мамлакат иқтисодий тараққиётида халқаро савдонинг ўрни ва роли

DOC 74,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1710596599.doc мамлакат иқтисодий тараққиётида халқаро савдонинг ўрни ва роли режа: 1. жаҳон бозори ва халқаро савдо. 2. ташқи савдо мультипликатори. 3. ўзбекистон ташқи иқтисодий алоқалар ривожининг устувор йўналишлари. асосий таянч тушунчалар: жаҳон бозори, халқаро савдо, мультипликатор, экспорт, импорт, протекционизм, эркин савдо. жаҳон бозори ва халқаро савдо ҳозирги жаҳон ривожининг хусусиятли белгиси ташқи иқтисодий алоқаларнинг, аввало, ташқи савдонинг тез ўсиши ҳисобланади ташқи савдо халқаро ҳамкорликнинг ишлаб чиқариш, илмий-техника ва бошқа шакллари (кадрларни тайёрлаш, туризм ва ҳ.к.) билан бир қатордаги халқаро иқтисодий муносабатларнинг муҳим шакли ҳисобланади. барча мамлакатлар ташқи савдоси мажмуи халқаро савдони ташкил этади. халқаро савдо - бу турли давлат миллий хўжаликлари ўртасидаги товар ва хизматларнинг айирбошлаш жараёнидир. халқаро савдо қадимдан мавжуд бўлсада, фақат xix асрга келиб, яъни деярли барча ривожланган мамлакатлар халқаро савдо алоқаларида иштирок эта бошлаши билан жаҳон бозори шаклига кирди. халқаро савдо ташқи савдо айланмаси, экспорт ва импорт, савдо баланси каби кўрсаткичлар билан тавсифланади. экспорт - бу товарларни …

ғи улуши фақат 1/4 қисмини ташкил қилади. хизматлар экспорти товарлар экспортидан фарқ қилади. чет эллик истеъмолчиларга хизмат кўрсатиш, чет эл валюталарини олиш билан боғлиқ бўлиб, у миллий чегарада амалга оширилади (масалан, чет эл компанияси вакилларига почта, телеграф хизмати кўрсатиш, чет эл фуқароларига сайёҳлик хизмати кўрсатиш ва ҳ.к.). капитал экспорт қилиш ҳам ўзига хос хусусиятларга эга бўлади. капитал экспорти кредит бериш ёки чет эл корхоналари акцияларига мақсадли қўйилмалар каби шаклларда амалга оширилиб, капитал чиқарилган вақтда экспорт қилувчи мамлакатдан маблағлар оқимини тақозо қилади ва шу орқали тасарруфида бўлган ресурслар ҳажмини қисқартиради бошқа томондан, капитал экспорти чет давлатларнинг мазкур мамлакатдан бўлган қарзларини кўпайтиради. у жаҳон бозорига товарларнинг кейинги экспорти учун қулай шароит яратади ва чет эл валютасида фоиз ёки дивиденд шаклида барқарор даромад олиш омили ҳисобланади. кўплаб мамлакатлар, чекланган ресурс базасига ва тор ички бозорга эга бўлиб, ўзларининг ички истеъмоли учун зарур бўлган барча товарларни етарли самарадорлик билан ишлаб чиқариш ҳолатида бўлмайди бундай …

ятга, ҳудуддан ҳудудга эркин ўтиши мумкин. мамлакатлар ўртасидаги тил ва маданий тўсиқлардан ташқари яна иммиграцион қонунлар ишчи кучининг мамлакатлар ўртасидаги миграциясига қаттиқ чеклашлар қўяди солиқ қонунчилигидаги, давлат томонидан тартибга солишнинг бошқа тадбирларидаги фарқлар ва бошқа қатор муассасавий тўсиқлар реал капиталнинг миллий чегара орқали миграциясини чеклайди. 2. ҳар бир мамлакат ҳар хил валютадан фойдаланади. бу мамлакатлар ўртасида халқаро савдони амалга оширишда муайян қийинчиликлар туғдиради. 3. халқаро савдо сиёсий аралашув ва назоратга маҳкум бўлиб, бу ички савдога нисбатан қўлланиладиган тадбирлардан тавсифи ва даражаси бўйича сезиларли фарқланади. халқаро савдонинг таркибий тузилиши ишлаб чиқариш асосий омилларининг турли мамлакатлар ўртасида жойлашуви ҳамда жаҳон ишлаб чиқариши тузилмасига боғлиқ. агар бундан бир аср муқаддам халқаро савдода устун равишда хомашё, материаллар, озиқ-овқат ва енгил саноат маҳсулотлари айирбошланган бўлса, бугунги кунга келиб саноат товарлари, айниқса машина ва асбоб-ускуналарнинг салмоғи сезиларли даражада ўсди. интеллектуал товарлар ва хизматларнинг улуши ҳам кескин равишда ошиб, умумий савдо айланмасининг 10 фоизига қадар етди. шунингдек, …

р битимлар шартига кўра, технологик асбоб-ускуналар етказиб берувчи томонларнинг бири тақдим этган кредит (молиявий, товар кўринишидаги) бўйича тўловлар ана шу асбоб-ускуналарда тайёрланган тайёр маҳсулотларни етказиб бериш орқали амалга оширилади; 6) бир мамлакатда ундирилган хомашёни бошқа бир мамлакат ишлаб чиқариш қувватлари ёрдамида қайта ишлашда ушбу қайта ишлаш ва ташиб бериш хизматларини қўшимча хомашё етказиб бериш орқали тўлаш; 7) клиринг операциялари, яъни ўзаро талаб ва мажбуриятларни ҳисобга олиш орқали нақд пулсиз ҳисоблашув. икки томонлама савдо тамойилида амалга оширилувчи халқаро операциялар барча ҳажмида бартер битимлари 4 фоиз, икки томонлама харид - 55 фоиз, компенсацион битимлар - 9 фоиз, клиринг операциялари 8 фоизни ташкил этади. халқаро савдода иштирок этиш ҳар бир мамлакат учун миллий ишлаб чиқарувчиларни ташқи рақобатдан ҳимоя қилиш вазифасини долзарб қилиб қўяди. бу вазифа мамлакатларнинг савдо сиёсати орқали амалга ошади. жаҳон амалиётида бу сиёсатнинг протекционизм (ташқи таъсирдан ҳимоялаш) ва фритредерлик (савдога тўлиқ эркинлик бериш) каби шакллари кенг тарқалган. ташқи савдо мультипликатори экспорт …

имконият сифатида амал қилади, шунинг учун у математик ифодаларда манфий ишора билан қўлланилади. импортни жамғариш функциясига ўхшаган ҳолда таҳлил қилиш мумкин. бунинг учун импортга сўнгги қўшилган мойиллик тушунчасини киритиб оламиз. бу мойиллик импорт ҳажми ўзгаришининг даромад ўзгаришига нисбати орқали ифодаланиши мумкин. натижада импорт мультипликатори формуласи қуйидаги кўринишга эга бўлади: импортни ҳисобга олган ҳолда экспорт ҳажми ўзгаришининг ялпи миллий ишлаб чиқариш ҳажмига таъсирини қуйидагича ифодалаш мумкин: ташқи савдо мультипликатори чексиз ҳаракатда бўлмайди. импорт товарларни истеъмол қилишга сўнгги қўшилган мойилликнинг қиймати бирдан кам бўлганлиги сабабли навбатдаги қўшимча ўсишлар миқдори мунтазам қисқариб, мультипликация жараёни секин-аста сўниб боради. ўзбекистон ташқи иқтисодий алоқалар ривожининг устувор йўналишлари миллий хўжаликларнинг халқаро иқтисодий муносабатлар тизимида иштирок этиши, уларнинг шакллари ва самарадорлик даражаси каби муаммоларнинг узоқ давр мобайнида турли олимлар томонидан тадқиқ этилиши бу борадаги турлича назарияларнинг шаклланишига олиб келди. бу назариялар орасида энг аввало мамлакатларнинг халқаро меҳнат тақсимоти ва ихтисослашувда иштирок этиши зарурлигини назарий жиҳатдан асослаб берувчи мутлақ …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "мамлакат иқтисодий тараққиётида халқаро савдонинг ўрни ва роли"

1710596599.doc мамлакат иқтисодий тараққиётида халқаро савдонинг ўрни ва роли режа: 1. жаҳон бозори ва халқаро савдо. 2. ташқи савдо мультипликатори. 3. ўзбекистон ташқи иқтисодий алоқалар ривожининг устувор йўналишлари. асосий таянч тушунчалар: жаҳон бозори, халқаро савдо, мультипликатор, экспорт, импорт, протекционизм, эркин савдо. жаҳон бозори ва халқаро савдо ҳозирги жаҳон ривожининг хусусиятли белгиси ташқи иқтисодий алоқаларнинг, аввало, ташқи савдонинг тез ўсиши ҳисобланади ташқи савдо халқаро ҳамкорликнинг ишлаб чиқариш, илмий-техника ва бошқа шакллари (кадрларни тайёрлаш, туризм ва ҳ.к.) билан бир қатордаги халқаро иқтисодий муносабатларнинг муҳим шакли ҳисобланади. барча мамлакатлар ташқи савдоси мажмуи халқаро савдони ташкил этади. халқаро савдо - бу турли давлат миллий хўжаликл...

Формат DOC, 74,0 КБ. Чтобы скачать "мамлакат иқтисодий тараққиётида халқаро савдонинг ўрни ва роли", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: мамлакат иқтисодий тараққиётида… DOC Бесплатная загрузка Telegram