abdurauf fitrat “adabiyot qoidalari”

PPTX 11 pages 67.4 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 67.4 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

abdurauf fitrat “adabiyot qoidalari” abdurauf fitrat “adabiyot qoidalari” (1886-1938) abdurauf abdurahim o‘g‘li fitrat buxoro shahrida savdogar oilasida turilgan. mirarab madrasasida tahsil olgan. 1909-yili istanbulga o‘qishga borgan, voizon madrasasida ma’ruzalar o‘qigan. shoirning she’rlari mijmar, so‘ngra fitrat taxallusi bilan «sayha» (1912), «o’zbek yosh shoirlari» (1922) nomli to‘plamlarda e’lon qilingan. «hindistonda bir farangi bilan buxoroli bir mudarrisning usuli jadida maktablari xususida qilgan munozarasi», «hind sayyohi bayonoti» qissalari ham istanbulda chop qilingan.1914-yildan fitratning «rahbari najot» («najot yo‘li»), «muxtasar islom tarixi», «oila», «mavludu sharif yoxud hayrul bashar» nomli diniy-axloqiy asarlari bosilib chiqqan. 1917-yildan samarqandda «hurriyat» nomli gazetada muharrirlik silgan. «o‘quv» nomli birinchi darslik kitobi, o‘zbek tili qoidalari haqida yozgan «ona tili» darsligi, «tilimiz», «she’r va shoirliq» maqolalari 1918-1919-yillarda yaratilgan. 1919-1928 yillar oralig‘ida «adabiyot qoidalari. adabiyot muallimlari ham havaslilari uchun qo‘llanma», «eng eski turk adabiyoti namunalari», «o‘zbek adabiyoti namunalari (1-jild)» kabi darslik va majmualari e’lon qilingan. mana shu yillari fitratning ahmad yassaviy, alisher navoiy, muxammad solih, …

2 / 11

ozilgan asarlarga adabiy asar deyiladir. adabiyotning ikinchi bir ta’rifi bir turli tartibga solinib yozilgan butun asarlardir. bu ta’rifga qaraganda, bir tilda yozilgan butun asarlar shu tilning adabiyoti bo‘ladir. ham shunday ishlatadirlar: rus adabiyoti boydir. o‘zbek adabiyoti kambag‘aldir kabi”. she’r va shoirliq (adabiy mubohasa) “she’r va shoirliq degan so‘zlar bizda yangigina bir narsa emas. turk ulusi o‘z borligini ochunga ko‘rsatkali she’r va shoirliqni bilibgina kelganlar. har kim ishonadirkim, turk ulusining borligi va madaniyligi arab kelgach boshlanmagan. turklar oltoy tegrasinda madaniyat qurub, hukumat yasab, tinchgina yashab turganda arablarning arabistondagi hollarini, ehtimolkim, o‘zlari ham bilmas edilar. madaniy bir ulusning she’rsizligin so‘ylamak esa, gapirib turgan bir kishining jonsizligina ishonmoq, kabi qulinchdir. “ “so‘nggi arab adiblari she’rni “kalomi mavzuni muqaffa” deya ta’rif qila(r) edilarkim, “vaznli, qofiyali gap” demakdir. bizning shoirlarimiz ham she’rni shul bino qabul etdilar. shuning uchundirkim, “vazn” va “qofiya”si bo‘lgan turli, ma’nisiz so‘zlarning sharafiga ishongan sayin she’rning haqiqatindan uzoqlashib bordilar. yetti-sakkiz so‘zni belgili …

3 / 11

ing ba’zi xususiyatlariga ko‘ra hal qilganlar. bizning tilimizga uyg‘un kelaturgan vazn, albatta, milliy vaznimiz bo‘lgan barmoq vaznidir. biroq eron-arab ta’siri ostida aruz vazni ham adabiyotimizga kirgan, muhim o‘rin olgan, muvaffaqiyatli bir shaklda keng suratda bu kungacha davom etib kelgan. aruz vazni arabnikidir. arab shu vaznlarda she’r yozgan. hijriy 170-nchi yilda o‘lgan imom xalil ibn axmad bu vaznlarni yig‘ib, belgili qoidalar ostiga kirgizdi, aruz qoidalarini tuzdi. arab olimi tomonidan tuzilgan aruz qoidalarini forslar ham forsi(y) she’rlar uchun qabul qildilar. biroq forsiy she’r uchun qabul etilgan aruz arab aruzining xuddi o‘zi emas edi. forslar arab aruzini tuzatdilar. kamchiliklarini to‘ldirdilar. o‘zlarining milliy vaznlarini ham shu qoidalarga ergashtirib aruzga kirgazdilar. mana shunday qilib. arab aruzini arab-fors aruzi holiga keltirdilar” uslub haqida “…butun o‘zbek yozg‘uchilarining ifodalari o‘zbekcha bo‘lgani holda har birining o‘ziga maxsus bir uslubi bordir. biroq uslubdagi bu hol tuban, kuchsiz adib-yozg‘uchining asarlarida o‘zini ochiq, ko‘rsata olmaydir. kuchsiz yozg‘uchilarning uslublari bir-biriga o‘xshab qoladir. ular …

4 / 11

y ensiklopediyasi, 2008 2. boltaboyev h. fitrat va jadidchilik. – toshkent: alisher navoiy nomidagi o‘zbekiston milliy kutubxonasi, 2007. 3. boltaboyev h. fitratning ilmiy merosi. – toshkent, 1996 4. jo‘raqulov u. fitratning tadqiqotchilik mahorati. – toshkent, 2003. 5. abdurauf fitrat. adabiyot qoidalari. – toshkent, 1995. 6. qosimov b va boshq. milliy uyg‘onish davri o‘zbek adabiyoti. – toshkent: ma’naviyat, 2004. /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 11

abdurauf fitrat “adabiyot qoidalari” - Page 5

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abdurauf fitrat “adabiyot qoidalari”"

abdurauf fitrat “adabiyot qoidalari” abdurauf fitrat “adabiyot qoidalari” (1886-1938) abdurauf abdurahim o‘g‘li fitrat buxoro shahrida savdogar oilasida turilgan. mirarab madrasasida tahsil olgan. 1909-yili istanbulga o‘qishga borgan, voizon madrasasida ma’ruzalar o‘qigan. shoirning she’rlari mijmar, so‘ngra fitrat taxallusi bilan «sayha» (1912), «o’zbek yosh shoirlari» (1922) nomli to‘plamlarda e’lon qilingan. «hindistonda bir farangi bilan buxoroli bir mudarrisning usuli jadida maktablari xususida qilgan munozarasi», «hind sayyohi bayonoti» qissalari ham istanbulda chop qilingan.1914-yildan fitratning «rahbari najot» («najot yo‘li»), «muxtasar islom tarixi», «oila», «mavludu sharif yoxud hayrul bashar» nomli diniy-axloqiy asarlari bosilib chiqqan. 1917-yildan samarqandda «hurriyat» nomli...

This file contains 11 pages in PPTX format (67.4 KB). To download "abdurauf fitrat “adabiyot qoidalari”", click the Telegram button on the left.

Tags: abdurauf fitrat “adabiyot qoida… PPTX 11 pages Free download Telegram