jahon iqtisodiyotida indikativ rejalashtirishning evolyutsion rivojlanishi va tartibga solinishi hamda ularning hozirgi holati

DOC 74.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1710898228.doc jahon iqtisodiyotida indikativ rejalashtirishning evolyutsion rivojlanishi va tartibga solinishi hamda ularning hozirgi holati reja: 1. indikativ rejalashtirish shakllarining evolyutsiyasi. 2. jahonda, shu jumladan o`zbekistonda prognozlashtirish va rejalashtirishning holati. 3. o`zbekiston respublikasida indikativ rejalashtirish konsepsiyasi. indikativ rejalashtirish shakllarining evolyutsiyasi zamonaviy prognozlar va rejalar o`tmishdagilaridan birinchi galda asoslash metodologiyasi bilan farq qiladi. prognozlar va rejalarni asoslash darajasining oshishi kelajak timisolini ishlab chiqishga nisbatan to`plangan va bashariyat tomonidan foydalaniladigan ilmiy yondashuv tajribasidan dalolat beradi. tajribani ijodiy o`zlashtirish esa - faoliyatning istalgan sohasida muvaffaqiyat garovidir. agarda muayyan iqtisodiyotni oladigan bo`lsak, u holda ushbu sohada prognozlashtirish va rejalashtirish natijalari iqtisodiy munosabatlar qonunlari va tendensiyalarini to`g`ri tushunishga, muayyan xo`jalik yurituvchi subyekt faoliyati sharoitlarini yaxshi bilish va hisobga olishga bog`liq. o`tgan asrlardayoq bashariyat tomonidan jamiyatning kelajagi haqida muayyan tasavvurlar shakllantirilgan edi. hozirgi nuqtai nazardan ushbu qarashlar sodda (qaloq) hisoblanadi, biroq kuchli falsafiy jihat ularning bugungi kunda ham dolzarbligini oshiradi. bunday qarashlar jumlasiga lao-sza, konfutsiy, platon nazariyalarini …
2
oshirildi. jahonda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning muayyan darajasiga erishilishi munosabati bilan utopizm va pozitivizm evolyutsiyasidagi burilish yuz berdi. g`arbiy yevropada bu xix asrning o`rtalarida, rossiyada xix asrning 80-yillarida, xitoy, hindiston va osiyoning boshqa mamlakatlarida yanada kechroq sodir bo`ldi. hamma vaqt jamiyat rivojini prognozlashtirish bilan bir qatorda xo`jalik hayoti ham prognoz qilingan. har qanday tarixiy davrda xo`jalik yuritish obyektining egasi o`z qarorlarining ehtimoliy oqibatlarini ko`rib chiqishi lozim edi. masalan, hosil qanday bo`ladi, uni qanday narxda sotish va olingan daromaddan qanday foydalanish mumkin. albatta, davlat boshliqlari ham o`zining iqtisodiy tasavvurlariga va ularga erishish vositalariga ega edi. ko`zlangan hukumdorlik qarorlariga erishi vositalari jumlasiga jazolar, soliqlar va sovg`alarni kiritish mumkin. ijtimoiy munosabatlarning rivojlanishi bilan jazolovchi choralardan bilvosita choralarni qo`llashga o`tish ko`zga tashlandi. oldinga qo`yilgan maqsadlarga erishishning iqtisodiy vositalarini shular jumlasiga kiritish mumkin. turli mamlakatlar boshliqlarining o`z fuqarolarining daromadlariga ―ta’sir ko`rsatishining turli choralarini, savdogarlar huquqlarining tartibga solinishini (ma’lum turdagi tovarlarni mamlakatga olib kelish va undan olib chiqish …
3
ushbu bosqichni batafsil ko`rib chiqamiz. o`z rivojlanishi jarayonida urushdan keyingi davrda indikativ rejalashtirish aralash iqtisodiyotni davlat yo`li bilan tartibga solishning turli bosqichlariga mos keluvchi turli shakllar orqali o`tdi. yaimdagi davlat xarajatlarining oshishiga qarab budjetning iqtisodiy o`sish sur’atlariga va ulushiga ta’sirining kuchayishi bilan bog`liq konyunktura shakli indikativ rejalashtirishning tarixan birinchi shakli bo`ldi. iqtisodiyotlarni tarkibiy qayta qurish va ularning jadal rivojlanishi sharoitida budjetlarni soliq tushumlarini baholashning asosida yotuvchi xalq xo`jaligini prognozlashtirish ko`rsatkichlari bilan muvofiqlashtirish zarurati paydo bo`ldi. bu hol o`rta va uzoq muddatli prognozlarning ishlab chiqilishiga olib keldi, masalan, yaponiyada «milliy daromadni ikki marta oshirishning o`n yillik rejasi» (1961-1970), kanadada «iqtisodiy o`sish yo`llarini tanlash» (1976-1985), aqshda mehnat vazirligining 1986-1995 yillarga mo`ljalangan prognozi shular jumlasidandir. prognoz faoliyatining takomillashuvi va murakkablashuviga qarab u budjetlashdan ham uslubiy, ham tashkiliy jihatdan ajrala boshladi: agar dastlabki bosqichda milliy iqtisodiy rejalar (prognozlar) moliya vazirliklarida tuzilgan bo`lsa, 60-yillarning boshidan boshlab maxsus reja organlari (fransiyada rejalashtirish bo`yicha bosh komissariat, kanadada …
4
lari, imtiyozli kreditlar va davlat yo`li bilan qo`llab-quvvatlashning boshqa chora-tadbirlaridan foydalangan holda xususiy korxonalar va hududiy hokimiyatlarning indikativ rejalarini bajarishga kirishish mos ravishda indikativ rejalashtirishning tarkibiy shaklini yuzaga keltirdi. undan foydalanishda yaponiya katta muvaffaqiyatlarga erishdi; mamlakat hududini yalpi rivojlantirishning dastlabki rejasi (1960-1970 yillarga mo`ljallangan) 1962 yilda paydo bo`ldi. unda va 1969 yilda qabul qilingan ikkinchi rejada (1969-1985 yillarga mo`ljallangan) asosiy sanoat markazlaridan uzoqda joylashgan hududlarda ―o`sish polyuslarini barpo etish konsepsiyasiga asos solindi. uchinchi rejaning asosida ―integratsiyalashgan joylashtirish konsepsiyasi yotadi, 1987 yilda esa «xalqaro uyg`unlikka erishish maqsadida yaponiya iqtisodiyotining tarkibini isloh qilish dasturi» yoki «maekava ma’ruzasi» tasdiqlandi11. shunday qilib, aniq maqsadga yo`naltirilgan tarkibiy o`zgarishlar, shu jumladan ishlab chiqarishni hududiy faollashtirish chorak asr mobaynida davlat iqtisodiy siyosatining asosiy ustuvor yo`nalishi bo`lib qoldi. 80-yillar boshida yuz bergan moliya tizimini erkinlashtirishdan keyin ham yaponiya faol va uzoq muddatli tarkibiy siyosatni amalga oshirishdan voz kechmadi. yaponiya vazirlar mahkamasi tomonidan 1987 yil 30 iyunda tasdiqlangan va …
5
qaro miqyosda hamfikrlilikni chuqurlashtirish yo`lida uning hududini rivojlantirishning multipolyarligiga erishishdan iborat. indikativ rejalashtirishning tarkibiy shakliga nisbatan huddi shunda evolyutsiya fransiyada yaqqol ko`zga tashlandi: mutaxassislarning ta’kidlashlaricha, 70-yillarning boshidan boshlab «indikativ reja jamiyat farovonligini yaratuvchi davlatning rejasi hamda davlat siyosatiga bog`liq bo`lgan iqtisodiyotning tarmoq va mintaqaviy kichik tizimlari daromadlari va xarajatlarining harakatlarini muvofiqlashtirish usuli sifatida ko`rib chiqila boshladi. boshqa so`z bilan aytganda rejaning majburiy va prognoz jihatlari aniq bo`lingan». aralash iqtisodiyotning rivojlanishi va bozorlarning globallashuviga qarab indikativ rejalashtirish o`zining strategik shakliga ega bo`ladi. fransiyada strategik rejalashtirish g`oyasi birinchi marta o`ninchi indikativ rejada o`z aksini topdi (1989-1992): har biri turli xildagi moliyaviy prefe-rensiyalar bilan ta’minlangan maqsadli davlat dasturi maqomiga ega bo`lgan rivojlanishning oltita asosiy yo`nalishi belgilandi (milliy valyutani mustahkamlash va bandlikni ta’minlash, ta’lim, ilmiy tadqiqotlar, aholini ijtimoiy himoyalash, hududni obodonlashtirish, davlat xizmatlarini yangilash). strategik rejalashtirish funksiyasi amerika hokimiyat organlari tomonidan ham shunga o`xshash tarzda talqin etiladi: «muvaffaqiyatli raqobatga erishish, har tomonlama hamkorlikni rivojlantirish, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "jahon iqtisodiyotida indikativ rejalashtirishning evolyutsion rivojlanishi va tartibga solinishi hamda ularning hozirgi holati"

1710898228.doc jahon iqtisodiyotida indikativ rejalashtirishning evolyutsion rivojlanishi va tartibga solinishi hamda ularning hozirgi holati reja: 1. indikativ rejalashtirish shakllarining evolyutsiyasi. 2. jahonda, shu jumladan o`zbekistonda prognozlashtirish va rejalashtirishning holati. 3. o`zbekiston respublikasida indikativ rejalashtirish konsepsiyasi. indikativ rejalashtirish shakllarining evolyutsiyasi zamonaviy prognozlar va rejalar o`tmishdagilaridan birinchi galda asoslash metodologiyasi bilan farq qiladi. prognozlar va rejalarni asoslash darajasining oshishi kelajak timisolini ishlab chiqishga nisbatan to`plangan va bashariyat tomonidan foydalaniladigan ilmiy yondashuv tajribasidan dalolat beradi. tajribani ijodiy o`zlashtirish esa - faoliyatning istalgan sohasida muvaffaqiyat ...

DOC format, 74.0 KB. To download "jahon iqtisodiyotida indikativ rejalashtirishning evolyutsion rivojlanishi va tartibga solinishi hamda ularning hozirgi holati", click the Telegram button on the left.

Tags: jahon iqtisodiyotida indikativ … DOC Free download Telegram