жараёнларини тушунадиган ва кийматларга компютер оркали ишлов бериш хакида тушунчага эга бўлган ходим бириктирилади. лойихаловчилар мб нинг моделини …
2 / 46
с-олисларда жойлашган объектларни, жуда кичик хажмли объектларни ўрганишда ахамияти каттадир. моделлаштириш услубидан физика, астраномия, биология, иктисод фанларида объектнинг маълум хусусият ва мунособатларини аниклаш учун хам фойдаланилади. модель турлари ўрганилган маълумотлар, фойдаланувчилар таклифлари ва иш жараёнини тасаввур қилишга асосланган ҳолда мб нинг бошлангич хомаки нусхаси тайёрланади. табиий тилдан фойдаланган ҳолда математик формулалар, жадваллар, графиклар ва барча кишиларга тушунарли бўлган воситалардан фойдаланиб тайёрланган мб лойиҳаси маълумотларнинг инфологик модели деб аталади. маълумотларнинг инфологик модели маълумотларнинг инфологик модели - бирор бир компьютер ва мббт га боғлик бўлмаган, умумлаштирилган жараён соҳаси (иш жараёнлари, қийматлар тўплами, қийматлар типи, узунлиги, ўзаро боғлиқлиги ва х-зо) тавсифидир. инсонга мулжаллаб тавсифланган модель, кийматларни саклаш учун хизмат қиладиган жисмоний соҳа параметрларига боғлик бўлмайди. ушбу модель тавсифи компьютер учун эмас, балки инсонларга мўлжалланади. инфологик модел жараён соҳасини тўлик акслантирганлиги учун иш жараёнида бирор бир ўзгариш содир бўлмаса ўзгартирилмайди. инфологик модель инфологик моделда маълумотларни тизим хотирасида қандай шаклида ифодалашга боғлиқ бўлмаган ҳолда унинг …
3 / 46
чиққан ҳолда тизимда ахборот ёрдамида маълумотларни мос ифодалаш шакллари ишлаб чиқилади, ҳамда ахборотни тасвирлаш ва ўзгартириш модели ва методлари келтирилади. маълумотларнинг моделлари даталогик моделда инфологик модел маълумотлари тузилмаси аник бир моделда (иерархия, тармоксимон, реляцион) курилади. хозирги кунда маълумотлар даталогик модели реляцион талаб асосида яратилади. инфологик модель мббт учун «тушунарли» булган компьютерга йўналтирилган датологик моделда ўз аксини топиши лозим. жисмоний моделда даталогик моделда яратилган тузилма бевосита танланган мббт да курилади. даталогик ва жисмоний моделлар компьютерга йуналтирилган хисобланади. улар ёрдамида мббт дастур ва фойдаланувчиларга кийматларнинг жисмоний жойлашишидан катъий назар кириш имконини яратади. жисмоний модел асосида мббт керакли маълумотларни ташки хотира курилмасидан излаб топади. маълумотларнинг «моҳият-боғланиш» инфологик модели мбни моделлаштириш инфологик модел хақиқий дунёни инсон тушунчасига мувофиқ равишда тасвирлаш учун хизмат килади. бу модель маълумотларни сақлаш соҳаси параметрларига боглиқ эмас. бундай моделни қуриш учун жуда кўплаб услублар мавжуд. улар граф моделлари, семантик тармоқлар, «мохият-боғланиш» модели ва х-золардир. моҳият-боғланиш модели 1976 йилда питер чен …
4 / 46
и учун такрорланмас, аммо турли хил моҳият типлари учун бир хил бўлиши мумкин. (масалан ранг атрибути ит, автомобил, гул, тутун ва х-зо сингари моҳиятлар учун аникланиши мумкин). атрибут моҳиятда қандай маълумотлар сақланиши кераклигини аниклаш учун ишлатилади. масалан автомобил мохияти учун тип, тур, рақами, ранг ва ҳ-золар атрибутга мисол бўла олади. бу ерда ҳам тип ва нусхаси ўртасида фарк мавжудлиги намоён бўлади. ранг атрибути типи жуда кўп киймат ёки нусхага эга булади: кизил, кук, сарик, ок ва х-зо. аммо мохиятнинг хар бир нусхасига атрибутнинг биргина қиймати такдим қилинади. моҳиятнинг типи ва атрибути орасидаги мутлоқ фарқ мавжуд эмас. мохият типига боғлик холда атрибут ўз ўрнига эга булиши мумкин. бошка ҳолларда атрибут мустакил моҳият сифатида қатнашиши мумкин. масалан автомобил заводи учун ранг ишлаб чикарилаётган махсулот атрибути бўлса, ранг ишлаб чикарувчи фабрикада ранг моҳият типи хисобланади. «мохият-боғланиш» хақида тушунча калит-атрибутларнинг кам сонли тўплами бўлиб, улар кийматлари бўйича моҳиятнинг керакли нусхасини топиш мумкин. тўпламдан бирор …
5 / 46
хақида тушунча инфологик моделни куришда er диаграмма (инглизча entity-relationship мохият-боғланиш) тилидан фойдаланиш мумкин. унда моҳият туғри туртбурчак, бирлаштириш ромб ёки олтибурчак, атрибутлар овал, боғланишлар эса йўналишга эга бўлмаган ва юқорисида боғланиш даражаси қўйилган чизиқ шаклида ифодаланади. боғланиш даражаси 1 ёки «кўп» сузини билдирувчи1 ва м харфлари билан белгиланади. «мохият-боғланиш» хақида тушунча биринчи тип-«бирга-бир богланиш» (1:1). хар бир вактда а мохиятнинг хар бир нусхасига б мохиятнинг 1 ёки 0 нусхаси мос келади а б 1:1 талаба степендия 1:1 «мохият-боғланиш» хақида тушунча иккинчи тип-«бирга-кўп боғланиш» (1:м). а моҳиятнинг бир нусхасига б мохиятнинг 0 ёки 1 ёки бир неча нусхаси мос келади. а б 1:м хонадон яшовчи 1:м «мохият-боғланиш» хақида тушунча икки мохият орасида яна қуйидагича боғланишлар бўлиши мумкин. «кўпга-бир» (м:1) ва «кўпга-кўп» (м:n). а б м:n талаба клуб м:n моҳиятлар классификацияси к.дейт мохиятларнинг тўртта синфи мавжудлигини кайд килади. улар стержень, бирлашма, тавсиф, белгилашдир. негиз мохият (негиз ёки стержень )-бу мустакил мохиятдир. кўриб …

Want to read more?

Download all 46 pages for free via Telegram.

Download full file

About "predmet sohani tasvirlash. mbbtda ishlash texnologiyasi asoslari"

маълумотларни қайта ишлаш ва бошқариш технологияси 2-маъруза predmet sohani tasvirlash. mbbtda ishlash texnologiyasi asoslari режа: predmet sohani tasvirlash usullari. model tushunchasi. predmet sohani infologik, datalogik va jismoniy modellari. ma’lumotlarning «mohiyat-bog’lanish» infologik modeli. mohiyatlar klassifikatsiyasi. relyatsion ma’lumotlar bazasi. relyatsion algebra va relyatsion hisoblash elementlari. 1 predmet sohani tavsiflash predmet sohasi - bu boshqarishni tashkil qilish va uni avtomatlashtirish maqsadida o`rganilishi lozim bo`lgan ob`ektiv dunyoning ma`lum bir qismidir. predmet soha ma`lumotlaridan foydalanish uchun ularning mazmuniy berilishi - semantikasi berilishi lozim. ma`lumotlar semantikasini tasvirlashning asosiy vositasi - tabiiy tildir. ba`zan, formallashtirilg...

This file contains 46 pages in PPTX format (1.1 MB). To download "predmet sohani tasvirlash. mbbtda ishlash texnologiyasi asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: predmet sohani tasvirlash. mbbt… PPTX 46 pages Free download Telegram